Σημειώσεις και σχόλια ενός Αιτωλού

Γράφει ο Γιάννης Βλασόπουλος

Στην αυγή του νέου χρόνου

       Ένας ακόμα χρόνος προστίθεται στους 2018 και ένας καινούργιος ανατέλλει. Την μέρα αυτή γιορτάζουμε και την δύση του παλιού και την ανατολή του νέου. Γιορτάζουμε, ή έστω νομίζουμε ότι γιορτάζουμε, την αποδέσμευσή μας από την καταδυναστευτική  πίεση των βαρών και των θλίψεων που σώρευσε στους ώμους μας το 2019. Ρίχνουμε τα βάρη και τις θλίψεις στο παρελθόν. Και προσδοκούμε να απαλλάξουμε το μέλλον από την προσδιοριστική  δύναμη του παρελθόντος. Γιορτή λήθης.

      Γιορτάζουμε όμως και την αυγή του νέου χρόνου, του 2020. Τον συνδέουμε, όπως άλλωστε κάθε αυγή νέου χρόνου, με τις ελπίδες μας για την επιτυχία  των επιδιώξεών μας, ή έστω, των ευχών μας. Για την ειρήνη και την δημιουργική αναγέννηση της χώρας μας.

      Και είναι φυσικό και ανθρώπινο να συνδέουμε τις ελπίδες και τις ευχές μας με την ανατολή του νέου έτους. Γιατί κάθε καινούργιος χρόνος χαρίζει σ όλους την ψευδαίσθηση της αφετηρίας, τη γεύση του καινούργιου, την αίσθηση του ξανανιωμού, την προοπτική περισσότερων δυνατοτήτων ή έστω ευκαιριών, και τον αέρα της αισιοδοξίας . Και έχει ανάγκη αυτής της ανανέωσης η ανθρωπότητα και κάθε άτομο χωριστά. Κάθε άνθρωπος ζευγμένος στην μοίρα των δυσκολιών, έλκοντας φορτίο συνεχών και ανεκπλήρωτων επιδιώξεων...

     Με τέτοια αισθήματα και με τέτοιες προσδοκίες στέφουμε όλοι την σελίδα του ημερολογίου στην 1η Ιανουαρίου του 2020.

*****

Αναγκαία και δίκαιη η συμμετοχή του Αγρινίου

      Δεδομένη  η κατάφαση ότι η αθρόα σε αριθμό και σε υψίσυχνο ρυθμό  έλευση στην Ελλάδα προσφύγων και μεταναστών,  που δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν με απορρόφησή τους από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, έχει δημιουργήσει δυσεπίλυτα  προβλήματα στην χώρα μας. Το ζητούμενο στην προκειμένη περίπτωση είναι ο τρόπος διαχείρισης της κατάστασης που δημιουργήθηκε. Από την μια πλευρά, η δημιουργηθείσα κατάσταση στα Ελληνικά νησιά του ανατολικού Αιγαίου, έχει καταστεί δικαιολογημένα αφόρητη και επικίνδυνη και για τους ίδιους τους πρόσφυγες και μετανάστες και για τον γηγενή πληθυσμό. Από την άλλη όμως πλευρά, δεν μπορεί να παραγνωριστούν τα ανθρωπιστικά προβλήματα των επήλυδων και η κατά τεκμήριο ευαίσθητη στάση μας απέναντί τους.

     Με αυτά τα δεδομένα η κατανομή του βάρους των υποχρεώσεων μας ισομερώς μεταξύ όλου του Ελληνικού πληθυσμού και όχι μόνο των νησιωτών που αναγκαίως τους υποδέχονται, είναι μια δίκαιη λύση,  έστω και προσωρινή λύση. Η δυσανεξία που επιδεικνύεται από πολλούς Δήμους της χώρας, δυστυχώς και από την πόλη μας (αν λάβουμε υπ όψη τις σχετικές δηλώσεις του κ. Δημάρχου), να συμμερισθούν τα βάρη, δεν είναι απλώς ανάλγητη έναντι των επήλυδων (μεταναστών και προσφύγων και πολλών ασυνόδευτων ανήλικων), αλλά αρνείται τον απαιτούμενο μερισμό των βαρών μεταξύ όλων των πολιτών μιας χώρας και προσβάλει τον πολιτισμό μας.

*******

Οι καπνεργάτριες του Αγρινίου και ο πολιτισμός

Πριν μερικές ημέρες στην αίθουσα του κτιρίου της Τράπεζας της Ελλάδος έγινε η παρουσίαση του βιβλίου με τίτλο «Ιστορία και μνήμη του καπνού στο Αγρίνιο τον 20ό αιώνα»  την έκδοση του οποίου επιμελήθηκε η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου, συμπολίτης μας κυρία Κωνσταντίνα Μπάδα. Ήταν μια επιτυχημένη εκδήλωση, τόσο από άποψη αξιοσύνης των εισηγητών (Β. Πατρώνης κ.α.), όσο και των θεμάτων που αναπτύχθηκαν. Μεταξύ αυτών σημειώσαμε τις γόνιμες σκέψεις που διατυπώθηκαν από την κ. Κωνσταντίνα Μπάδα. Έθιγαν, με καίριες επισημάνσεις, την συμβολή του καπνεργατικού κινήματος στο πολιτισμό. Οι σκέψεις αυτές δεν συνάπτονται μόνο με την έννοια του πολιτισμού, που μπορεί να οριστεί ως ένας συγκεκριμένος τρόπος ζωής, ο οποίος εκφράζει συγκεκριμένα νοήματα και αξίες όχι μόνο στις τέχνες και στην παιδεία, αλλά και στους θεσμούς και στην καθημερινή συμπεριφορά. Συνάπτονται και με την αντίληψη της προόδου και της εξελίξεως μιας κοινωνίας, έστω και στη μικρή κλίμακα της κοινωνίας του Αγρινίου, στο κέντρο της οικονομικής δραστηριότητος της οποίας, τον περασμένο τουλάχιστον αιώνα, ήταν η παραγωγή και η επεξεργασία του καπνού. Και αυτό γιατί με την  εγκατάσταση στην περιοχή του Αγρινίου, μετά την Μικρασιατική καταστροφή, μεγάλου αριθμού προσφύγων, αφ ενός μεν, εμπλουτίστηκε και ανανεώθηκε ο πληθυσμός της πόλης,  αφ ετέρου δε, μπήκε στην παραγωγή και ιδιαίτερα στην επεξεργασία του καπνού το γυναικείο φύλο σε βαθμό πρωτόγνωρο για την πόλη. Μπήκε δηλαδή η Γυναίκα στο τομέα της εξωοικιακής οικονομικής δραστηριότητος με όλες τις από το λόγο αυτό συνέπειες.  Η μεταβολή αυτή δεν είναι αμελητέα. Είναι σύστοιχη, έστω σε μικρότερη κλίμακα,  με τις μεγάλες μεταβολές που σημειώθηκαν παγκοσμίως κατά την διάρκεια του πρώτου και του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου, όταν η απουσία αλλά και οι μεγάλες απώλειες  του στρατευμένου ανδρικού πληθυσμού, ώθησαν τον εναπομείναντα γυναικείο πληθυσμό στην εξωοικιακή οικονομική δραστηριότητα ιδίως στις μεγάλες βιομηχανικές χώρες. Δηλαδή στην ευρύτερη συμμετοχή του στις ποικίλες παραγωγικές διαδικασίες. Η εξ αυτού του λόγου επελθούσα μεταβολή συνέβαλε στην πληρέστερη αξιοποίηση του «ασθενούς» φύλου και στην ανάδειξη της  ισοτιμίας του, με όλες τις περαιτέρω συνέπειες που είναι σήμερα ιστορικά ορατές. Ορατές όχι μόνο σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά και στο τοπικό επίπεδο της πόλης μας με την μέχρι σήμερα εξέλιξή του σε πληθυσμιακή και πολιτιστική ανάπτυξη.

Απρίλης 2019

 

**********

 

Κατάληψη κοινόχρηστων χώρων

 

Γράφαμε παλαιότερα ότι οι καφετέριες (τα σύγχρονα καφενεία) στην πόλη του Αγρινίου τοποθετούν καθίσματα και τραπέζια των πελατών τους και σε κοινόχρηστους χώρους οδών και πλατειών. Δηλαδή σε επίπεδα πεζοδρομίων και κεντρικών πλατειών. Όπως πιστεύουμε, οι περισσότεροι από τους χώρους αυτούς παραχωρήθηκαν, από τη αρμόδια υπηρεσία της δημοτικής μας αρχής, με την φειδώ που επιβάλλει ο σεβασμός στην κοινή χρήση, που αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα κάθε πολίτη. Δημιουργείται, όμως, παράλληλα με τις νόμιμες παραχωρήσεις, και η εντύπωση για αυθαίρετες επεκτάσεις  ή καταλήψεις τέτοιων χώρων από κάποιες επιχειρήσεις σε βάρος της κοινής χρήσης.  Γιατί βέβαια δεν φανταζόμαστε ότι η οποιαδήποτε δημοτική αρχή θα περιόριζε στο ελάχιστο την χρήση της υπόλοιπης ελεύθερης κοινόχρηστης επιφάνειας των οδών και πλατειών του κέντρου της πόλης μας σε τέτοιο βαθμό ώστε η χρήση τους να αναγκάζει πορεία κατ άνδρα ή σε δυάδες, όπως συμβαίνει, δυστυχώς, σήμερα. Και η εντύπωση αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι δεν υπάρχουν επιτόπιες διαγραμμίσεις των διαστάσεων του παραχωρούμενου χώρου.  Εάν υπήρχαν,  τότε η αυθαίρετη χρήση του κοινόχρηστου χώρου θα ήταν κατάδηλη και ικανή να αποτρέψει τις παραβάσεις. Και εύκολο να διαπιστωθεί από το Δήμο ή τις Αστυνομικές Αρχές.

Ας μη εκληφθούν τα ανωτέρω ως καινοφανή ή ως υπερβολικά. Ασφαλώς και παρά την έλλειψη διαγραμμίσεων θα έχουν διαπιστωθεί παραβάσεις και θα έχουν επιβληθεί κυρώσεις για κάποιες αυθαίρετες καταλήψεις. Μήπως όμως το κόστος των κυρώσεων που επιβάλλονται είναι  ελάχιστον συγκρινόμενο με το όφελος από την διατήρηση της καταλήψεως; Οι υποψήφιοι Δήμαρχοι και Δημοτικοί Σύμβουλοι στις επικείμενες δημοτικές εκλογές ας τα έχουν υπ όψη τους.

                                                                           ******

 

Ο πολιτισμός και η φύση

 

'Όπως είχαμε επισημάνει παλαιότερα από τη στήλη αυτή, στις μέρες μας η φύση έπαυσε πιά να είναι η φύσις των πρώτων αιώνων του ανθρώπου. Έπαυσε δηλαδή να είναι το όργανο και ο δάσκαλος της (ανα)δημιουργίας. Ο άνθρωπος δεν στέκεται πια μπροστά της  με θαυμασμό και δέος, αλλά με διάθεση κατακτητή και εμπόρου. Έτσι από μητέρα, σύντροφος και συνεργάτης του, η φύση έγινε αντικείμενο αδυσώπητης εκμετάλλευσης. Οι πρώτοι κυνηγοί έδρεπαν τους καρπούς της. Οι πρώτοι αγρότες συνεργάζονταν μαζί της στην διαδικασία της αναπαραγωγής. Ο σημερινός άνθρωπος, βιάζει και καταστρέφει τη φύση. Η τεχνολογία του ανθρώπου έγινε όπλο του ανθρώπου εναντίον της φύσης. Ένα όπλο που τελικά στρέφεται εναντίον του. Αφού με αυτή ο άνθρωπος έχει λεηλατήσει τη γη και έχει υποβιβάσει τις φυσικές υποστάσεις σε απλά αναλώσιμα. Το φυσικό περιβάλλον έχει μολυνθεί και μας απειλεί. Οι δυσοίωνες προειδοποιήσεις μερικών επιστημόνων για το μέλλον, συναντούν δυστυχώς ώτα μη ακουόντων. Και ο πολιτισμός μας; Είναι βέβαια  αλήθεια ότι η ουσία του του πολιτισμού είναι η σταδιακή αλλά σταθερή ανά τους αιώνες απομάκρυνση από τη φύση. Αλλά η απομάκρυνση έχει μεταλλαχθεί στους καιρούς μας σε επιδίωξη καταστροφής της φύσης. Εκεί οδήγησαν τον σύγχρονο άνθρωπο η απληστία και η θεοποίηση των νέων μέσων παραγωγής που η επιστήμη και η τεχνολογία όπλισαν τα χέρια του. Εκεί οδήγησε τον σύγχρονο άνθρωπο η έλλειψη του μέτρου στις επιδιώξεις του. Έτσι η λεηλασία της γής και η καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος  έγινε πια  το βαρύ τίμημα του λεγόμενου πολιτισμού μας. Αλλά το  τίμημα αυτό διάβρωσε ανεπανόρθωτα την έννοια του πολιτισμού μας, σαν ένα σύστημα κοινωνικών πρακτικών, αξιών και συμβόλων, που αναπαράγεται αενάως στην ιστορία, ή όπως τον εννοούσε  ο Τ. Σ. Ελιοτ, ως τον πλήρη τρόπο ζωής ενός λαού, ενός τρόπου που σφραγίζει τα μέλη του από τη γέννηση μέχρι το θάνατο, από τα χαράματα μέχρι τη νύχτα, ακόμα και στον ύπνο. Μπορεί όμως ο πολιτισμός, όπως κατάντησε να τον εννοούμε,  να στρέφεται τελικά εναντίον του ανθρώπου και να μη τον υπηρετεί; Μήπως δηλαδή η ανθρωπότητα σταδιακά αυτοκτονεί; Μήπως ίσως πρέπει να δώσουμε μιαν άλλη έννοια στη λέξη πολιτισμός; Να είναι πολιτισμός μια κοινή αντίληψη ότι η φύση είναι  όργανο και δάσκαλος της (ανα)δημιουργίας και ότι ο άνθρωπος επιβάλλεται να στέκεται μπροστά της  με θαυμασμό και δέος και όχι με διάθεση κατακτητή και εμπόρου;  Ερωτήματα!