Σάββατο, 01. Μαΐου 2010
 

Αρχείο ειδήσεων...

Η εφημερίδα μας....

 

Πρόσωπα (πολιτικοί):

Αθανάσιος Παπαθανάσης

 

Του Χρ. Κορέλα*


Ο Αθανάσιος Παπαθανάσης - Τριχώνιος - γεννήθηκε το 1885 και πέθανε το 1960. Πολύ γνωστός νομικός και στρατοδίκης, στα 43 του χρόνια εγκαταλείπει τη σταδιοδρομία του και μπαίνει στον κόσμο της πολιτικής. Το 1928 εκλέγεται βουλευτής της επαρχίας Τριχωνίδας στη Β' Αναθεωρητική Βουλή τοον Ελλήνων. Το 1932- 33 γίνεται υπουργός Δικαιοσύνης. Το 1935 - 36, στη Γ Αναθεωρητική Βουλή, ορίζεται υπουργός Οικονομικών. Το 1946 - 1950 εκλέγεται πρώτος βουλευτής του Νομού μας με 4.124 ψήφους στη Δ' Αναθεωρητική Βουλή και γίνεται υπουργός Γεωργίας. Το 1950 -51 εκλέγεται βουλευτής. Σε όλες αυτές τις εκλογικές αναμετρήσεις κατέβαινε στις εκλογές με το Λαϊκό κόμμα του Τσαλδάρη. Το 1952 - 56 κατέρχεται και εκλέγεται με τον Ελληνικό Συναγερμό του Αλ. Παπάγου.

Παρ' ότι το χρονολογία αυτό καλύπτει μία περίοδο 28 χρόνων, τα 10 χρόνια 1936 - 1946 (δικτατορία του Μεταξά, Ιταλογερμανική κατοχή), δεν ήταν δυνατόν να υπάρξει Βουλή και φυσικά εκλογές. Έζησε την πολιτική στα πλέον ταραγμένα χρόνια, δεδομένου ότι από το 1922 (Μικρασιατική καταστροφή) και τη Δημοκρατία του Παπαναστασίου (1924) μέχρι τη Μεταξική Δικτατορία (1936), έγιναν 13 κινήματα (Πάγκαλος, Κονδύλης, Πλαστήρας) που δεν είχαν πάντοτε σαφή προσανατολισμό, δεδομένου ότι ξεκινούσαν δημοκρατικά και αντιβασιλικά και συχνά κατέληγαν φιλοβασιλικά., για να ανατραπούν από άλλα, είτε να παραχωρήσουν τη θέση τους στις νόμιμες κυβερνήσεις. Αυτά λέγονται για να υπογραμμιστεί η δύσκολη εποχή στην οποία ο Παπαθανάσης αναδείχτηκε και άσκησε την πολιτική του με επιτυχία, είτε ως υπουργός είτε ως βουλευτής στο μέτρο του δυνατού, του εφικτού και των υπαρχουσών δυνατοτήτων που του προσφέρθηκαν.

Και πρέπει να τονίσουμε, ότι οι πολιτικοί κρίνονται με βάση τις δυνατότητες που έχουν στη διάθεση τους και πως τις αξιοποιούν. Αν μάλιστα μπορέσουν να δημιουργήσουν δυνατότητες, ώστε και να τις αξιοποιήσουν προς το κοινό όφελος, τότε η κρίση υπέρ του έργου τους γίνεται ευμενέστερη. Από του σημείου, όμως, αυτού, μέχρι του να αποδυόμαστε σ' ένα είδος συναγωνισμού στη μεγιστοποίηση των επαίνων μέχρις αγιοποιήσεων και αποδόσεων Νόμπελ πολιτικής, στο σύνολο σχεδόν των πολιτικών στους οποίους αναφέρεται το παρόν συνέδριο, δεν είναι μόνον υπέρβαση που προσβάλλει την κοινή λογική, αλλά και οι ίδιοι, αν ήσαν παρόντες, δεν θα δέχονταν αυτή την ακρισία, γιατί ακριβώς δεν είναι αλήθεια και προσβάλλει το δημόσιο αίσθημα. Εξ άλλου αν υποθέσουμε πως οι τεθνεώτες πολιτικοί στην πεντηκονταετία που εξετάζουμε και τους αποδόθηκαν, από την πλειάδα των ομιλητών, τα Νόμπελ της πολιτικής, δεν θα έπρεπε η Αιτωλοακαρνανία, τουλάχιστον, αν όχι ολόκληρη η Ελλάδα, με τόσα Νόμπελ, να ήταν ευδαίμων: Είναι; Ασφαλώς δεν είναι! Και χάνουμε κάθε δικαίωμα να παραπονούμαστε για την κακοδαιμονία μας, όταν οι ίδιοι ανεβάζουμε τους πολιτικούς μας στον έβδομο ουρανό. Άλλωστε ένα επιστημονικό συνέδριο προβάλλει τις θέσεις και τα έργα των πολιτικών και όλα τα αξιολογεί με συγκεκριμένα κριτήρια, όπως προαναφέραμε. Λέγουμε συνήθως ότι ο αποθανών δεδικαίωται. Αυτό ανάγεται στην ανθρώπινη μεγαλοψυχία να ξεχνάει και να συγχωρεί, δεδομένου ότι στο νεκρό, πλέον, έχει επιβληθεί η εσχάτη των ποινών από την ηλικία, την ασθένεια, ή το ατύχημα και παύουν οι διεκδικήσεις μας, οι εκδικήσεις μας, οι απαιτήσεις μας και οι αναμετρήσεις μας. Σε καμία, όμως, περίπτωση δεν χάνουμε το δικαίωμα της κρίσης. Και ο έπαινος, όπως και η κατάταξη κατά τα έργα και την πολιτεία εκάστου είναι κρίση και μάλιστα απαιτητή από τη ιστορία, πόσο μάλλον από την επιστήμη, όταν η ιστορία προβάλλει το δικαίωμα της ως επιστήμη και δεν ενδιαφέρεται για την ιδιαιτερότητα των σχέσεων κανενός. Αν πάλι ένας πολιτικός έπραξε κατά τον νόμον, ας γνωρίζουμε ότι ου δικαιούται άνθρωπος εξ έργων νόμου. Η υπέρβαση και η φυγή προς το χρέος, προς το όραμα είναι η μεγάλη ώρα της καταξίοοσης αλλά και του τιμήματος.

Στην περίπτωση, όμως, των υπουργών και των βουλευτών το όραμα τους δεν μπορεί να υποσκελίσει το όραμα του Πρωθυπουργού. Επομένως ή γίνονται αρχηγοί και μπροστάρηδες ή απλά υπηρετούν του άλλου το όραμα, αν έχει, ή την όποια πολιτική ή άλλη σκοπιμότητα θέλει. Τέτοια, όμως, δείγματα στη διαρρεύσασα Αιτωλοακαρνανική πολιτική πεντηκονταετία δεν έχουμε.

Αναφορικά με τον Α, Παπαθανάση, είχα την τύχη να βρω στα πρακτικά της Βουλής στον τόμο 1946- 1950 τρεις εισηγητικές του εκθέσεις σε ισάριθμα νομοσχέδια που έγιναν νόμοι του Κράτους και σχετίζονται με τους γεωργούς, τους κτηνοτρόφους και τα δάση, από τη μελέτη των οποίων μπορούμε ν! αντιληφθούμε τις κοινωνικές του θέσεις. Ως υπουργός Γεωργίας απέδειξε τις κοινωνικές του ευαισθησίες. Διόρθωσε κοινωνικές αδικίες, άνισες μεταχειρίσεις γεωργών και κτηνοτρόφων.

Κατάργησε το λεγόμενο Λειβαδικό δικαίωμα των κτηνοτρόφων που είχαν εθιμικώ δικαίω. Σύμφωνα με αυτό, οι αγρότες μπορούσαν να καλλιεργούν τα χωράφια τους ανά διετία. Την επόμενη διετία θα έβοσκαν τα κοπάδια τους οι κτηνοτρόφοι στα κτήματα των γεωργών. Οι τελευταίοι, δεν έπρεπε να κάνουν περίφραξη στα κτήματα τους, (άστε μετά την καλλιέργεια να μπορούν να μπαίνουν τα ποίμνια  των κτηνοτροφών. Επί πλέον οι γεωργοί δεν είχαν το δικαίωμα να ξεχερσώνουν χέρσες δικές τους εκτάσεις, για να μπορούν να βόσκουν τα κοπάδια τους οι κτηνοτρόφοι. Ούτε και μπορούσαν ν' αλλάξουν καλλιέργεια, να φυτέψουν π.χ. αμπελώνες ή ελιές, γιατί τότε δεν θα μπορούσαν να μπαίνουν για βοσκή τα αιγοπρόβατα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μένει καθηλωμένη η αγροτική οικονομία και να υποφέρουν οι αγρότες. Ο νόμος 5091 του 1931 κατάργησε το εθιμικό Λειβαδικό δικαίωμα των κτηνοτρόφων, αλλά επέβαλε στους αγρότες να πληρώσουν βαρείες αποζημιώσεις στους κτηνοτρόφους, που δεν το μπορούσαν. Στην ουσία ο νόμος έμεινε ανεφάρμοστος. Το 1946 ο Παπαθανάσης με το νόμο 1028 επέβαλε την αναγκαστική απαλλοτρίωση του δικαιώματος χορτονομής με αποζημίωση προς τους κτηνοτρόφους του 5% επί της αγροτικής παραγωγής. Προέβλεπε και τη δυνατότητα συμφωνίας μεταξύ τους. Έτσι απλοποιήθηκαν όλες οι διαδικασίες, επήλθε αγροτοκτηνοτροφική ειρήνη προς κοινό όφελος. Η γεωργία μπήκε σ' ένα δρόμο ανάπτυξης προς όφελος των αγροτών και της εθνικής οικονομίας.

Ένα δεύτερο μεγάλο πρόβλημα ήταν η αναβλάστηση των δασών που είχαν καεί κατά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και τον εμφύλιο που ακόμα διαρκούσε. Έπρεπε και τα δάση να αναγεννηθούν και τα 5.000.000 των αιγών των αιγοβοσκών να ζήσουν. Με νόμο του 1937 απαγορευόταν η αιγοβοσκή στα δάση ελάτης και πεύκης. Με τον πόλεμο όμως, τα πράγματα άλλαξαν και οι συνθήκες έγιναν δυσχερέστατες.  Με νόμο ο Παπαθανάσης, ως υπουργός Γεωργίας, αντιμετώπισε το πρόβλημα περιβαλλοντικά και οικονομικά. Έδωσε τετραετή προθεσμία (1948-1951) στους αιγοβοσκούς να αναπροσαρμόσουν την οικονομία τους είτε ως γεωργοί είτε ως προβατοβοσκοί δίνοντας τους και κρατική ενίσχυση, θέσπισε την απόληψη ξύλων για τους φτωχούς, τα φτωχοκομεία, τα ορφανοτροφεία και τα λαϊκά παιδικά συσσίτια, που λειτουργούσαν με κρατικές ενισχύσεις. Για να ενισχυθεί η γεωργική παραγωγή επέτρεψε την εκχέρσωση καμένων δασών, όπου ήταν ατελέσφορη η αναδάσωση .Έδωσε σε ακτήμονες και μικροκαλλιεργητές μικρές δασικές εκτάσεις για καλλιέργεια. Κατάργησε τις δημοπρασίες κρατικής γης , γιατί τις κέρδιζαν οι εύποροι και παραχώρησε δωρεάν εκτάσεις στους φτωχούς, τους πυροπαθείς και τους βομβόπληκτους. Ακόμα τους έδωσε δωρεάν ξυλεία να χτίσουν τα σπίτια τους. Μείωσε και τα μέλη των δασονομικών επιτροπών για να επιταχύνεται το έργο τους , να μειώνονται οι δαπάνες και να αντιμετωπισθεί κάπως το άγος της γραφειοκρατίας.

Με τον τρίτο νόμο έσωσε 20.000 καλλιεργητές της Χαλκίδας από την εκμετάλλευση λίγων γαιοκτημόνων. Αυτοί είχαν κάνει μια επιτροπή και μοίραζαν μεταξύ τους το νερό του ποταμού Λήλαντα. Οπότε το Ληλάντιο πεδίο ήταν για τους λίγους. Το 1882 θεσπίστηκε νόμος για κατασκευή αρδευτικού αύλακα. Ο νόμος δεν προέβλεπε τίποτα για διοίκηση και διαχείριση τοον νερών. Έτσι το καθεστώς τίον λίγων, κληρονομικώ δικαίω, εκμεταλλευόταν τα νερά. Στις 9/12/46 ο Παπαθανάσης με νόμο συμπεριέλαβε τους γεωργούς του Ληλαντίου πεδίου στους αναγκαστικούς συνεταιρισμούς που είχαν δημιουργηθεί με νόμο του 1934, οπότε είχαν απόλυτο δικαίωμα στο νερό του Λήλαντα. Έτσι ωφελήθηκαν οι αποκλεισμένοι και μπόρεσαν ν' αξιοποιήσουν τα κτήματα τους.

Αντιλαμβανόμαστε την υψηλή κοινωνική ευθύνη που επέδειξε ως υπουργός προς τος ασθενέστερους και μη έχοντες προσβάσεις στην εξουσία. Μένει κανείς με την εντύπωση ότι ήταν με το μέρος των αδικημένων, των απροστάτευτων, των ταπεινών και καταφρονεμένων. Χρησιμοποίησε τη δύναμη της θέσης του για τις άμεσες ανάγκες και τις Εθνικές μακροπρόθεσμες προοπτικές. Με μία δε αποστροφή στο παρόν του οικολογικού προβλήματος και των φυσικών καταστροφών, ένας Παπαθανάσης παλικαρίσια θα έλυνε πολλά προβλήματα και θα έκλεινε ανοιχτές Ελληνικές πληγές. Αυτή είναι η εντύπωση μου. Η τελική κρίση είναι δική σας.

Το κείμενο του παλαιού συνεργάτη μας και συγγραφέα Χρήστου Κορέλα, για τον Αθανάσιο Παπαθανάση, αποτέλεσε εισήγηση στο επιστημονικό συνέδριο που διοργάνωσε η Αιτωλική Πολιτιστική Εταιρεία (ΑΙ.ΠΟ.Ε.) τον Νοέμβριο του 2008.

 

ΠΡΟΣΩΠΑ (ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ)

Παναγιώτης Δαγκλής

Χρήστος Βερελής
Τάσσος Παναγόπουλος
Μάριος Σαλμάς
Βασίλειος Μαγγίνας

Θύμιος Σώκος

Παύλος Μοσχολιός

Ιωάννης Νικολίτσας

Θανάσης Κακογιάννης
Γεώργιος Ν. Παπαϊωάννου

Αθανάσιος Παπαθανάσης

Γεώργιος Σερπάνος
Γεώργιος Σταμάτης

Δήμαρχοι του Αγρινίου (φωτογραφίες)

 

Νέα Εποχή 2006  

Πρώτη σελίδα | Μνήμες | Εικόνες | Αξιοθέατα | Γειτονιές