Τα γεγονότα είναι σεβαστά. Τα σχόλια ελεύθερα.

Image description goes here Image description goes here Image description goes here

Πρόσωπα

 

Κώστας Τριανταφυλλίδης:

στις γειτονιές τού στοχασμού του

 

μικρό απάνθισμα από τον δρ Ιωάννη Γ. Νεραντζή



   Στο ιριδίζον συγγραφικό έργο τού Κώστα Τριανταφυλλίδη, φως ιλαρόν καταυγάζει από τα εκδοθέντα σε δύο τόμους δοκίμιἀ του.       Η λογοτεχνική κριτική τον δοκιμιακό λόγο τού Κώστα Τριανταφυλλίδη, τα δοκίμιά του τα έχει κατατάξει στο ‘‘στοχαστικό δοκίμιο’’. (Τα έτερα άλλα είδη είναι, το δοκίμιο πειθούς, το αφηγηματικό δοκίμιο και το δραματικό δοκίμιο). Πιο συγκεκριμένα, το δοκίμιο  κατατάσσεται στα λογοτεχνικά είδη μαζί με το πεζογράφημα, το θεατρικό έργο και το ποίημα. Καθότι, το δοκίμιο, ως προς την ταυτότητά του, δηλαδή ως προς το ποιόν του και τον αποχρώντα λόγο του συνιστά δοκιμή καταγραφής λόγου που να ενυπάρχει εν ταυτώ το λογοτεχνικό κείμενο και το μικρό μελέτημα που έχει, αναλόγως της σκοποθεσίας του συγγραφέα, φιλοσοφικό, κοινωνικό, πολιτικό, ηθικό, επιστημονικό, τεχνοκριτικό, θεολογικό, φιλολογικό, περιεχόμενο, σε υφή προβληματισμού χωρίς να δίδεται τελική απάντηση.    

   Στην περίπτωση τού Κώστα Τριανταφυλλίδη, πρόκειται για κατάθεση στοχασμού μετά ψυχής στους δύο εκδοθέντες τόμους δοκιμίων του, με αντίστοιχους τίτλους, ΑΚΡΟΒΑΣΙΑ και ΤΑΜΕΙΟΝ. Αμφότεροι οι τόμοι λειτουργούν δίκην «ταμείου» τών συλλογισμών, τών διαλογισμών και των στοχασμών τού Κώστα Τριανταφυλλίδη. Από εδώ και ο τίτλος, ΤΑΜΕΙΟΝ, στη δεύτερη εκδομένη συλλογή δοκιμίων του το 2004, τόμος ιη΄ στη σειρά «Αναλόγιο» τού περιοδικού «ΕΥΘΥΝΗ». Αφού πρώτα ακροβάτησε μετέωρος μεταξύ υψηλόφρονος στοχασμού και ερέβους ψυχής, με τον κονδυλοφόρο τού Λόγου να κρατάει την ισορροπία.

   Και εμάς να αποθαυμάζουμε αυτόν τον δοκιμιακό λόγο τού Κώστα Τριανταφυλλίδη από την πρώτη εκδοθείσα το 1994 από τις Εκδόσεις Αρμός συλλογή δοκιμίων του με τίτλον ΑΚΡΟΒΑΣΙΑ ... Ύστερα, το 2004, έκανε «ΤΑΜΕΙΟΝ», αλλά λογιστές κάλεσε εμάς τους αναγνώστες τών δοκιμίων του, παραδίδοντας σε εμάς τα κλειδιά τών θυρίδων τής βαθειάς σκέψης του.

   Ο λόγος στα δοκίμια τού Κώστα Τριανταφυλλίδη, φιλολόγου με γερή ψυχοσυναισθηματική και πνευματική κατάρτιση φορτισμένη από τους δύο πόλους, τού νού και τής ψυχής, συνιστά την υπερτάτη απόδειξη τής ψυχικής ωρίμανσης τού ανθρώπου Κώστα Τριανταφυλλίδη στη «συστολή» του (η λέξη δική του) «στο χώρο τής προσωπικής του γόνιμης μοναξιάς»· εκεί όπου μόνον μπορεί να σταθείς μετάρσιος ή να πετύχεις την «ανάδυση στο χώρο τής συνείδησης τού έκτακτου ή εξαιρετικού», και το μύχιον τού συγγραφέα να γίνει «κοινωνία» για τον αναγνώστη.

   Αναγιγνώσκεις τα δοκίμια του Κώστα Τριανταφυλλίδη και το πρώτον που γιγνώσκεις είναι το γιατί ο άνθρωπος σήμερα δεν είναι «πνευματικός άνθρωπος»: Γιατί «η εποχή μας –τών θορύβων και τών αγόνων ερώτων- είναι και εποχή τής προ-φάνειας. Ο άνθρωπος όλα τα βλέπει, όλα τα ακούει όλα τα πληροφορείται και περί πάντων ομιλεί. Και όμως είναι τραγικά ενδεής και ακοινώνητος». Αντιθέτως, «ο πνευματικός άνθρωπος ζει και τον κόσμο σαν ένα διαρκώς αποκαλυπτόμενο θαύμα» με «πνευματική ζωή νοουμένη ως ουσιώδης γνώση, ως ευγενές ήθος και ως ομορφιά».

  Γιγνώσκουμε συνάμα ότι, «η σημερινή ζωή απλώς ‘‘επαναλαμβάνεται’’· αλλά και τυποποιείται· μεταβάλαμε τη ζωή μας σε μια απέραντη έρημο».

  Αλλά «πνευματική δημιουργία» σημαίνει «αναζήτηση τής γνωστικής, ηθικής και αισθητικής αλήθειας... Τελικά, η ουσιαστική γνώση είναι καρπός αγάπης και πόνου».

  Διαβάζοντας τον δοκιμιογράφο Κώστα Τριανταφυλλίδη λύνεις το «αίνιγμα» τών δακρύων σου. Χύνουμε τα συναισθηματικά δάκρυα, τα θαυμαστικά δάκρυα, τα εκστατικά δάκρυα, τα κατανυκτικά δάκρυα ... «Είναι η ώρα τού μυστικού φέγγους!».

  Ο υπαρξισμός τού συγγραφέα έχει την πυρηνική υπαρξιακή διάσταση τού «ασκητή»: «Ο ασκητής ξαναφέρνει τον κόσμο στις πρώτες του διαστάσεις και στην πρώτη, παρθενική του ομορφιά. ... Και απολαμβάνει, ευχαριστώντας, μια νέα συμφωνία χρωμάτων και αρωμάτων».

  Από αυτόν τον «υπαρξισμό» ξεπηδάει και η κοινωνική φιλοσοφία τού Κώστα Τριανταφυλλίδη φυσικά ως φιλοσοφικό ερώτημα: «Η ευτυχία τού ανθρώπου, λοιπόν. Αλλ’ υπάρχει; Και ναί και όχι». Και αισθάνεσαι τυχερός που συναντήθηκες με το δοκίμιο αυτό και φιλοσοφείς και εσύ μαζί με τον συγγραφέα περί τής έννοιας τής ευτυχίας: «Φαίνεται, λοιπόν, πως γεύση ευτυχίας είναι μιά λεπτή ανάμνηση παραδείσιας ζωής - αυτό».

  Και τούτο γιατί σήμερα διαστρεβλώθηκε η «ευτυχία» σε «διασκέδαση». Γιατί σήμερα «η ζωή πραγματοποιεί απλώς διασκεδάσεις (σκορπίσματα). ... Σε αυτή την εφιαλτική προοπτική κινούνται και τα λεγόμενα ‘‘Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης’’».

   Η «αξιολογία τού ανθρώπου» έχει και αυτή τη θέση της και τη δυναμική της στον δοκιμιακό λόγο τού συγγραφέα: «ο άνθρωπος, ως αγαπημένος, είναι μοναδικός. ... Το αγαπητικό ήθος τού λαού μας καταφάσκει στην απτότητα και παροντικότητα τού κόσμου. ‘‘Σήμερα είν’ άσπρος ουρανός, / σήμερα είν’ άσπρη μέρα· / σήμερα ανταμώθηκεν αετός τήν περιστέρα’’».

  Αυτή ακριβώς είναι η διαλεκτική τής αγάπης: «Το πρόσωπον διά τού «άλλου» έχει ταυτότητα.  Ένα φιλί είναι μια απτή εικόνα τής ταυτότητας – ετερότητας. ... Το «μαζί» εν διακρίσει».

   «Σώμα, όθεν, ασπαίρων η δημιουργία συνιστά μια διακοπή τής αυνέχειας φυσικώς και λογικώς ακολούθων, μια εισβολή τού ονείρου στο κράτος τών εξισώσεων, τών συναλλαγών και τών ‘‘ισορροπιών’’, μιά διάρρηξη τού καθεστώτος τής ομοιομορφίας. Και καθώς ανατρέπει τα στερεότυπα τών συμβάσεων, είναι πάντα αντισυμβατική. ... Τα εκπλήσσοντα είναι «σκάνδαλα» ή «λάθη».

  Στην τραγωδία «Φιλοκτήτης» ο Σοφοκλής πραγματεύεται τη δραματική σύγκρουση ανάμεσα στην ‘‘πανουργία και τη σαγηνευτική καλλιλογία τού πολυμήχανου άνδρα (Οδυσσέα)’’ και την ‘‘ηθική αντίσταση τού άπειρου, πλην αγνού, νέου (Νεοπτολέμου)’’. Στην κρίσιμη στιγμή ακούγεται η δραματική έκκληση τού Φιλοκτήτη: «Μείνε ο εαυτός σου». Ιδού ο μέγιστος σκοπός τής Παιδείας: «είναι η ανάδειξη τού προσώπου!».

  Πώς ‘‘διαβάζω’’ Τέχνη; Απαντά ο Κώστας Τριανταφυλλίδης: «Οι οπές – «κενά» στα γλυπτά έργα τού Μουρ είναι «μεταφυσικές». Υποσκάπτουν την αυτάρκεια τού όντος, δείχνουν την εκκρεμότητά του [...]. Ο Καραγκιόζης είναι μαγικός, γιατί είναι διάτρητος. Και λέμε πως απ’ τις οπές περνάει το όνειρο. Περνάει και το φως – κι ο Καραγκιόζης γίνεται διάφεγγος...».

   «Ίσως χρειάζεται ένας νέος συλλαβισμός τού κόσμου. Γιατί τον ‘‘ξεμάθαμε’’. Τον ‘‘φάγαμε’’ σαν βοσκήματα – δίχως να τον γευθούμε· τον γεμίσαμε θορύβους δίχως να ακούσομε την αρμονικήν του σιγή· τον μάθαμε δίχως να ανακαλύψουμε το μυστικό του. Καιρός να τον ξαναβαδίσουμε – κι ας είναι άτακτα και αμήχανα τα βήματά μας...».

 

 
 

Σε άλλες σελίδες μας για τον Κώστα Τριανταφυλλίδη:

 Ιωάννη Γ. Νεραντζή: Κώστας Τριανταφυλλίδης: στις γειτονιές τού στοχασμού του

Γιάννη Βλασόπουλου: Κώστας Τριανταφυλλίδης, 'Ηθος και ύφος

Τιμητική εκδήλωση του συλλόγου "Κ. Χατζόπουλος"

Πάνου Καπώνη: Κώστας Τριανταφυλλίδης

Δημήτρη Στεργίου: Κώστας Τριανταφυλλίδης