Σημειώσεις και σχόλια ενός Αιτωλού

Γράφει ο Γιάννης Βλασόπουλος

Η βία και η νομιμοποίησή της

Το θέμα της βίας που ασκείται  σε μια κοινωνία από εξουσιαστές εναντίον εξουσιαζομένων και από εξουσιαζόμενους εναντίον εξουσιαστών έχει πολλές πτυχές. Τον τελευταίο καιρό οι χαρακτηρισμοί αυτών που ασκούν βία, είτε πρόκειται για εξουσιαστές είτε για εξουσιαζόμενους, έγιναν αρκετά ρευστοί και οδηγούν σε συγχύσεις, ακόμα και σε δικαιολόγηση των κινήτρων σχεδόν όλων  εκείνων που μετέρχονται βίαιες πράξεις. Η νόμιμη βία της δημοκρατίας εξισώνεται με την παράνομη βία των έκνομων και των δικτατόρων. Όπως προσφυώς γράφτηκε πρόσφατα, επειδή οι δικτάτορες βάφτιζαν τους αντιστασιακούς, «τρομοκράτες», αυτοί, δηλαδή οι πράγματι τρομοκράτες, αντιστρέφοντας τη φανταστική εξίσωση,  βαφτίζονται «αντιστασιακοί».

Πράγματι, λησμονείται ότι υπάρχει μια σημαντική διαφορά: η επιβολή δικτατορίας είναι μια πράξη βίαιη σε βάρος όλων των πολιτών, μιά πράξη που καταλήγει σε κατάλυση της δημοκρατίας. Συνεπώς η βία της αντίστασης (προβλεπόμενη και από το δημοκρατικό πολίτευμα) κατά της δικτατορίας είναι αυτοάμυνα και όχι τρομοκρατία. Η άσκηση βίας όμως σε μια δημοκρατικά λειτουργούσα  κοινωνία και μάλιστα εναντίον της, είναι πράξη που αμφισβητεί το κοινωνικό συμβόλαιο και έχει στόχο να βιάσει τη θέληση της πλειοψηφίας. Είναι τρομοκρατία τουλάχιστον όταν δεν μάχεται για την προστασία θιγόμενων ατομικών δικαιωμάτων.

Αυτήν τη διάκριση την έχει διατυπώσει εύστοχα ο  Βρετανός φιλόσοφος Τζον Λοκ. Στη «Δεύτερη Πραγματεία περί Κυβερνήσεως» ο μεγάλος Βρετανός φιλόσοφος έγραψε ότι οι άνθρωποι σύμφωνα με τον φυσικό νόμο γεννιούνται δυνάμει ελεύθεροι. Συμφωνούν, με ένα άρρητο κοινωνικό συμβόλαιο, να θυσιάσουν μέρος της ελευθερίας τους για να σχηματίσουν οργανωμένες κοινωνίες. Τα άτομα ανέχονται τη διακυβέρνηση από άλλους, που εκλέγουν, πράγμα που σημαίνει απώλεια μέρους της ελευθερίας τους, με αντάλλαγμα όμως την ασφάλεια και από εξωτερικές απειλές, αλλά και από απειλές στη ζωή, την ελευθερία και την ιδιοκτησία που προέρχονται από άλλα μέλη της κοινότητας. Διακυβέρνηση, όμως, χωρίς τη συναίνεση των κυβερνωμένων ή και εναντίον της θελήσεώς τους δεν είναι μόνο τυραννία. Αποτελεί συνάμα και απειλή της ασφάλειας των ατόμων, αυτής της ασφάλειας που το κράτος τους παρέχει ή πρέπει να τους παρέχει.  

Βέβαια όλα αυτά με τον όρο και τον περιορισμό ότι το κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο στο οποίο ζει κανείς είναι δημοκρατικό, τουλάχιστο με την τρέχουσα έννοια και μέσα στα όρια του κοινωνικά και πολιτικά εφικτού. Αλλιώς θεμελιώνεται το δικαίωμα στην επανάσταση. Ο λαός οφείλει τότε να εξεγερθεί αμυνόμενος στην απειλή που αποτελεί μια απολυταρχική κυβέρνηση.

Ο Αιτωλός