Σημειώσεις και σχόλια ενός Αιτωλού

Γράφει ο Γιάννης Βλασόπουλος

Παγκοσμιοποίηση

Παγκοσμιοποίηση είναι μιά λέξη που στον καιρό μας ανάβει φωτιές, εξάπτει επαναστατικές συνειδήσεις και δημιουργεί ατελεύτητες συζητήσεις. Πολλοί αγνοούν το νόημά της και άλλοι αμφισβητούν το περιεχόμενό της. Αν θέλει κανείς να αναζητήσει τον ορισμό της ίσως δυσκολευτεί, αφού μάλιστα πολλοί την έχουν συνδέσει με απλουστευτικές καταγγελίες, ουτοπικές διακηρύξεις ή ευσεβείς πόθους. Διακηρύξεις που προξενούν σύγχυση και αμηχανία: Έτσι λ.χ., η διακήρυξη των διαδηλωτών της Γένοβα: «Είστε 8 είμαστε 6.000.000.000», που δεν στηρίζεται βέβαια σε κάποια δημοκρατική νομιμοποίηση των διαδηλωτών, σε αντίθεση με τους 8, μπορούσε  αφηρημένα και με βάση την απολυτότητα των αριθμών να κλίνει την πλάστιγγα  υπέρ των 8.  Τι είναι λοιπόν η παγκοσμιοποίηση; Από κάποιους έχει οριστεί ως η αυξανόμενη αλληλεξάρτηση όλων των χωρών του κόσμου εξ αιτίας (ή μέσω) της επιταχυνόμενης, διευρυνόμενης και εντεινόμενης (από τις νέες τεχνολογίες) ανταλλαγής αγαθών και υπηρεσιών. Με αυτή την έννοια η παγκοσμιοποίηση επανατοποθετεί και επαναπροσδιορίζει τις σχέσεις των μέσων παραγωγής των αγαθών και συνεπώς δίνει νέες διαστάσεις στα πολιτικά προβλήματα των χωρών του κόσμου. Τα προβλήματα μάλιστα εκείνα που   η κατάρρευση του υπαρκτού λεγόμενου σοσιαλισμού φαίνονταν ότι είχε θέσει στο περιθώριο. Βέβαια ερωτήματα που ανακύπτουν από το δίλημμα: Υπέρ ή κατά της παγκοσμιοποίησης, δεν είναι (ή δεν πρέπει να είναι)  τα κρίσιμα, αφού ούτε το ανθρώπινο είδος δεν φαίνεται να αποβάλει την επιθυμία για ισχύ και κυριαρχία και αφού η παγκοσμιοποίηση δεν είναι αναστρέψιμη. Βοηθούν την άκρατη φιλελεύθερη συντήρηση ("να επιλέξει η αγορά"), από την μια, και την λεγόμενη κομμουνιστική ουτοπία, από την άλλη. Μάλιστα λέγεται ότι στα ψευδοπροβλήματα αυτά  διακρίνεται ένα σύνδρομο συντηρητισμού.

Τα κρίσιμα όμως ερωτήματα και προβλήματα που θέτει  η παγκοσμιοποίηση από την δυναμική της εξέλιξής της, προσδιορίζονται από τις πιθανές εκβάσεις της: Και οι εκβάσεις της παγκοσμιοποίησης μπορεί να οριστούν σχηματικά σε δύο: α) Νεοφιλελεύθερη έκβαση. Η έκβαση αυτή σημαίνει πρακτικά  αδιαφορία για τα θύματα της μεταβολής, δηλαδή για αυτούς που υφίστανται τις δυσμενείς εξελίξεις  από την απελευθέρωση των αγορών και των μεταβολών της τεχνολογικής προόδου. β) Σοσιαλδημοκρατική έκβαση.  Η έκβαση  αυτή σημαίνει μέτρα για τα θύματα. Εξανθρωπισμός και βελτίωση των όρων της ζωής των ασθενέστερων τάξεων και των ασθενέστερων οικονομικά λαών. Δηλαδή εξανθρωπισμός του καπιταλισμού. Εξεύρεση τρόπου ελέγχου των ισχυρών ώστε να λογοδοτούν 

Ειδικότερα αυτή η βελτίωση και ο εξανθρωπισμός επιτυγχάνεται με μέτρα αποκατάστασης κάποιας ισότητας. Μέτρα ισότητας όχι στο όνομα κοινωνικής ευαισθησίας, αλλά στο όνομα της ανάγκης ανάπτυξης και αξιοποίησης των ανθρώπινου κεφαλαίου, του ανθρώπινου παράγοντα σ όλη του την έκταση. Μέτρα τέτοια συνιστούν: Προγράμματα οριζόντιας αναπτυξιακής κατεύθυνσης (που θα φιλοδοξούν και ίσως μπορέσουν να απαλλάξουν τον κόσμο από την αθλιότητα). Όχι όμως προγράμματα κάθετης  και αυταρχικής ανάπτυξης (τα τελευταία ανήκουν στο οπλοστάσιο εκείνων που μάχονται για την διατήρηση των σχέσεων κυριαρχίας - υποταγής, μέσα στα όρια ενός κράτους. Που μάχονται για το δοβλέτι). Έτσι λ.χ. η Παγκόσμια οργάνωση Εμπορίου (ΠΟΕ) δεν είναι κάτι κακό που πρέπει να καταργήσουμε, όπως δεν μπορούμε να καταργήσουμε και την ανάγκη των χωρών του τρίτου κόσμου να εξάγουν και να πωλούν τα εμπορεύματα που παράγουν. Με το πρίσμα αυτό η διαμαρτυρία του Σιάτλ, της Γένοβας κλπ η διαμαρτυρία των φιλειρηνικών μη κυβερνητικών οργανώσεων (δεν μιλάμε εδώ για τις οργανώσεις που διάλεξαν την χρήση βίας σαν μέσο προβολής τους) μπορεί να είναι θετική, γιατί θέτει βαθιά πολιτικά ερωτήματα επαναπροσδιορισμού των καθιερωμένων αξιών, που απευθύνονται σε δημοκρατικές κυβερνήσεις, ήτοι σε κυβερνήσεις που έχουν το προνόμιο να αλλάζουν πολιτικές γιατί δεν στηρίζονται σε κάποια θεϊκή αρχή και σε ένα αδιαμφισβήτητο «μανιφέστο», αλλά στο διαρκές ερώτημα: «πράττουμε ορθά»; 

Ο Αιτωλός