δρ. Ιωάννης  Γ.  Νεραντζής

 

Ιστορική θεώρηση της κοινωνικής ρύθμισης της συλλογικής μαθητικής συμπεριφοράς, στο Αγρίνιο, στη δεκαετία 1940-1950.

 Ιστορική Μελέτη που συμπεριλαμβάνεται στον συλλογικό τόμο: 

ΚΑΤΟΧΗ – ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ – ΕΜΦΥΛΙΟΣ

Η ΑιτωλοΑκαρνανία στη δεκαετία 1940-1950

 

(Επιμέλεια: Κων/να Μπάδα & Θαν. Σφήκας)

(Εκδόσεις ‘‘Παρασκήνιο’’, Αθήνα 2010), σ.σ. 413-446 :


   Τον κοινωνικό ρόλο[1] των εκπαιδευτικών ως ρυθμιστών της συλλογικής μαθητικής συμπεριφοράς και της ιδεολογικής της διαμόρφωσης, δηλαδή ως εκπαιδευτικού μηχανισμού ιδεολογικού πειθαναγκασμού και παιδαγωγικής βίας, τον βλέπουμε να καταυγάζει μέσα από τις, παιδαγωγικής και πειθαρχικής φύσεως, συνεδριάσεις και αποφάσεις του Συλλόγου Καθηγητών για μαθητική παραβατική συμπεριφορά, αποφάσεις καταγραμμένες ειδικά στο Βιβλίο Πράξεων του Συλλόγου Καθηγητών Γυμνασίου [μετέπειτα Αρρένων] Αγρινίου που χρησιμοποίησα ως αρχειακό υλικό και πηγή για την έρευνά μου.[2]

   Μελετώντας αυτά τα Πρακτικά του Συλλόγου Καθηγητών Γυμνασίου [Αρρένων] Αγρινίου της δεκαετίας 1940-50, παρατηρούμε συνάμα ότι, ο ανθρώπινος τύπος, ο ηθικός άνθρωπος και ο πολίτης που το σχολείο ήθελε τότε να διαμορφώσει, ασκώντας κοινωνικό έλεγχο, ήταν τερατώδης. Και τούτο διότι και το σύστημα της χριστιανικής αγωγής που εκαλούντο να θέσουν σε λειτουργία τον μόνο σκοπό που είχε ήταν να στενέψει ο ορίζοντας των γνωστικών, αντιληπτικών, αξιολογικών και βουλησιακών πεδίων των μαθητών. Το αστυνομικό πνεύμα τού ελέγχου των πάντων διακατείχε το σύστημα παιδείας στην τριακονταετία 1936-1976. Οι καθηγητές ασκούν κοινωνικόν έλεγχο, μετατρεπόμενοι κυριολεκτικά σε ελεγκτικό αστυνομικού τύπου μηχανισμό: Παρακολουθούν στενά και επιτηρούν σε καθημερινή βάση την εξωσχολική ζωή των εφήβων μαθητών, -πολιτιστική, πολιτική, ιδεολογική-. Συνακόλουθα, και οι μαθητικοί κανονισμοί που επιβάλλουν, πρόθεση και σκοπό είχαν τη διαμόρφωση ενός ανθρώπου πριν απ’ όλα υποταγμένου, πειθήνιου, δίχως κριτική σκέψη, θρησκόληπτου . ενός πολίτη για τον οποίον ο πατριωτισμός ταυτίζεται με την άκριτη αποδοχή της οποιασδήποτε πολιτικής εξουσίας, εφόσον είναι εξουσία.

  Αυτή η κατευθυνόμενη από το κράτος ιδεολογική και πολιτική χειραγώγηση των μαθητών, δηλαδή της άκριτης εκ μέρους τους αποδοχής ακόμα και της δικτατορικής ή βασιλικής καθεστωτικής εξουσίας, εφόσον είναι εξουσία, σφραγίζει την απόφαση του Συλλόγου Καθηγητών Γυμνασίου Αρρένων Αγρινίου να επιβάλλει επιεικώς την ποινήν της αποβολής από του Γυμνασίου, στις 29 Οκτωβρίου 1945, σε δύο μαθητές, διότι κατά την χθεσινήν ημέραν του εορτασμού της 28 Οκτωβρίου, μετά το τέλος  του λόγου του Δημάρχου Αγρινίου εν τη κεντρική πλατεία και ακριβώς μετά την αναφώνησιν υπ’ αυτού της φράσεως ‘‘Ζήτω ο βασιλεύς’’, οι δύο μαθηταί αναφωνήσαντες ‘‘Δημοκρατία – Δημοκρατία’’, προεκάλεσαν διατάραξιν της τάξεως (Πράξις 70 / 29-10-1945).

   Μάλιστα, από το 1936 μέχρι τη μεταπολίτευση του 1974, για τη γενική ιδεολογική διαμόρφωση των μαθητών και τη ρύθμιση της συλλογικής μαθητικής συμπεριφοράς, ο Γυμνασιακός χώρος χρησιμοποιείται από το Κράτος ως ο ιδανικός χώρος να λειτουργήσει ο ισχυρότερος ιδεολογικός μηχανισμός που διέθετε. Και τούτο διότι το Κράτος εκμεταλλεύεται το γεγονός ότι οι γυμνασιακές σπουδές και το Απολυτήριον Γυμνασίου ήταν μονόδρομος για την κοινωνική ανέλιξη των λαϊκών στρωμάτων που είχαν, εννοείται, την οικονομική δυνατότητα να στέλνουν τα παιδιά τους στο Γυμνάσιο: Στο Βιβλίο Πράξεων του Συλλόγου Καθηγητών, το 1939, διαβάζουμε ότι, παραβατικός μαθητής ωμολόγησε ενώπιον των Καθηγητών ότι η κακοπάθειά του εις εξωσχολικάς εργασίας εις άς επεδόθη μακράν του σχολείου ών, τον εσυνέτισε και αντελήφθη, ότι μόνον δια της συνεχείας των γυμνασιακών του σπουδών, δύναται να  ζήση, έχων και την ηλικίαν ήδη των 20 ετών[3]. Οι προσδοκίες που γεννά, λοιπόν, η αποφοίτηση από το εξατάξιο Γυμνάσιο αντιστοιχίζονται με την κρατική απαίτηση υποταγής των μαθητών: ΄Οσο πιο πειθήνιοι, τόσο πιο βέβαιον ότι θα αποφοιτήσουν.      

    Ως εκ τούτου, και οι καθηγητές πειθαναγκάζονται, μέσα από τις εγκυκλίους του ΥΠΕΠΘ, να προετοιμάζουν τον μαθητή και τη μαθήτρια για την ιδεολογική τους ενσωμάτωση στην κοινωνία. Στοιχειοθετούσαν, συνεπώς, μιαν αντίληψη για την παιδαγωγική, την ηθική και την ερμηνεία του κόσμου, φιλτραρισμένη μέσα από την κατευθυνόμενη από το Κράτος θρησκόληπτη ανέραστη χριστιανική ηθική του ομφαλού, που έκανε να κυριαρχούν πνευματικά στην πόλη του Αγρινίου, όπως και πανελλαδικά άλλωστε, μόνον όσοι καθηγητές και καθηγήτριες λειτουργούσαν συνάμα και ως Κατηχητές και Κατηχήτριες των Κατηχητικών Σχολείων και των Παρεκκλησιαστικών Οργανώσεων, η Ζωή και ο Σωτήρ, σε όλο το δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα. Τούτο είχε ως συνέπεια τη χριστεπώνυμη ιδεολογική επικυριαρχία και τον μαρασμό της πολιτικής, πολιτιστικής και πνευματικής ζωής στο Αγρίνιο. Η μόνη επιτρεπτή από την καθεστηκυία τάξη και γι’ αυτό κυρίαρχη πνευματική κίνηση ήταν τα κυριακάτικα θρησκευτικά κηρύγματα και οι θρησκευτικές κατηχητικές συνάξεις πολιτών και μαθητών/μαθητριών στις παρεκκλησιαστικές οργανώσεις, η Ζωή και ο Σωτήρ, κάθε Κυριακή.[4] Το Αγρίνιο στη δεκαετία 1940-50 ήταν γνωστό ανά το πανελλήνιον ως ΄Αγιον Αγρίνιον. Κύριον, παράλληλον, καθήκον των καθηγητών/τριών ήταν να φροντίζουν για τον τακτικό εκκλησιασμό των μαθητών και να συνοδεύουν υποχρεωτικά κάθε Κυριακή τους μαθητές στην εκκλησία, ενώ καθ’ έκαστον Σάββατον γίνεται ερμηνεία του Ευαγγελίου εις τους μαθητάς υπό των θεολόγων.[5] Επόμενον είναι οι εκπαιδευτικοί, εκόντες άκοντες, να χρησιμοποιούνται ως πειθήνια όργανα της εξουσίας και οι αξίες με τις οποίες ενεπότιζαν τη μαθητιώσα νεολαία, προκειμένου να τη διαμορφώσουν σε ‘‘ηθικόν άνθρωπον’’ είναι πάντοτε οι κυρίαρχες κοινωνικές αξίες, εννοείται, της κυρίαρχης κοινωνικής τάξης.  

   Κατά συνέπεια, ο Σύλλογος των Καθηγητών ήταν παράλληλα και ο τιμητής της μαθητικής συμπεριφοράς τόσο στο ενδοσχολικό όσο και στο εξωσχολικό περιβάλλον: Γίνεται δεκτόν [από τον Σύλλογο Καθηγητών Γυμνασίου Αρρένων Αγρινίου], όπως οι κ.κ. καθηγηταί εποπτεύοντες κατά το δυνατόν αναφέρωσι τας εκάστοτε παρατηρουμένας ακοσμίας προς λήψιν των αναγκαίων μέτρων[6].     

   Ο Σύλλογος καθηγητών αποτιμά βέβαια τη συλλογική μαθητική συμπεριφορά σύμφωνα πάντα με τα συλλογικά κοινωνικοπολιτικά και χριστιανικά πρότυπα που επέβαλλε η ‘‘΄Αρχουσα Τάξη’’, εκφρασμένα μέσα από τις ηθικοπλαστικές Εγκυκλίους του Υπουργείου Θρησκευμάτων και Εθνικής Παιδείας, κατά τη Μεταξική περίοδο (1936-1940), καθώς και στην ακολουθούσα τριακονταπενταετία 1940-1974. Μάλιστα, οι Καθηγητές υποχρεούνται από το Μεταξικό καθεστώς και το Υπουργείο Θρησκευμάτων και Εθνικής Παιδείας[7] να εγγραφούν και να ενταχθούν στη φασιστική Μεταξική Εθνική Οργάνωσι Νεολαίας (Ε.Ο.Ν.), στην οποία οι καθηγητές φέρουν τον βαθμόν του ‘‘Φαλαγγάρχου’’.[8] Με την Πράξι 17/21-11-1940, απεφασίσθη ίνα όλοι οι καθηγηταί εντατικώς συνεχίσωσι το γιγνόμενον έργον διά την συγκέντρωσιν ετοίμων περιποδίων κλπ. μαλλίνων ειδών υπέρ του στρατού ζήτημα το οποίον με μεγάλην αποδοτικότητα έπραξεν μέχρι σήμερον ο σύλλογος εργασθείς ως Ε.Ο.Ν., διότι των εν Αγρινίω φαλάγγων αρρένων και θηλέων ηγούνται καθηγηταί[9], ο δε έρανος ως Ε.Ο.Ν. διά τον στρατόν απέδωσεν υπεραρκετά εν Αγρινίω και τοις περιχώροις εις χρήμα και εις είδη. (…) . [10]

   Σημειωτέον εδώ ότι, με την Πράξι 15/1-12-1939 ο Σύλλογος Καθηγητών αποβάλλει επί οκταήμερον τον μαθητήν της πέμπτης τάξεως Νικόλαον Παπανικολάου του Θεοδοσίου δι’ αναιδεστάτην, αναξιοπρεπεστάτην και αντιπειθαρχικοτάτην συμπεριφοράν και στάσιν έναντι του φαλαγγάρχου [καθηγητού] κατά τας ασκήσεις. (…)..

   Συνεπώς, η όποια διάθεση των μελών της σχολικής κοινότητας για προσφορά στις ανάγκες του μετώπου εντάσσεται στο μεταξικό πολιτικό και ιδεολογικό πλαίσιο και ελέγχεται από αυτό. 

   Παράλληλα, με την έναρξη του Ελληνο-Ιταλικού Πολέμου, μαθητές και καθηγητές, όσοι δεν επιστρατεύθησαν, βιώνουν τα δεινά του πολέμου ως άμαχος πληθυσμός[11], αλλά και συμβάλλουν στην ενίσχυση των φαντάρων του ‘‘Μετώπου’’, με παντεία μέσα.[12]

   Αλλά και ο ίδιος ο Σύλλογος των Καθηγητών, εφαρμόζοντας την υπ’ αριθμ. 304/εγκ. 5/3-2-41 Διαταγήν του κ. Γεν. Επιθεωρητού, με την υπ’ αριθμ. Πράξι 21 / 13-2- 1941, έλαβε την απόφασιν, όπως έκαστος των καθηγητών λάβη από την Ε.Ο.Ν. αριθμόν τινα γραμματίων του μεγάλου πολεμικού λαχείου &΄ καταβάλη προσπάθειαν διά την διάθεσιν όσον το δυνατόν περισσοτέρων τοιούτων[13]. Μάλιστα, επτά ημέρες αργότερα, δηλαδή στις 20/2/1941, με την Πράξη 22 / 20-2-1941, ο Σύλλογος καθηγητών Γυμνασίου Αγρινίου, λαβών υπ’ όψιν την υπ’ αριθ. 402/εγκ. 6/13-2-41 Δ/γήν του κ. Γεν. Επιθεωρητού της ΙΔ΄ Εκπαιδευτικής περιφερείας απεφάσισεν, όπως μετάσχη του εράνου υπέρ κοινωνικής προνοίας εις μνήμην του εκλιπόντος αειμνήστου Εθνικού Κυβερνήτου [= Ιωάννη Μεταξά], προσεφέρθησαν δε παρ’ εκάστου των καθηγητών τα εξής ποσά[14]. Η ουσιαστικότερη όμως συμβολή των καθηγητών στη σίτιση απόρων και πεινασμένων μαθητών είναι να συστήσει ο ίδιος ο Σύλλογος Επιτροπή μαθητικών συσσιτίων που λειτούργησαν από της 5ης Σεπτεμβρίου 1942.     

    Αυτή η οικονομική ένδεια και η πείνα του μαθητικού πληθυσμού την περίοδο της Κατοχής αποτυπώνεται ανάγλυφα στην απάντηση ενός μαθητή, όταν ο καθηγητής απαγορεύει την καθυστερημένη είσοδό του στο μάθημα, στις 30-9-1942: ΄Ασε με στην πείνα μου . δεν έχω να πάω πουθενά’’ (Πράξις 23η  [30-9-1942]). Με τη στάση που τηρεί ο Σύλλογος Καθηγητών, τιμωρώντας τον μαθητή αυτόν, αποδεικνύει τις παιδαγωγικές αυταρχικές αγκυλώσεις του καθηγητικού κατεστημένου. Πραγματικά είναι εντυπωσιακό το πώς αντιδρά ο Σύλλογος Καθηγητών στο καταθλιπτικό κλίμα την ένδειας που οδηγούσε ακόμα και στον θάνατο εξ ασιτίας τους ανθρώπους.

   Αυτό είναι το παιδαγωγικό κλίμα όπου διαδραματίζεται ο ρόλος των καθηγητών στην κοινωνική ρύθμιση της συλλογικής μαθητικής συμπεριφοράς στο Αγρίνιο, στη δεκαετία του ’40-50. Αυτή τη σωφρονιστική νοοτροπία των καθηγητών, καθώς και πώς εννοούσαν τον ανταρτικόν και απείθαρχον χαρακτήρα του μαθητού, σύμφωνα με τα Πρακτικά: Ο μαθητής Κων. Ραφτόπουλος αποβάλλεται επί οκταήμερον, όχι διότι ετέλεσε μαθητικό παράπτωμα, αλλά διότι ετόλμησε απλώς να εκφράσει ευθαρσώς και με παρρησία τη γνώμη του για το κατά πόσον είναι δίκαιες ή άδικες οι κρίσεις του Συλλόγου Καθηγητών περί της μαθητικής παραβατικότητας καθώς και οι επιβαλλόμενες πειθαρχικές ποινές: Συγκεκριμένα, γενομένης συζητήσεως μετά του καθηγητού Μπαλτά εντός της τάξης του Δβ για προηγηθέντα επεισόδια εντός της ιδίας τάξης με άλλον καθηγητή, ο μαθητής Ραφτόπουλος είπε: ‘‘εγώ θα κάνω τόπι στο ξύλο τον καθηγητή που θα με τιμωρήσει αδίκως’’. (Πράξις 21/19-4-1940). Παρατηρούμε ότι, η ανοχή του Συλλόγου Καθηγητών είναι μηδενική στο ελεύθερον φρόνημα και το κριτικό πνεύμα που τολμά να αμφισβητήσει την κρίση και την εξουσία τους. Τούτο προκύπτει από το σκεπτικό με το οποίον ο Σύλλογος Καθηγητών τιμωρεί όχι μια πράξη που απάδει στη μαθητική ιδιότητα, αλλά το δικαίωμα του μαθητή να κρίνει τις αποφάσεις του Συλλόγου Καθηγητών και να εκφράσει ελεύθερα και θαρρετά την κρίση του αυτή. Η παιδαγωγική άγνοια των καθηγητών δεν επιτρέπει την κατανόηση αυτής της αντίδρασης του μαθητή. Ότι δηλαδή ο μαθητής χωρίς δημοκρατική διαπαιδαγώγηση δεν μπορεί να διαχειριστεί αυτή την αντίδρασή του. Ετσι έχει μάθει ότι με την άσκηση βίας επιλύονται τα προβλήματα.

   Μάλιστα, αυτό το σωφρονιστικό κλίμα που επέβαλε η επικρατούσα φασιστική ιδεολογία διαφαίνεται μέσα από την καταγραμμένη στο ίδιο Πρακτικό (Πράξις 21 / 9-4-1940) δήλωση δύο καθηγητών, που εσκεμμένως παραποιούν μάλιστα τη φράση με την οποία ο μαθητής εξέφρασε ευθαρσώς την άποψή του: Διαβάζουμε στο Πρακτικό = Πράξις 21 / 9-4-1940: Οι [καθηγητές] κ.κ. Μαρκόπουλος Σ. και Δάγλας Χρ. υπέγραψαν επιπροσθέτως την κατωτέρω δήλωσιν: ‘‘Εμμένομεν εις την διά παντός αποβολήν εκ του Γυμνασίου Αγρινίου του μαθητού της Δβ τάξεως Ραφτοπούλου Κων., διότι επείσθημεν ακραδάντως, ότι πάσα παρέμβασις του σχολείου προς σωφρονισμόν του είναι καθαρά ματαιοπονία, η δε οικογένειά του ού μόνον δεν συνέβαλλεν εις την προσπάθειαν αυτήν του σχολείου προς σωφρονισμόν του, αλλ’ απεναντίας ετόνωσε τον ανταρτικόν και απείθαρχον χαρακτήρα αυτού. Είναι αρκετά ηλικιωμένος ο μαθητής, ώστε να αντιλαμβάνεται τας φράσεις του ‘‘θα κάνω τόπι τον καθηγητή που θα με τιμωρήση’’, τας οποίας κατά διαφόρους τόπους και χρόνους και ενώπιον πολλών καθηγητών επανέλαβεν. Ο μαθητής πολλάκις ετιμωρήθη, διότι πολλάκις έδειξε ασέβειαν εις τους καθηγητάς του κατά την διάρκειαν του σχολ. έτους εισελθών εις την αίθουσαν διδ/λίας και θορυβών, ενώ η τάξις, ασθενήσαντος του κ. καθηγητού παρέμενεν εκτός της αιθούσης. Συνεπλάκη με συμμαθητήν του κατά την αναδάσωσιν και διαταχθείς υπό των καθηγητών του, βαθμοφόρων της Ε.Ο.Ν.  –η αναδάσωσις εγένετο υπό της Ε.Ο.Ν. -  να φύγη εκ του χώρου εκείνου ηρνείτο να υπακούση κ.λ.π. Ούτος απέβη κακόν παράδειγμα της τάξεως και του Γυμνασίου και μόνον η απομάκρυνσίς του εκ της οικογενείας και η ανατροφή του εις όλως ξένον περιβάλλον ελπίζομεν να τον διορθώση’’.[15] Η μειοψηφούσα άποψη που καταγράφεται εδώ είναι ειρωνεία, άκρως συντηρητική και αντιδημοκρατική, αφού οι μόνες μειοψηφικές απόψεις που εμφανίζονται στα Πρακτικά προτείνουν μια πιο αυστηρή ποινή! Τούτο κάνει ακόμα πιο εντυπωσιακή την ομοφωνία που διακατέχει τον Σύλλογο Καθηγητών, αποτέλεσμα του τρόπου επιλογής και διορισμού τους στο Δημόσιο.

   Σε άλλη περίπτωση, μαθητής τιμωρείται με αποβολή οκτώ ημερών, όχι μόνον επειδή αμφισβήτησε την αντικειμενικότητα της αξιολόγησης της επίδοσης των μαθητών, αλλά και επειδή κατέδειξε το ανύπαρκτον της παιδαγωγικής δεοντολογίας εκ μέρους ορισμένων καθηγητών: Συγκεκριμένα, κατά καταγγελίαν του καθηγ. των φυσικών κ. Κ. Νικολακοπούλου, ούτος είπεν εις αυτόν εις παρατήρησίν του, ότι ήλλαξε την θέσιν του, ότι ‘‘όπως μας κάνεις βαθμολογών δι’  8  δεν θα σε αφήσωμεν να κάμης μάθημα και ότι πρέπει να είσαι και άνθρωπος και όχι μόνον καθηγητής’’. (Πράξις 24 / 23-5-1940).[16] Μιλάμε για περίοδο πολέμου. Και όμως καμμία επιείκεια. Δηλαδή, αυτές οι αγκυλώσεις των καθηγητών φαίνονται πιο έντονα σε περίοδο πολέμου: Δεν μπορείς να λειτουργείς με το ίδιο τρόπο. Ο μαθητής έχει ανάγκη από συμπαράσταση και όχι από αξιολόγηση και επιτήρηση.[17] Φτάνει μάλιστα στο σημείο ο Σύλλογος των καθηγητών να αποβάλλει έναν άλλον μαθητή διά 3μέρου αποβολής, διότι επιμελητής ών δεν ηθέλησε να κατονομάση τους ατάκτους μαθητάς. (…)[18].

   Ο Σύλλογος Καθηγητών είναι βέβαια, εκ παραλλήλου, και ο τιμητής της κοινωνικής συμπεριφοράς των μαθητών[19] και στην εκτός Σχολείου παρουσία τους: Χαρακτηρίζει ‘‘κακήν’’ την διαγωγήν μαθητρίας, διότι αλληλοαπήχθη μετά τινος νέου περί το τέλος του σχολ. έτους [1939-40], μη λαβούσα υπ’ όψιν την σεμνήν ιδιότητα της μαθητρίας και ασεβήσασα προς τας ηθικάς αρχάς, τας οποίας το σχολείον διδάσκει και αγωνίζεται να εμπεδώση εις τους τροφίμους του (Πράξις 30/8-7-1940 του Συλλόγου Καθηγητών Γυμνασίου [μετέπειτα Αρρένων] Αγρινίου).

   Συνακόλουθα, μέσα από χαρακτηριστικές περιπτώσεις της μαθητικής παραβατικότητας, περιπτώσεις για τις οποίες κλήθηκε να συνεδριάσει και να λάβη παιδονομικά μέτρα (η φράση στην ‘‘Πράξι 45/11-10-1950’’) ο Σύλλογος Καθηγητών Γυμνασίου Αρρένων Αγρινίου, στην εν λόγω περίοδο ’40-50, δηλώνεται η επικρατούσα κοινωνικοπολιτική νοοτροπία και τα επικρατούντα κοινωνικά ηθικοχριστιανικά στερεότυπα[20] που επιβάλλουν τα απαιτητά συλλογικά πρότυπα μαθητικής συμπεριφοράς. Αυτά ακριβώς τα ηθικοχριστιανικά και πολιτικά στερεότυπα που επιβάλλει η βασιλόφρων ΄Αρχουσα Τάξη μέσω του Υπουργείου Θρησκευμάτων και Εθνικής Παιδείας μετατρέπουν σε πειθήνια όργανα τους εκπαιδευτικούς για την επιβολή αυτής της κυρίαρχης θρησκόληπτης χριστιανικής αγωγής και πολιτικής ιδεολογίας στη μαθητιώσα νεολαία. Με αυτό το πνεύμα ο Σύλλογος Καθηγητών θεωρεί και αντιλαμβάνεται τη μαθητική παραβατικότητα και αποφασίζει και κρίνει επί των μαθητικών αταξιών (η εντός εισαγωγικών φράση είναι καταγραμμένη στην Πράξι 20/30-3-1940).               

   Η εντύπωση που επικρατεί στον Σύλλογο Καθηγητών για την εξωσχολική δραστηριότητα των μαθητών και η γνώμη που έχουν σχηματίσει οι καθηγητές τους, αποτυπώνεται στην άποψη καθηγητού που καταχωρείται στην Πράξι 22α / 11-9-1942: Η εκτός του σχολείου διαγωγήν των μαθητών δεν χαρακτηρίζεται ως αρκούντως εμπρέπουσα. (…).  Μαθηταί φοιτώσιν εις καφενεία, όπου ‘‘καπνίζουσι και χαρτοπαίζουσι, η δε συμπεριφορά αυτών εις τας οδούς ή τα κέντρα δεν είναι πάντοτε κοσμία. Επί τούτου μετ’  αρκετήν συζήτησιν αποφασίζεται, όπως απαγορευθή  εις τους μαθητάς η φοίτησις εις το κέντρον ‘‘Μπάρ’’, εις τα καφενεία και λέσχας εκτός του υπαιθρίου κέντρου του Πάρκου και εις τούτο μέχρι της δύσεως του ηλίου, άμα δε και η κυκλοφορία των μαθητών εις τας οδούς πέραν της 8ης μεταμεσημβρινής. Τινές των κ.κ. συναδέλφων παρατηρούσιν, ότι αρκετά έργα των προβαλλομένων εις τον κινηματογράφον  δεν είναι εποικοδομητικά του ήθους των μαθητών, μερικά δε εξ αυτών είναι αυτόχρημα σκανδαλώδη διά την παιδικήν και εφηβικήν ψυχήν, διά τούτο αποφασίζεται, όπως οι μαθηταί πηγαίνωσιν εις τον κινηματογράφον άπαξ της εβδομάδος και εις ημέραν ανακοινουμένην υπό του γυμνασίου, εφ’  όσον το προβαλλόμενον έργον ήθελε κριθή κατάλληλον διά μαθητάς. Περαιτέρω κρίνεται καλόν, όπως οι καθηγηταί των τάξεων συστήσωσιν εις τους μαθητάς τον περιορισμόν της κόμης των αναλόγως της ηλικίας των, ώστε να εμφανίζωνται εις το σχολείον ευπρεπέστεροι και αρρενωπότεροι, έτι δε να προσέρχονται εις το σχολείον ενδεδυμένοι και ουχί με το υποκάμισον μόνον και μάλιστα άνευ περιχειρίδων εμφανίζοντες ούτω θέαμα μαθητών τελείως ανομοιόμορφων την εμφάνισιν επιδειξιομανών, ματαιοδόξων με εξεζητημένην ενδυμασίαν και κόμμωσιν, ήτις ήκιστα συμβάλλει εις την ενότητα της μαθητικής ψυχής και εις την επιβαλλομένην παράστασιν και αξιοπρέπειαν του μαθητού. (Πράξις 22α / 11-9-1942 / Συλλόγου Καθηγητών Γυμνασίου Αγρινίου [μετέπειτα Γυμνασίου Αρρένων Αγρινίου]). Οι πραγματικοί λόγοι, βέβαια, δεν είναι λόγοι ευπρέπειας και αρρενωπότητας των μαθητών, είναι άλλοι: Κατά την ‘‘Κατοχή’’ επιβάλλεται ακόμη περισσότερο η ποινικοποίηση κάθε διαφοροποίησης, λόγω της ανάγκης των ‘‘Αρχών Κατοχής’’ να ελέγξουν την εκτεταμένης μορφής, ατομική αρχικά, παραβατικότητα, συνυφασμένη εξάλλου με την επιβίωση του ελληνικού λαού . παραβατικότητα που θα οργανωθεί στη συνέχεια και θα εκφραστεί ως πολιτική αντίθεση και πολιτική δράση. ΄Αρα ο έλεγχος της σχολικής κοινότητας είναι επιτακτικότερος όσο ποτέ άλλοτε.

   Βέβαια, αυτή η καθοδηγούμενη από το επίσημο κράτος νοοτροπία των καθηγητών για τα απαιτητά συλλογικά πρότυπα μαθητικής συμπεριφοράς παραμένει κυρίαρχη σε όλη την υπό πραγμάτευση δεκαετία ’40-50, αλλά και αργότερα μέχρι το 1974 τουλάχιστον. Ο έλεγχος για μαθητικές εκτρόπους πράξεις κυκλώνει την κάθε φύσεως μαθητική συμπεριφορά, κοινωνική, πολιτική, πολιτιστική, ψυχαγωγική, εντός και εκτός σχολείου, σύμφωνα με Πρακτικό του 1944 (Πράξις 9, την 6 Μαρτίου του 1944 έτους): Επειδή δε λόγω της καταστάσεως και των κρισίμων στιγμών άς διερχόμεθα η εξωσχολική ζωή των μαθητών δεν είναι η εμπρέπουσα, δέον όπως όλοι οι συνάδελφοι καθ’ άπασαν την ημέραν και ανά πάσαν ώραν επιτηρούν τους μαθητάς και εκτός του σχολείου, ιδία εφιστούν την προσοχήν των εις τα καφενεία και τας λέσχας, ώστε σύν τω χρόνω να δημιουργηθή η εντύπωσις εις τους μαθητάς ότι η μαθητική των ιδιότης έχει υποχρεώσεις. Τα δε τυχόν υποπίπτοντα εις την αντίληψίν των παραπτώματα των μαθητών να καταγγέλλωνται  εις τον κ. Γυμνασιάρχην συντόμως. Το ελεγκτικό αυτό πνεύμα είναι κυρίαρχο βέβαια και καθ’ όλα τα προηγούμενα έτη.[21]

   Πώς θεωρεί όμως ο Σύλλογος Καθηγητών ότι πρέπει να επιβάλλουν οι ίδιοι τα απαιτητά συλλογικά πρότυπα μαθητικής συμπεριφοράς; Ας δούμε ποιες σχετικές αποφάσεις για τα εφαρμόσιμα μέτρα λαμβάνουν: 

-Σε Πράξη του 1941 (Πράξις 33/29-10-1941) διαβάζουμε: Ως γενικόν μέτρον της βελτιώσεως της εξωσχολικής διαγωγής των μαθητών αποφασίζεται [η απαγόρευσις] της εν τοις καφενείοις  -εν κλειστώ χώρω- παραμονής μαθητών, εκτός εάν ούτοι συνοδεύωνται υπό των κηδεμόνων των. Επίσης να γίνωσι αι δέουσαι συστάσεις διά την εν γένει ευκοσμίαν κατά την έξω του σχολείου παράστασιν των μαθητών. Τέλος γίνεται δεκτόν, όπως οι κ.κ. καθηγηταί εποπτεύοντες κατά το δυνατόν αναφέρωσι τας εκάστοτε παρατηρουμένας ακοσμίας προς λήψιν των αναγκαίων μέτρων.[22] 

-Το επόμενον έτος, (Πράξι 23η / [30-9-1942])  αποφασίζεται, όπως -προς περιστολήν των εξωσχολικών αταξιών των μαθητών, ήτοι της φοιτήσεως εις καφενεία και χαρτοπαικτικάς λέσχας,- ο κ. Γυμν/ρχης αποστείλη έγγραφον εις τον σύλλογον καφφεπωλών, τον οποίον να παρακαλή, όπως λάβη τα μέτρα του και μη επιτρέπη του λοιπού την φοίτησιν μαθητών εις τα ως άνω κέντρα, υπομιμνήσκων σχετικήν απαγορευτικήν διάταξιν του Νόμου ‘‘περί φοιτήσεως ανηλίκων εις κέντρα’’, άμα δε αποστείλη έτερον έγγραφον εις την αστυνομίαν, την οποίαν να παρακαλή, όπως διά των οργάνων της καταγγέλλη εις το Γυμνάσιον μαθητάς φοιτώντας εις χαρτοπαικτικά κέντρα. Τούτο βεβαίως αποτελεί επίφαση και ‘‘βιτρίνα’’ των πραγματικών πολιτικών λόγων παρακολούθησης της εξωσχολικής δράσης των μαθητών υπό της αστυνομίας σε συνεργασία με το Γυμνάσιον.

   Ακόμα πιο χαρακτηριστικά, για το ελεγκτικόν πνεύμα του Συλλόγου Καθηγητών Γυμνασίου [Αρρένων] Αγρινίου, είναι τα παιδαγωγικά μέτρα, τα οποία είναι ανάγκη να ληφθώσι υπό του διδάσκοντος προσωπικού προς διασφάλισιν του ήθους των μαθητών και της εν γένει ευπρεπούς εμφανίσεως αυτών εκτός του σχολείου, το 1943, με βάση την υπ’  αριθ. 35972 Δ/γήν του Υπουργείου Εθν. Παιδείας. Αυτονόητον εδώ ότι πρόκειται για εγκυκλίους-κανονισμούς που απευθύνονται σε όλα τα Σχολεία της Ελλάδας. ΄Αρα, δεν είναι ο Σύλλογος Καθηγητών πρωτίστως, αλλά η κρατική εκπαιδευτική πολιτική της Κατοχικής Κυβέρνησης που συνεχίζει και συμπληρώνει εκείνη του Μεταξικού Κράτους, και στη συνέχεια του εμφυλιοπολεμικού Κράτους. Αυτά τα παιδαγωγικά μέτρα καταγράφονται στην Πράξι 5η  [1-2-1943].  Εν Αγρινίω σήμερον τη 1 Φεβρουαρίου [1943] συνήλθεν ο σύλλογος των καθηγητών του Γυμνασίου εις συνεδρίαν, ίνα συζητήσει και αποφασίση επί των ενδεικνυομένων μέτρων διά την εξασφάλισιν της καλής συμπεριφοράς εντός και εκτός  του σχολείου. Εν αρχή ο κ. Γυμν/ρχης αναγινώσκει την υπ’  αριθ. 35972 Δ/γήν του Υπουργείου Εθν. Παιδείας αναφερομένην εις τα παιδαγωγικά μέτρα, τα οποία είναι ανάγκη να ληφθώσι υπό του διδάσκοντος προσωπικού προς διασφάλισιν του ήθους των μαθητών και της εν γένει ευπρεπούς εμφανίσεως αυτών εκτός του σχολείου. Μετά συζήτησιν περί της όσον ένεστι πληρεστέρας και αποτελεσματικοτέρας εφαρμογής των καταλλήλων παιδαγωγικών μέτρων & υπό του ημετέρου Γυμνασίου αποφασίζεται: 1) Οι μαθηταί ν’  αποχωρώσι εις τας οικίας των ημισείαν ώραν μετά την δύσιν του ηλίου ήτοι 6ην μ.μ. διά τον μήνα Φεβρουάριον, εκτός αν συνοδεύωνται υπό ενηλίκου μέλους της οικογενείας των. Κατά τον αυτόν χρόνον δέον ν’  αποσύρωνται εκ των οδών και των λοιπών κέντρων και οι εκ των μαθητών ασκούντες τυχόν το επάγγελμα του πλανοδίου μικροπωλητού. 2) Η φοίτησις των μαθητών εις ζαχαροπλαστεία επιτρέπεται  μόνον εφ’  όσον λαμβάνωσι το γλύκισμά των όρθιοι και κατόπιν αποσύρωνται. Η παραμονή των εν αυτοίς καθώς και εν καφενείοις απαγορεύεται, εκτός εάν συνοδεύωνται υπό ενηλίκου μέλους της οικογενείας των. 3) ΄Οσον αφορά εις την φοίτησιν εις τους κινηματογράφους μετά μακράν συζήτησιν ως προς την καταλληλότητα ή μη των προβαλλομένων ταινιών κ.λ.π. αποφασίζεται, όπως επιτρέπηται η παρακολούθησις κινηματογραφικών έργων υπό των μαθητών άπαξ καθ’ εβδομάδα, αλλ’ ουχί εις τας ‘‘πρώτας’’ των έργων, κατά τας οποίας θα μεταβαίνωσι καθηγηταί εξουσιοδοτημένοι υπό της δ/νσεως  ίνα κρίνωσι περί της καταλληλότητος ή μη του έργου διά την μαθητιώσαν νεολαίαν . εάν δε ούτοι κρίνωσι τούτο κατάλληλον και ουχί φθοροποιόν της ευπλάστου παιδικής και εφηβικής ψυχής, θα αναφέρωσι εις την Δ/νσιν, ήτις την επομένην θα δίδη εις τους μαθητάς την άδειαν της παρακολουθήσεως του έργου, τη εποπτεία πάντοτε επί τούτω εντεταλμένων καθηγητών, οίτινες παραμένοντες εν τη αιθούση του κινηματογράφου μετά των μαθητών διά μόνης της εκεί παρουσίας των και άνευ οιασδήποτε επεμβάσεώς των, ίνα μη εις τους μαθητάς γεννηθή η εντύπωσις, ότι τελούσιν υπό διαρκή παρακολούθησιν και διωγμόν, θα προλαμβάνωσι πάσαν τυχόν παρεκτροπήν & αταξίαν, αναπτύσσοντες ούτω εν τοις μαθηταίς την έξιν της κοσμίου συμπεριφοράς εν τη αναστροφή των μετά της κοινωνίας. Εκρίθη αναγκαίον να ανακοπή κάπως το κύμα των μαθητών συρρεόντων και συνωστιζομένων καθημερινώς σχεδόν εις την αίθουσαν του κινηματογράφου και μάλιστα εις τοιούτους χαλεπούς καιρούς, μη φειδομένων ουδόλως του ολίγου χρόνου ο οποίος διατίθεται διά την μελέτην των, λόγω αφ’ ενός της πολυώρου ενασχολήσεώς των εν τω σχολείω, αφετέρου δε [λόγω] της ελλέιψεως του φωτός, αγομένων ασυνειδήτως διά της παρακολουθήσεως ακαταλλήλων ενίοτε έργων εις κακήν εκτίμησιν της ζωής  -ως σκοπούσης δήθεν μόνον την ασύδοτον και εύκολον απόλαυσιν-, και εις περιφρόνησιν των αιωνίων ηθικών αρχών άνευ της συνειδητοποιήσεως των οποίων δεν είναι δυνατόν να νοηθή ο σκοπός της πνευματικής μορφώσεως της παρεχομένης εν τω σχολείω. Κατόπιν ο κ. Γυμν/ρχης [Παντελής Παπασωτηρόπουλος] εισηγείται τα εξής: ‘‘Πρώτον δέον να απασχολήση ημάς το ζήτημα του ήθους των μαθητών εντός και εκτός σχολείου. Μόνον , όταν εξασφαλισθή το μαθητικόν ήθος δύναται απροσκόπτως να εργάζεται το σχολείον. Τούτο, ως είδον, υπέστη εσχάτως χαλάρωσιν, οφειλομένην κυρίως εις την επίδρασιν των σημερινών συνθηκών της ζωής και εις άλλα αίτια, τα οποία ‘‘με το χέρι στην καρδιά’’ δέον να εξετάσωμεν. Εις την δημιουργίαν καλού ήθους θα παίξη τον πρώτον ρόλον  η εν γένει εμφάνισις ημών, η δυνατή επίγνωση του αναληφθέντος ιερού μας έργου. Δια τούτο δεν πρέπει ο καθηγητής να είναι ξηρός και στυγνός επιστήμων, αλλά ζωοποιός της επιστήμης του, να δύναται την ύλην την επιστημονικήν να την κάνη ζωντανήν, μορφή χειροπιαστή και κινητήριον δύναμιν της παιδικής ψυχής. Όταν ο καθηγητής περιορίζεται ψυχρά εις την μετάδοσιν των γνώσεων, δεν διαφέρει από έναν έμπειρο μάστορα, που μαζεύει ολόγα παιδιά διά να τους μάθη ένα επάγγελμα, βαδίζει χωρίς προοπτικήν  και με μόνην την ανησυχίαν μη τύχη και αφήση τι που θα έπρεπε να λεχθή. Ο δάσκαλος, όστις δεν βλέπει το έργον του σαν ένα πίνακα ζωγραφικής με βαθείαν και αισθητικήν οπτικήν, που βαδίζει χωρίς προβλήματα άτινα δέον να τον ανησυχούν, μοιάζει με τον τυφλόν που με τη βοήθεια ενός μπαστουνιού εσυνήθισε ωρισμένους δρόμους. Προβλήματα όμως γεννώνται μόνον αν έχη έμπροσθέν του την επιστημονικήν ύλην, συλλαμβάνη μίαν εικόνα αξιολογικής μορφής, αιτιολογικής ζωής, αν μέσα δηλαδή από την σχολικήν ύλη φροντίζη να βγάλη την ανάλογον αξίαν, επάνω στην οποία θα εργασθή διά την μορφοποίησιν  της ψυχής των μαθητών, διά την λεγομένην μόρφωσιν. Πολυγνωσία ξερή, παθητική εργασία, εγωκεντρισμός είναι ζητήματα αντίθετα προς την οδόν, ήν δέον ν’  ακολουθήσωμεν. Διά τούτο συμφώνως προς την ως άνω υπόδειξιν άς μελετώμεν ιδία την παιδικήν ψυχήν, ακολουθούντες την εξέλιξιν αυτής και προσαρμόζοντες συμφώνως προς αυτήν τας παιδαγωγικάς μας μεθόδους. Συμφώνως προς αυτάδιαφόρως θα μεταχειρισθώμεν τους μαθητάς μας κατά την διαφοράν της ηλικίας των, ουδέν δε μάθημα δέον να διδάσκωμεν κατά την αυτήν απαράλλακτα φύσιν εις μαθητάς ανομοίους την ηλικίαν. Ας είμεθα αισιόδοξοι και φαιδροί εναγκαλιζόμενοι την χαρούμενην αντίληψιν της ζωής, η οποία αμβλύνει την σημερινήν τραχύτητα του βιοτικού αγώνος. Η απαισιοδοξία και το δύσθυμον όχι μόνον είναι ασυμβίβαστα προς το έργον του διδ/λου, πλάστου των απαλών ψυχών, αλλά και αφαιρεί την ικανότητα από τον άνθρωπον να θέση ως σκοπόν της ζωής του την βελτίωσιν του πλησίον. Αν καλλιεργήσωμεν την χαράν και την μάθησιν μεταξύ των μαθητών μας, την εργασίαν και την άλλην σχολικήν ζωήν, μη απαξιώσωμεν να καταβώμεν εις τα χαμηλά σκαλοπάτια της παιδικής ψυχής. Ας φερώμεθα ευγενώς και πατρικώς εις τους μικρούς μας φίλους, διότι έτσι θα αιχμαλωτίσωμεν την μαθητικήν ψυχήν, ας ανοίξωμεν την καρδίαν μας με στοργήν εις τους βασανισμένους υπό της τύχης μαθητάς μας. Οι πάσχοντες και ενδεείς έχουν ανάγκην των φροντίδων μας. Ας αξιώσωμεν την καθαριότητα της ψυχής και του σώματος. Μην αφήσωμεν αδρανές το πνεύμα των μεγαλειτέρων ιδία μαθητών μας, ίνα μη τούτο διολισθαίνη εις σκέψεις και πράξεις μεμπτάς ή μιμήται προώρως ανδρικάς έξεις, αλλά να κρατώμεν αυτό εν τινι εγρηγόρσει δι’  απασχολήσεων ευαρέστων και ωφελίμων. Η επιτυχία εις αυτό θα εξαρτηθή εκ της δημιουργίας της όλης ζωής του σχολείου μας και του πνεύματος το οποίον θα βασιλεύη εν αυτώ. Αλλά και προς την καλλιέργειαν ψυχικών τινων ιδιοτήτων δέον να στρέψωμεν αμέριστον την προσοχή μας. Μέγα ελάττωμα της φυλής μας είναι ο ατομισμός. Το ελάττωμα τούτο ωδήγησε πλειστάκις την Ελλ. Φυλήν εις την καταστροφήν. Εκτός τούτου και η ανάπτυξις του συναισθήματος της ευθύνης δέον να λάβη την δέουσαν θέσιν εν τω σχολείω μας. ΄Εχομεν ανάγκην ανθρώπων με πρωτοβουλίαν  και θάρρος. Είναι αδύνατον να επιτύχωμεν τα’  ανωτέρω, αν δεν αναγνωρίσωμεν εις τους μαθητάς μας μερικά δικαιώματα απορρέοντα εκ των περί αυτών απαιτήσεων ημών. Θάρρος της γνώμης και τις ελευθερία ενεργείας ορθώς διοικούμενα ανδρίζουν τους μαθητάς και αποβαίνουν λίαν ωφέλιμα εις την διάπλασιν του ήθους αυτών. Μη θεωρήσητε λοιπόν ατομικήν Σας μείωσιν ηθικήν, αν οι μαθηταίεκφράσουν μετά του δέοντος σεβασμού τας διαφωνούσας κάπως προς τας ημετέρας γνώμας των, διότι άλλως θα μορφώσετε δουλόφρονας και υπούλους χαρακτήρας, μέλλοντας συντάκτας ανωνύμων επιστολών. Εστέ λοιπόν μεγαλόψυχοι προς αυτούς. Αλλά και την ιδίαν μας προσωπικότητα δέον να διατηρώμεν αμείωτον έχοντες υπ’  όψει ό,τι ο Πλούταρχος περί του διδ/λου είπε. Τοιούτοι γενόμενοι εργασθήτε ανιδιοτελώς και φιλοτίμως υπέρ των αξιολογωτάτων σήμερον απαιτήσεων της Ελλ/κής πολιτείας έτοιμοι πάντοτε εις θυσίας υπέρ του υψηλού σας έργου’’. Είτα ο σύλλογος ... Εφ’  ώ συνετάχθη το παρόν και υπογράφεται ως έπεται:

Οι  Γυμνασιάρχαι (Τ.Υ.), Ο Υποδιευθυντής (Τ.Υ.), Οι Καθηγηταί (Τ.Υ.) . 

   Και έπεται συνέχεια:

-Το 1946, με την Πράξι 114 / 5-11-1946, από τον Σύλλογο Καθηγητών Γυμνασίου Αρρένων Αγρινίου, μεταξύ των άλλων, αποφασίζεται και το εξής: Απαγορεύται η κυκλοφορία των μαθητών εν τη πόλει αδικαιολογήτως πέραν της 8.30΄ Εσπερινής, ως και η είσοδος και παραμονή τούτων εντός κέντρων αναρμόστων τη παιδική ηλικία. Την τήρησιν της παρούσης θα αναλάβουν όλοι οι συνάδελφοι, επισκεπτόμενοι τα ύποπτα και πιθανά μέρη, ένθα συχνάζουν μαθηταί, και δή οι εφημερεύοντες εκάστοτε καθηγηταί.

 -Τον Απρίλιο μήνα του 1947, στην παιδαγωγική συνεδρίαση του Συλλόγου Καθηγητών Γυμνασίου Αρρένων Αγρινίου, (Πράξις 132 / 7-4-1947), μετά γενομένην ανακεφαλαίωσιν υπό της Διευθύνσεως, κατόπιν των εισηγήσεων των κκ. Καθηγητών, ο κ. Γυμν/ρχης λαβών αφορμήν εκ των επιβληθησών ποινών εις τους επιπεσόντας εις βαρέα παραπτώματα μαθητάς …εισηγούμενος λέγει, ότι το Γυμνάσιον [Αρρένων] νοσεί, από απόψεως πειθαρχίας, απόδειξις η χαλάρωσις του ήθους ενίων μαθητών και εισηγείται, τί μέτρα δέον να ληφθώσι δια την του κακού θεραπείαν, πρίν ή τούτο λάβη ασυμφόρους δια το Γ/σιον διαστάσεις. Τα μέτρα ταύτα λέγει είναι τα εξής: 1) Εθισμός των μαθητών εις την ακρίβειαν, τάξιν. …2) Παρακολούθησις του εξωσχολικού βίου των μαθητών. 3) Πλήρης διαφώτισις των γονέων και κηδεμόνων. 4) Παρακολούθησις των παραπτωμάτων των μαθητών εν τη γενέσει των, σύντομος προσεκτική επέμβασις του διδάσκοντος. 5) Προσωπική σχέσις των διδασκόντων μετά των μαθητών, όχι υπερβάλλουσα οικειότης, αλλά προσέγγισις κατάλληλος της μαθητικής ψυχής. … 6) Συχνή εναλλαγή σκέψεων μεταξύ ορντιναρίου και των άλλων καθηγητών. Ιδία ο ορντινάριος επιβάλλεται να προκαλή συζήτησιν μετά των άλλων Συναδέλφων και ΕΓΚΑΙΡΩΣ να διαφωτίζη την Διεύθυνσιν δι’ ό,τι αφορά τους μαθητάς, (επιμέλεια φοίτησις, ήθος). Συστηματική παρακολούθησις των μαθητών κατά τα διαλείμματα. … 12) Μεγάλην προσπάθειαν εκριζώσεως του ψεύδους και της κακώς νοουμένης αλληλεγγύης, άτινα μαστίζουν τους μαθητάς.

-Τον Οκτώβριον μήνα της ίδιας χρονιάς, (1947), επειδή διεπιστώθη ότι χωρικοί τινες μαθηταί συγκεντρώνονται εις δωμάτια ωρισμένων συμμαθητών των και χαρτοπαικτούν, απεφασίσθη [υπό του Συλλόγου Καθηγητών Γυμνασίου Αρρένων Αγρινίου] να επισκέπτωνται τα δωμάτια ταύτα ανά δύο καθηγηταί και με την απαιτουμένην λεπτότητα και σοβαρότητα να δίδωσιν τας πατρικάς συστάσεις προς τοιούτους παρεκτρεπομένους μαθητάς. Ομοίως ωρίσθη η ώρα τελευταίας κυκλοφορίας των μαθητών η 8η μ.μ. Διά τον κινηματογράφον απεφασίσθη να μη συχνάζωσιν οι μαθηταί ειμή μόνον εις έργα, τα οποία εκ των προτέρων η Διεύθυνσιςθα ανακοινώση εις τους μαθητάς, διότι παρετηρήθη εσχάτως παρακολούθησις συχνή των μαθητών ασέμνων κινηματογραφικών έργων. Τους μη συμμορφουμένους μαθητάς ως προς τον κινηματογράφον θα αναφέρωσι οι εφημερεύοντες εις την Δ/σιν του Γυμνασίου [Αρρένων]. Ομοίως απεφασίσθη διά τον έλεγχον των βιωτικών και άλλων συνθηκών των μαθητών να ληφθή παρ’ εκάστου η διεύθυνσις, ήτις θέλει καταχωρισθή εις επί τούτω χρησιμοποιηθησόμενον βιβλίον (Πράξις 9 / 17-10-1947).

-Τον Οκτώβριον της επόμενης χρονιάς, με την Πράξι 6 / 4-10-1948, προτείνονται ακριβώς τα ίδια πειθαρχικά μέτρα[23].

-Τον Οκτώβριον της επόμενης χρονιάς, με την Πράξι 6 / 11-10-1949, (…). Γ. Μετά διαλογικήν συζήτησιν όσον αφορά εις την ώραν κυκλοφορίας των μαθητών, μετά την δύσιν του ηλίου, εν τη πόλει, ο Σύλλογος ορίζει ως τελευταίαν ώραν κυκλοφορίας των μαθητών εν τη πόλει την 8 μ.μ. συμφώνως και προς την Δ/γήν του κ. Γεν. Επιθεωρητού. Δ. Διά την εξωσχολικήν παρακολούθησιν των μαθητών, ο Σύλλογος αποφασίζει όπως οι κκ. Εφημερεύοντες καθηγηταί επισκέπτωνται τας νυκτερινάς ώρας τα διάφορα εξωσχολικά κέντρα, ως και διάφορα απόκεντρα Καφενεδάκια, άτινα έχουν αποβή κέντρα διαφθοράς των Νέων.  Ε. ΄Οσον αφορά τον Κινηματογράφον, ο κ. Σιακαβέλλας προτείνει, όπως άπαξ της εβδομάδος γίνεται μαθητική προβολή του Κινηματογράφου, αφού προηγουμένως δύο εκ των κ.κ. καθηγητών έχουν παρακολουθήση και ελέγξη την καταλληλότητα του προβληθησομένου έργου διά τους μαθητάς. Ο κ. Γυμνασιάρχης λαβών τον λόγον τονίζει, ότι πολλάκις ο Κινηματογράφος εξηυτέλισεν το σχολείον μας . μαθηταί εγρονθοκοπήθησαν εν τη αιθούση του Κινηματογράφου, καθηγηταί αηδίασαν από την συμπεριφοράν των μαθητών κατά την διάρκειαν της προβολής και εγκατέλειψαν τα εδώλια του Κινηματογράφου, και τέλος η κατά το λήξαν σχολ. έτος υστέρησις των μαθητών μας ωφείλεται κατά μέγα μέρος εις τον Κινηματογράφον. Εν τέλει συμφωνεί με την γνώμην του κ. Ι. Σιακαβέλλα. Ομοφώνως ο Σύλλογος αποδέχεται την ανωτέρω πρότασιν του κ. Σιακαβέλλα και αναθέτει εις τον κ. Γυμνασιάρχην, όπως έλθη εις συνεννόησιν με τους επιχειρηματίας των ενταύθα Κινηματογράφων διά τον κατά τ’ ανωτέρω διακανονισμόν του ζητήματος. Προς αποφυγήν καταστρατηγήσεως της ως άνω αποφάσεως είτε εκ μέρους των επιχειρηματιών είτε εκ μέρους των μαθητών εγένετο δεκτή πρότασις του κ. Γυμνασιάρχου, όπως ενεργούνται κατά καιρούς αιφνιδιασμοί εις τους κινηματογράφους κατά τας απηγορευμένας διά τους μαθητάς ημέρας υπό καθηγητών οριζομένων εκάστοτε υπό του κ. Γυμνασιάρχου. (…)..

-Τον Απρίλιον του 1950, με την Πράξι 25 / 25-4-1950 ο Γυμνασιάρχης υπενθυμίζει εις τους Καθηγητές το καθήκον των, να πυκνώσωσι τας εφόδους των εις τους κινηματογράφους, να επισκέπτωνται τα εξοχικά, [και τα] γειτονικά καφενεία, εις ά συχνάζουν & χαρτοπαικτούν οι μαθηταί, να παρακολουθούν την πιστήν εφαρμογήν του κανονισμού & να μη αφήνουν τους μαθητάς να γίνωνται έρμαια των επιθυμιών των. Χρειάζεται τώρα είπε πολύ μεγάλη προσοχή υπέρ πάσαν άλλην σχολικήν περίοδον.

-Τα ίδια παιδονομικά μέτρα (η φράση στην ‘‘Πράξι 45/11-10-1950’’) λαμβάνονται και για το επόμενο σχολ. έτος 1950-51.

   Ερμηνεύοντας αυτή την εισήγηση του Γυμνασιάρχου προκύπτει ότι:

-Ουδόλως ενδιαφέρονται ή αντιλαμβάνονται οι παιδαγωγοί ότι ο ατομισμός που έφτασε στα όριά του στην πρώτη περίοδο της ‘‘Κατοχής’’ είναι αποτέλεσμα όχι έμφυτης ροπής, αλλά κοινωνικών συνθηκών. Με ένα Κράτος ανίκανο να ανταποκριθεί στις ζωτικές ανάγκες των πολιτών, ειδικά στην εξασφάλιση τροφής, ήταν αναμενόμενο οι άνθρωποι να αναπτύσσουν την όποια ατομική πρωτοβουλία για να καλύψουν την πείνα τους, και να αντιμετωπίσουν τον φόβο μέσα σε ένα αντιδημοκρατικό κλίμα ανασφάλειας.

-Αυτή η ανάπτυξη ατομικών πρωτοβουλιών, το θάρρος της γνώμης, η ελεύθερη ενέργεια, τι σημαίνει για το εν λόγω καθεστώς; Πώς αυτά μπορούν να τύχουν ορθής διοίκησης στο πλαίσιο που επιβάλλουν οι κατακτητές και μια Κυβέρνηση μη εκλεγμένη, αλλά από τους τελευταίους διορισμένη; Πώς μπορούν να συμβιβαστούν αυτά; Πώς μπορεί, ευθυγραμμιζόμενοι με ένα τέτοιο καθεστώς, να αποφύγουν τη διαμόρφωση δουλοφρόνων και ύπουλων, μελλοντικών συντακτών ανωνύμων επιστολών;

-Παρατηρούμε μήπως εδώ τις ρωγμές που ανοίγει στο άκρως αυταρχικό σύστημα η φύσει επαναστατική δράση του Εκπαιδευτικού, από τη στιγμή που θα αρχίσει να προβληματίζεται πάνω σε εκπαιδευτικά, παιδαγωγικά θέματα; Η επίκληση στους δύσκολους καιρούς που διέρχονται μήπως τελικά προϊδεάζει για μια αντίληψη που είχε ο εκπαιδευτικός κόσμος σχετικά με την αναστάτωση, ένεκα της αντίστασης που είχε αρχίσει;  

   Στην άλλη πλευρά του λόφου[24], φυτρώνει όμως και η παραβατικότητα των ιδίων των καθηγητών, στην περίοδο της ‘‘Κατοχής, όπως διαβάζουμε στην Πράξι 10, την 18 Μαρτίου του 1944 έτους: (…). Επίσης ο κ. Γυμνασιάρχης παρακαλεί τους συναδέλφους να μη συνιστούν τοις μαθηταίς να προσέρχωνται εις τα υπ’ αυτών γινόμενα ιδιαίτερα μαθήματα, αφού άλλωστε και ο αριθμός του κατ’ ιδίαν διδασκομένων[25] ωρισμένος είναι και ως μη εποικοδομητικόν της αξιοπρεπείας μας δεν εξυψώνει και το υπό νέαν μορφήν λειτουργούν γυμνάσιόν μας έναντι της Κοινωνίας προ της οποίας σήμερον εις τας δυσκόλους της Πατρίδος στιγμάς δίδομεν εξετάσεις ανωτερότητος ψυχικής & εθνικής.


 

* Ο Ιωάννης  Νεραντζής είναι Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Κρήτης. Διατελεί Σχολικός Σύμβουλος Φιλολόγων Ν. Αιτωλ/νίας, με έδρα το Αγρίνιον.

 Παραπομπές κειμένου:

[1] Για τον κοινωνικό ρόλο των εκπαιδευτικών ως μηχανισμού ιδεολογικού πειθαναγκασμού και παιδαγωγικής βίας δες: -Τσουκαλάς Κων., Εξάρτηση και αναπαραγωγή: Ο κοινωνικός ρόλος των εκπαιδευτικών μηχανισμών στην Ελλάδα (1830-1922) (τίτλος πρωτοτύπου: Dependance et reproduction. Le role social des appareils scolaires en Grece, Paris 1975, Διδακτορ. Διατριβή), (εκδ. ‘‘Θεμέλιο’’, β΄ έκδοση, Αθήνα 1979). –Αλεξάντερ Τζ., Αλιβιζάτος Ν., Βεργόπουλος Κ., κ.ά., Η Ελλάδα στη δεκαετία 1940-1950, ένα έθνος σε κρίση, (εκδ. Θεμέλιο, 1984). –Φλάϊσερ Χ. & Μπόουμαν Σ., Η Ελλάδα στη δεκαετία 1940-1950, ένα έθνος σε κρίση: Βιβλιογραφικός οδηγός, (εκδ. Θεμέλιο, 1984).  –Φραγκουδάκη ΄Αννα, Εκπαιδευτική μεταρρύθμιση και φιλελεύθεροι διανοούμενοι, (εκδ. Κέδρος, 1982). –Φραγκουδάκη ΄Αννα, Τα Αναγνωστικά Βιβλία του Δημοτικού Σχολείου: ιδεολογικός πειθαναγκασμός και παιδαγωγική βία, (εκδ. ‘‘Θεμέλιο’’, Αθήνα 1978). –Νούτσος Χαράλ., Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης και Κοινωνικός ΄Ελεγχος (1931-1973), (εκδ. ‘‘Θεμέλιο’’, Αθήνα 1979). –Γληνός Δημήτρ., Εκλεκτές Σελίδες, (τόμοι 4: τόμ. Α΄ + Β΄ το 1971, τόμ. Γ΄ το 1972, και τόμ. Δ΄ το 1975, από τις εκδόσεις ‘‘Στοχαστης’’). –Ιμβριώτη Ρόζα, Παιδεία και Κοινωνία: Ελληνικά εκπαιδευτικά προβλήματα, (γ΄ έκδοση, ‘‘Σύγχρονη Εποχή’’, Αθήνα 1983). –Ιμβριώτη Ρόζα, Ανθρωπιστική Παιδεία, (Αθήνα 1955). –Ιμβριώτη Ρόζα, Το Κατηγορώ της Νεολαίας, (εκδ. ‘‘Διογένης’’, Αθήνα 1972). –Πολυχρονόπουλος Πάνος, Παιδεία και Πολιτική στην Ελλάδα: Κριτική Ανάλυση και Αξιολόγηση των Ιδεολογικών και Γνωστικών Λειτουργιών του Σχολικού Συστήματος 1950-1975, (τόμοι 2, εκδ. Καστανιώτης, 1980), εκεί και πλούσια σχετική βιβλιογραφία. –Δημαράς Αλέξης (επιμέλεια), Η μεταρρύθμιση που δεν έγινε (Τεκμήρια ιστορίας), (τόμοι 2: Α΄ τόμ.: 1821-1894, Αθήνα 1973 και Β΄ τόμ.: 1895-1967, Αθήνα 1974). –Βερβενιώτη Τασούλα, Η γυναίκα της Αντίστασης: Η είσοδος των Γυναικών στην Πολιτική, (εκδ. Οδυσσέας, Αθήνα 1994). -Χριστόπουλος Ιωάννης, Οι εφαρμογές του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος στο Αγρίνιο 1840-1900, (Αγρίνιον 2008). -Χριστόπουλος Ιωάννης, Το Αρχείο του 1ου Δημοτικού Σχολείου Αγρινίου: Μαθητολόγιο 1884–1910, (Αγρίνιο 2002). –Νεραντζής Ιωάννης, Έντυπος  ‘‘Μαθητικός Κανονισμός’’, εκδοθείς το 1961 από το Γυμνάσιο Αρρένων Αγρινίου: Ιστορική θεώρηση της κοινωνικής ρύθμισης της συλλογικής μαθητικής συμπεριφοράς, 3ο Διεθνές Συνέδριο: Ιστορία Εκπαίδευσης, Πάτρα 1-3/10 / 2004, οργανωμένο από το Πανεπιστήμιο Πατρών / Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης / Εργαστήριο Ιστορικού Αρχείου Νεοελληνικής και Διεθνούς Εκπαίδευσης. Εκδόθηκαν τα Πρακτικά του Συνεδρίου σε ηλεκτρονική μορφή (CD). –Νεραντζής Ιωάννης, "Φιλοσοφία καί Δομή του Ενιαίου Πολυκλαδικού Λυκείου και ο ρόλος του Καθηγητή σ' αυτό", ΠΡΑΚΤΙΚΑ, Δ' Εκπαιδευτικού Συνεδρίου ΟΛΜΕ, Αλεξανδρούπολη 26-28/4/1985, σσ. 261-273.   

[2]  Από το σχολικό έτος 1937-38, εφαρμόζεται και στο Αγρίνιο η νέα διαβάθμιση της δομής της Μέσης Εκπαίδευσης (4 + 5 + 3), σύμφωνα με τον νόμο 770 για τη Μέση Εκπαίδευση  της δικτατορικής κυβέρνησης του Ιωάννου Μεταξά. (Δες σχετ.: Βιβλίο Πράξεων Γυμνασίου [Αρρένων] Αγρινίου, Πράξις 3 / 23-9-1938: έκδοση αποτελεσμάτων συμπληρωματικής εξετάσεως μαθητών. -Αλέξης Δημαράς (επιμέλεια), Η μεταρρύθμιση που δεν έγινε (Τεκμήρια ιστορίας), (τόμοι 2: Α΄ τόμ.: 1821-1894, Αθήνα 1973 και Β΄ τόμ.: 1895-1967, Αθήνα 1974), τόμος Β΄, σ. ιδ΄). Συγκεκριμένα, κατά το σχολ. έτος 1937-38, διακρίνεται το εξάχρονο παλαιού τύπου Γυμνάσιο από το νέου τύπου Γυμνάσιο, οι τάξεις του οποίου αριθμούνται από τρίτη έως ογδόη Γυμνασίου. Όμως με τη νομοθεσία στα κατοχικά χρόνια έχουμε επαναφορά του σχήματος με εξάχρονο δημοτικό και εξάχρονο γυμνάσιο (με διατήρηση όμως των ονομασιών των τάξεων του γυμνασίου από τρίτη έως ογδόη). (Αλέξης Δημαράς, στο ίδιο, τόμος Β΄, σ. ν΄ και υποσημείωση 1 στην ίδια σελίδα). Ως εκ τούτου, από αυτό το σχολικό έτος 1937-38, το Γυμνάσιο Αγρινίου λειτουργεί παράλληλα και ως Γυμνάσιο παλαιού τύπου μέχρι της απολύσεως των μαθητών τούτου, και ως Γυμνάσιο νέου τύπου με τους από το έτος αυτό νεοεγγραφέντες μαθητές, ως οι ονομασίες τους ορίζονται στο ‘‘Βιβλίο Πράξεων του Συλλόγου Καθηγητών’’. Συνάμα, από το σχ. έτος 1939-40 πρωτολειτουργεί εις το Αγρίνιον και Γυμνάσιον Θηλέων, συστεγαζόμενο με το μεικτό παλαιό Γυμνάσιο (μετέπειτα Αρρένων). Συνάμα, οι μαθήτριες που ήσαν εγγεγραμμένες στο πρωταρχικό μεικτό Γυμνάσιο Αγρινίου -μετέπειτα ‘‘Γυμνάσιον Αρρένων Αγρινίου’’- συνεχίζουν τη φοίτησή τους σ’ αυτό. Το Γυμνάσιο Θηλέων Αγρινίου έχει δικό του Διευθυντή από το σχολικό έτος 1939-40 (ως προκύπτει από την Πράξι 21/9-4-1940 του Συλλόγου Καθηγητών Γυμνασίου [Αρρένων] Αγρινίου, που καταχωρούμε στην υποσημ. 15). Συνακόλουθα, το ‘‘μεικτό Γυμνάσιον Αγρινίου’’ μετονομάσθηκε μετά την 25-1-1943  σε ‘‘Γυμνάσιον Αρρένων Αγρινίου’’, όταν πλέον, από της ημερομηνίας αυτής, αρχίζει να λειτουργεί ως ανεξάρτητον πλέον το λειτουργείσαν για πρώτη φορά το σχολ. έτος 1939-40 ‘‘Γυμνάσιον Θηλέων Αγρινίου’’. Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει πάλι από το ‘‘Βιβλίο Πράξεων του Συλλόγου Καθηγητών Γυμνασίου [Αρρένων] Αγρινίου’’, μόνον από της 25ης -1-1943 και εξής, στο τέλος της καταγραφείσας Πράξεως υπογράφουν Οι Γυμνασιάρχαι και Οι Καθηγηταί. Τουτέστιν τα δύο Γυμνάσια συλλειτουργούν με δύο Διευθυντές, αλλά με έναν κοινόν Σύλλογον Καθηγητών. Τούτη η συστέγαση και συνδιοίκηση εξακολουθεί μέχρις ότου το Γυμνάσιον Θηλέων στεγασθεί σε άλλο δικό του πλέον κτήριο, από το σχολ. έτος 1947-48. Μάλιστα, από αυτό το σχολ. έτος (1947-48) και εξής καθιερώνεται η χρήση στρογγυλής σφραγίδας για την ενσφράγιση δίπλα από την υπογραφή του Διευθυντού εκάστης Πράξεως στο ‘‘Βιβλίο Πράξεων Συλλόγου Καθηγητών’’. Η στρογγυλή σφραγίδα φέρει στο μέσον το εθνόσημον, δηλ. με απεικόνιση του βασιλικού στέμματος, και στην περιφέρεια τον λογότυπο * ΓΥΜΝΑΣΙΟΝ ΑΡΡΕΝΩΝ  *  ΕΝ ΑΓΡΙΝΙΩ  1945  * . Και όμως η χρήση της φαίνεται να αρχίζει όχι από το 1945, αλλά από 1-9-1947, αφού από τότε τη βλέπουμε εντυπωμένη δίπλα στην υπογραφή του Δ/ντού στο Βιβλίο Πράξεων Συλλόγου Καθηγητών. (Δεν είχε καθιερωθεί ακόμη και άλλο ξεχωριστό Βιβλίο Πράξεων Διευθυντού). Σημειωτέον επίσης ότι, ο πόλεμος, η ΙταλοΓερμανική κατοχή και οι ανωμαλίες των χρόνων που ακολούθησαν προκάλεσαν όχι μόνον σοβαρότατη αναστάτωση στη λειτουργία των σχολείων, αλλά οδήγησαν και στην ολοκληρωτική εξάρθρωση του συστήματος. (Αλέξης Δημαράς, στο ίδιο, τόμος Β΄, σ. ν΄). Ειδικά για τα Γυμνάσια Αγρινίου, Αρρένων και Θηλέων, έχουμε αποδεδειγμένα τέτοιες περιπτώσεις: α). Το σχολ. έτος 1940-41 άρχεται την 1-9-1940 και λήγει στις 28-12-1941, ημερομηνία έκδοσης των αποτελεσμάτων προαγωγής και απολύσεως μαθητών με την Πράξι 30/28-12-1942, διότι στο διάστημα από 28-10-1940 έως 9-6-1940 τα μαθήματα είχαν διακοπεί και επαναλαμβάνονται στις 10-6-1940 έως 15-7-1940 και ύστερα την 1η Δεκεμβρίου(;). β). Κατά το σχολ. έτος 1942-43, στο Βιβλίο Πράξεων Συλλόγου Καθηγητών Γυμνασίου [Αρρένων] Αγρινίου, του σχολ. έτους 1942-43, δεν αρχίζει η καταγραφή των Πράξεων με αύξοντα αριθμό 1, δηλ. Πράξις 1, αλλά με αύξοντα αριθμό συνεχόμενον του προηγουμένου έτους, δηλαδή με Πράξις 19/1-9-1942. γ). Κατά το σχολ. έτος 1942-43, η έναρξη και κανονική λειτουργία των μαθημάτων έγινε με μεγάλη καθυστέρηση: Η κανονική έναρξη των μαθημάτων γίνεται στις 25 Ιανουαρίου του 1943. δ). Στην Πράξι 54/5-6-1945 [Γυμνασίου Αρρένων Αγρινίου] είναι καταγραμμένη πρόταση καθηγητού, το νέο σχολικό έτος 1945-46 να αρχίσει από της 8ης Ιανουαρίου 1946. ε). Στην Πράξη 114/5-11-1946 διαβάζουμε ότι το Ωρολόγιο Πρόγραμμα Μαθημάτων είναι ελλιπές, με πολλά κενά ενδιάμεσα. Σημειωτέον εδώ ότι, από το 1945 είναι βεβαιωμένο ότι τα δύο Γυμνάσια Αγρινίου, Αρρένων και Θηλέων, στεγάζονται σε δικό του το καθένα ξεχωριστό κτήριο (Δες Πράξις 50/15-5-1945, στο Βιβλίο Πράξεων Συλλόγου Καθηγητών Γυμνασίου Αρρένων Αγρινίου). Επίσης το 1945, είναι εγγεγραμμένοι στο μαθητολόγιο του Γυμνασίου Αρρένων Αγρινίου εννιακόσιοι (900) μαθητές (δες Πράξις 54/5-6-1945 του Συλλόγου Καθηγητών Γυμνασίου Αρρένων Αγρινίου).    

[3] Με την υπ’ αρ. Πράξι 14 / 20-10-1939, περί βελτιώσεως της διαγωγής του Γεωργ. Παπατζήμα, μαθητού της Τρίτης Τάξεως εξαταξίου παλαιού τύπου, ο Σύλλογος Καθηγητών Γυμνασίου Αγρινίου βελτιοί την διαγωγήν του μαθητού Γεωργ. Παπατζήμα του Θωμά, κατά το σχολ. έτος 1937-38 μαθητού της Τρίτης Τάξεως εξαταξίου παλαιού τύπου, από ‘‘κακήν’’ εις ‘‘επίμομφον’’ και επιτρέπει την εγγραφήν του εις το Γυμνάσιον, διότι ο σύλλογος παρεδέχθη, ότι πράγματι μετενόησε δια τας κατά το παρελθόν αταξίας του, πράγμα όπερ και ενώπιον του συλλόγου συνεδριάζοντος κληθείς ωμολόγησε [ο μαθητής] προσθέσας ότι ‘‘η κακοπάθειά του εις εξωσχολικάς εργασίας εις άς επεδόθη μακράν του σχολείου ών, τον εσυνέτισε και αντελήφθη, ότι μόνον δια της συνεχείας των γυμνασιακών του σπουδών, δύναται να ζήση, έχων και την ηλικίαν ήδη των 20 ετών’’.

[4] Αυτό το θρησκόληπτο αντιανθρώπινο πνευματικό και πολιτιστικό κλίμα που επικρατούσε σε όλη την Ελλάδα βέβαια στο δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα, μας το δίνει ο διαφωτιστής μιας εκ των παρεκκλησιαστικών αυτών οργανώσεων στην Αθήνα, καθηγητής Φιλοσοφίας τώρα του Παντείου Πανεπιστημίου, Χρήστος Γιανναράς στο βιβλίο του, Καταφύγιο Ιδεών.

[5] Πράξις 9 [1943].  Εν Αγρινίω, εν τω γραφείω του Γυμνασιάρχου σήμερον 9ην Μαρτίου [1943] συνήλθεν ο σύλλογος των καθηγητών του Γυμνασίου, τη προσκλήσει του κ. Γυμνασιάρχου, όπως συζητήση και αποφασίση επί των κάτωθι θεμάτων :Α΄.: …  Β’.: … Γ΄.:  Ανάγνωσις εγκυκλίων διαταγών του κ. Γεν. Επιθεωρητού. … ΄Οσον αφορά εις τον εκκλησιασμόν καθ’ εκάστην  Κυριακήν αποφασίζεται, όπως ωρισμέναι τάξεις εκ περιτροπής να εκκλησιάζωνται μεταβαίνουσαι συντεταγμέναι, εφ’ όσον παρεσχέθη σχετική άδεια εκ μέρους των Ιταλικών αρχών, και συνοδευόμεναι απαραιτήτως υπό του κ. θεολόγου και ενός των κ. Γυμναστών. Αποφασίζεται ακόμη, όπως καθ’  έκαστον Σάββατον γίνεται ερμηνεία του Ευαγγελίου εις τους μαθητάς υπό των θεολόγων Κων Πιπερίγκου και Γερμανού, εκ περιτροπής. Ο κ. Γυμνασιάρχης συνιστά μετά ταύτα και αποφασίζεται εν τέλει, όπως οι εφημερεύοντες επιβλέπωσι αυστηρώς τους μαθητάς, ώστε να μη εξέρχωνται εκτός του προαυλίου και μεταβαίνωσι εις πλησίον οικίας, όπου καπνίζουσι κ.λ.π. (…). Ο κ. Γυμνασιάρχης κλείει την συνεδρίασιν εκφράζων την ευχαρίστησίν του, διότι χάρις εις την δραστηριότητα των Κων συναδέλφων τα μαθητικά συσσίτια απέδωκαν τους αναμενομένους καρπούς και διατυπών την ευχήν, όπως μετά του αυτού ζήλου ενισχύωσι πάντες τα συσσίτια. Εφ’  ώ συνετάχθη το παρόν και υπογράφεται ως έπεται:

   Οι  Γυμνασιάρχαι    Ο υποδιευθυντής     Οι καθηγηταί

                (Τ.Υ.)                      (Τ.Υ.)                 (Τ.Υ.)

[6] Πράξις 33.  Εν Αγρινίω σήμερον τη 29η  Οκτωβρίου 1941 συνήλθεν ο σύλλογος των καθηγητών του Γυμνασίου αρρένων τη προσκλήσει του κ. Γυμνασιάρχου. Ούτος αναγιγνώσκει διαφόρους διαταγάς των προϊσταμένων αρχών. ΄Οσον αφορά εις τον εκκλησιασμόν αποφασίζεται, όπως οι παραμένοντες κατά την Κυριακήν ενταύθα μαθηταί του Γυμνασίου νέου και παλαιού τύπου εκκλησιάζονται εκ περιτροπής, ήτοι την μέν μίαν Κυριακήν αι τάξεις α΄, β΄, γ΄ και δ΄ ν. τύπου χωριζόμεναι εις δύο ομάδας, ών εκάστη να περιλαμβάνη μέχρις 150 μαθητών  -συμφώνως προς Δ/γήν του κ. Γεν. Επιθεωρητού-  την δ’  επομένην Κυριακήν αι Γ΄, Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ π. τύπου καθ’ όμοιον τρόπον χωριζόμεναι. Ακολούθως ο σύλλογος εισέρχεται εις την συζήτησιν του κυρίου θέματος της συνεδρίας ‘‘η φοίτησις, η πρόοδος και η διαγωγή των μαθητών’’.  Α΄ Η  φοίτησις: … Β΄ Η πρόοδος: … Γ΄ Διαγωγή: Εκ της σχετικής συζητήσεως εξάγεται, ότι αι τάξεις Εη  και Δη  π.[παλαιού] τύπου περιλαμβάνουσι αρκετούς παρέχοντας διά της διαγωγής των αφορμάς παραπόνων, διά τας οποίας -κατά πρότασιν του κ. Γυμνασιάρχου-  αποφασίζεται όπως καταχωρισθώσιν εν τω πρακτικώ ονομαστί και επιστηθή η προσοχή εκάστου τοιούτου μαθητού ατομικώς και καταλλήλως προς βελτίωσιν του εν συνεννοήσει και μετά των κηδεμόνων εις τας περιπτώσεις, καθ’  άς αύτη θα εκρίνετο αναγκαία. (…). Ως γενικόν μέτρον της βελτιώσεως της εξωσχολικής διαγωγής των μαθητών αποφασίζεται [η απαγόρευσις] της εν τοις καφενείοις  -εν κλειστώ χώρω-  παραμονής μαθητών, εκτός εάν ούτοι συνοδεύωνται υπό των κηδεμόνων των. Επίσης να γίνωσι αι δέουσαι συστάσεις διά την εν γένει ευκοσμίαν κατά την έξω του σχολείου παράστασιν των μαθητών. Τέλος γίνεται δεκτόν, όπως οι κ.κ. καθηγηταί εποπτεύοντες κατά το δυνατόν αναφέρωσι τας εκάστοτε παρατηρουμένας ακοσμίας προς λήψιν των αναγκαίων μέτρων. Εφ’ ώ συνετάχθη η παρούσα και υπογράφεται.

Ο  Διευθυντής (Τ.Υ.), Ο Υποδιευθυντής (Τ.Υ.), Οι καθηγηταί (Τ.Υ.).

[7] Η εγγραφή στην εξωσχολική φασιστική οργάνωση των νέων Εθνική Οργανώσις Νεολαίας (Ε.Ο.Ν.), από το Μεταξικό καθεστώς της 4ης Αυγούστου 1936, για τα σχολεία είχε γίνει στην ουσία υποχρεωτική. Στα γυμνάσια είκοσι (20) απουσίες από τις συγκεντρώσεις της Ε.Ο.Ν. σήμαιναν για τον μαθητή αποβολή από το σχολείο. (Δες: -Λιναρδάτος Σπύρ., 4η Αυγούστου, (‘‘Θεμέλιο’’, 1966), (το κεφ. ΣΤ΄: Ε.Ο.Ν.: Η Ελληνική Φασιστική Φάλαγγα, στις σσ. 151-203), σ. 164). Η δημοκρατική νεολαία όμως δεν μένει με σταυρωμένα τα χέρια, όπως προκύπτει από το βιβλίο του Πέτρου Ανταίου, Συμβολή στην ιστορία της ΕΠΟΝ, (τόμοι 2 = {Α1+Α2 το 1977, + B τ. το 1979, εκδ. ‘‘Καστανιώτης’’), τόμος Α1, σ. 1: 23 Φλεβάρη του 1943. (…). Το Ε.[θνικόν] Α.[πελευθερωτικόν] Μ.[έτωπον] [Ε.Α.Μ.] των Νέων και οι οργανώσεις που το αποτελούσαν με αποφάσεις που είχαν πάρει αυτόνομα και ελεύθερα προχωρούσαν σ’ ένα πρωτοφανέρωτο τότε στο ελληνικό και το ευρωπαϊκό νεολαιίστικο κίνημα βήμα  - α υ τ ο δ ι α λ ύ ο ν τ α ν, ανοίγοντας το δρόμο σε μιαν ανώτερη μορφή οργάνωσης της νεολαίας μας, την  Ε ν ι α ί α  οργάνωση. Στο τέλος εκείνης της ιστορικής για τη γενιά μας μέρας είχε γεννηθεί η Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων -  η ΕΠΟΝ . Πρβλ.: Η Εαμική αντίσταση: Επιστημονικό Συμπόσιο του Κέντρου Μαρξιστικών Ερευνών, στην Πάντειο Ανωτάτη Σχολή Πολιτικών Επιστημών στις 17-18 Δεκέμβρη 1981 [1984], σ. 67: Το ίδιο έγινε και με την ενιαία οργάνωση της νεολαίας  - ΕΠΟΝ -  που προσχώρησε στο ΕΑΜ σαν οργανικό μέρος του (αρχές του 1943).

[8] Ο επικεφαλής εκάστης φάλαγγας [= τμήματος, λόχου] της Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας (Ε.Ο.Ν.) είχε τον τίτλο του Φαλαγγάρχη. Δες σχετ.: Λιναρδάτος Σπύρος, 4η Αυγούστου, (εκδ. ‘‘Θεμέλιο’’, Αθήνα 1966), (το κεφ. ΣΤ΄: Ε.Ο.Ν.: Η Ελληνική Φασιστική Φάλαγγα, στις σσ. 151-203), σ. 154: [Το 1937], ο Ι. Διάκος έστειλε έμπιστόν του πρόσωπο στην Πάτρα για να οργανώσει την Ε.Ο.Ν. Πραγματικά όταν πήγε εκεί ο Ι. Μεταξάς, [το 1937], και έγινε παρέλαση των στρατιωτικών τμημάτων [της Ε.Ο.Ν.], παρουσιάστηκε και η πρώτη φάλαγξ, χαιρέτισε τον Εθνικόν Κυβερνήτην φασιστικά και ο επικεφαλής τού ανήγγειλε: ‘‘Αρχηγέ! ΄Εχετε ενώπιόν σας την πρώτην φάλαγγα της Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας [Ε.Ο.Ν.] , η οποία φέρει την ονομασίαν: Φάλαγξ Ιωάννου Μεταξά’’.. Σημειωτέον ότι, η Ε.Ο.Ν. ήταν γνωστή και ως Ελληνική Φασιστική Φάλαγγα.

[9] Προφανώς όχι όλοι οι καθηγητές, αλλά μόνον όσοι αποδέχονται.

[10] Πράξις 17. Εν Αγρινίω σήμερον εν 21 Νοεμβρίου 1940 συνήλθεν ο σύλλογος των καθηγητών του γυμνασίου και έλαβεν γνώσιν της υπ’ αριθμ. 143 Ε.Π. της 18 Ν/βρίου 1940 διαταγής του κ. Γενικού Επιθεωρητού κοινοποιούσης την υπ’ αριθμ. 3042 εμπιστευτικήν εγκύκλιον του Σου Υπουργείου Θρησκευμάτων και Εθνικής Παιδείας και μετά συζήτησιν έλαβε τας εξής αποφάσεις: -Να κληθώσι διά του καθημερινού τύπου αι μαθήτριαι του γυμνασίου να προσέλθωσιν υποχρεωτικώς την προσεχή Κυριακήν 24 Νοεμβρίου εις το καταφύγιον κάτωθεν οικίας Κόκαλη, προαιρετικώς δε αι μητέρες και αι αδελφαί των μαθητώντου γυμνασίου ίνα παραλάβωσι νήμα και πλέξωσι περιπόδια, πουλόβερ, κουβέρτας κλπ. διά τους μαχομένους στρατιώτας μας. -Να σχηματισθή επιτροπή εκ των δύο μελών της σχολικής εφορείας και των καθηγητών Κ. Πιπερίγκου, Δ. Βρέττα & Θ. Ντεντοπούλου η οποία διά προχείρου μειοδοτικού διαγωνισμού να αγοράση το διανεμηθησόμενον νήμα διά τον ως άνω σκοπόν. -Να παρακολουθώσι την εργασίαν αυτήν εις όλας της τας λεπτομερείας ανά 2 καθηγηταί δι’ εκάστην τάξιν  και ως τοιούτοι ωρίσθησαν διά την Γ΄ π.[αλαιού] τ.[ύπου] οι κ. Π. Παπαχρίστος, Σ. Τσαντήλας, διά την Δ΄ π.τ.  Θ. Ντεντόπουλος, Ι. Παπαχρίστος, διά την Ε΄ οι Δ. Βρέττας & Αλ. Παπαδόπουλος και διά την St΄ οι Κ. Πιπερίγκος και Χρ. Δάγλας. -Επίσης απεφασίσθη ίνα όλοι οι καθηγηταί εντατικώς συνεχίσουσι το και σήμερον γιγνόμενον έργον της διαφωτίσεως του πληθυσμού. 1) διά την ειδικήν άμυναν του αμάχου πληθυσμού προς τελικήν νίκην. 2) διά την εντατικήν εργασίαν όλων των μη στρατευθέντων εις αντικατάστασιν εκείνων οι οποίοι μάχονται εις το πεδίον της τιμής. 3) διά την ταχείαν προσφυγήν όλων εις τα καταφύγια εν περιπτώσει συναγερμού. 4) διά την απεριόριστον εμπιστοσύνην και πειθαρχίαν εις τας διαταγάς της Εθνικής Κυβερνήσεως. 5) διά την συγκέντρωσιν ετοίμων περιποδίων κλπ. μαλλίνων ειδών υπέρ του στρατού ζήτημα το οποίον με μεγάλην αποδοτικότητα έπραξεν μέχρι σήμερον ο σύλλογος εργασθείς ως Ε.Ο.Ν., διότι των εν Αγρινίω φαλάγγων αρρένων και θηλέων ηγούνται καθηγηταί, ο δε έρανος ως Ε.Ο.Ν. διά τον στρατόν απέδωσεν υπεραρκετά εν Αγρινίω και τοις περιχώροις εις χρήμα και εις είδη. Ειδικώτερον απεφασίσθη όπως διά του καθημερινού τύπου οι καθηγηταί συνεχίζοντες και εις το σημείον τούτο εκείνο το οποίον μέχρι σήμερον έπραξαν διαφωτίσωσι το κοινόν της περιφερείας Αιτωλοακαρνανίας επί θεμάτων αναφερομένων εις τον αγώνα της πατρίδος μας. Εφ’ ώ συνετάγη η παρούσα και υπογράφεται.  Ο  διευθύνων  (Τ.Υ.) .    οι καθηγηταί   (Τ.Υ.).

[11] Στις παραμονές του πολέμου, δηλ. στο σχολ. έτος 1939-40, από την Πράξιν 12/30-9-1939 του Συλλόγου Καθηγητών του Γυμνασίου Αρρένων Αγρινίου, Περί απαλλαγής εκ των εκπαιδευτικών τελών, λαμβάνουμε γνώση για τις  οικονομικές υποχρεώσεις των μαθητών έναντι του Γυμνασίου: Οι μαθητές πλήρωναν όχι μόνον εκπαιδευτικά τέλη εγγραφής και ανανεώσεως αυτής, αλλά και εισφοράς υπέρ των μαθητικών συσσιτίων (εκ δρχ. 30), υπέρ σχολιατρικής υπηρεσίας και υπέρ μορφωτικού κινηματογράφου. Μάλιστα υπήρχε και πρόβλεψη για τους απόρους μαθητές,  -τέκνα φτωχών οικογενειών, απόρων πολυτέκνων γονέων και θυμάτων Α΄ Παγκ. Πολέμου-, περί τμηματικής καταβολής καθυστερουμένων εκπαιδευτικών τελών εις δόσεις (Πράξις 13 / 14-10-1939). Ακολουθεί η Πράξις 18.  Εν Αγρινίω σήμερον την 12 Δεκεμβρίου 1940 συνήλθεν ο σύλλογος των καθηγητών και κατόπιν συζητήσεως επί της υπ’ αριθμ. 118475 / 7-11-40  διαταγήν του Υπουργείου Παιδείας κοινοποιηθείσης διά της υπ’ αριθμ. 48 εγκυκλίου  του κ. Γενικού Επιθεωρητού της 16-11-[1]940 απεφάσισεν όπως οι μαθηταί οι οφείλοντες εκπαιδευτικά τέλη παρελθόντος σχολικού έτους (οι καταβαλόντες το των οφειλών συνεπεία διαταγής) πληρώσωσι τας οφειλάς των προς το δημόσιον  εις 2 δόσεις συμπιπτούσας με τον χρόνον ανανεώσεως εγγραφής 2 και 3ου τριμήνου τρέχοντος σχολικού έτους. Ο ενεργών τας ανανεώσεις εγγραφών δύναται να ζητή το χρέος να πληρωθεί εις μίαν μόνον δόσιν, όταν δε ευρίσκεται προ αδυναμίας πληρωμής να λαμβάνη το του χρέους. Ως προς την αποστολήν των πλεκτών ειδών (προοριζομένων διά τους μαχουμένους στρατιώτας) προς τον κ. Γεν. Επιθεωρητήν απεφάσισεν όπως από της ερχομένης εβδομάδος αρχίση η περισυλλογή τούτων και αποστολή. Εφ’ ώ συνετάγη η παρούσα και υπογράφεται.                                                 Ο  διευθύνων (Τ.Υ.),   οι καθηγηταί (Τ.Υ.). 

[12] Την Πράξις 17/21-11-1940 δες παραπάνω στην υποσημείωση 10. Παράλληλα, με την Πράξι 21/13-2-1941, [αφού] ανεγνώσθη  η υπ’ αριθμ. 221 εμπ. Πρωτ. Δ/γή Σού υπουργείου Θρησκευμάτων & Εθνικής Παιδείας απεφασίσθη η ίδρυσις υπό του Σχολείου υπηρεσίας προς διευκόλυνσιν της αλληλογραφίας των οικογενειών των στρατιωτών.

 [13] Πράξις 21. Εν Αγρινίω σήμερον την 13 Φεβρουαρίου του 1941 και εν τω γραφείω του Γυμνασίου συνήλθεν ο σύλλογος των καθηγητών του Γυμνασίου, τη προσκλήσει του διευθύνοντος το Γυμνάσιον  υποδιευθυντού του Γυμνασίου, απόντος του φιλολόγου καθηγητού Θ. Ντεντοπούλου, λόγω αναγγελίας θανάτου του αδελφού του, επισυμβάντος εν τω μετώπω. Εν πρώτοις ανεκοινώθη εις τον σύλλογον η υπ’  αριθμ. 353 / 7-2-41 Δ/γή του κ. Γεν. Επιθεωρητού ΙΔ΄ περιφερείας, δι’ ής ονομάζεται υποδιευθυντής  του Γυμνασίου ο καθηγητής Π. Παπαχρίστος. Είτα ανεγνώσθη  η υπ’ αριθμ. 221 εμπ. Πρωτ. Δ/γή Σού υπουργείου Θρησκευμάτων & Εθνικής Παιδείας και απεφασίσθη η ίδρυσις υπό του Σχολείου υπηρεσίας προς διευκόλυνσιν της αλληλογραφίας των οικογενειών των στρατιωτών. Επί της υπ’ αριθμ. 304 / εγκ. 5 / 3-2-41 Διαταγής του κ. Γεν. Επιθεωρητού και δή επί της Α΄ παραγράφου ο σύλλογος έλαβε την απόφασιν, όπως έκαστος των καθηγητών λάβη από την Ε.Ο.Ν. αριθμόν τινα γραμματίων του μεγάλου πολεμικού λαχείου &΄ καταβάλη προσπάθειαν διά την διάθεσιν όσον το δυνατόν περισσοτέρων τοιούτων. Τέλος ο σύλλογος λαβών υπ’ όψιν  τας υπ’ αριθ. 109 / εγκ. 2, 366 &΄389 Δ/γής του κ. Γεν. Επιθεωρητού, απεφάσισε τα εξής: 1) ΄Όπως προβή εις την εξέτασιν των στρατευομένων μαθητών του άρθρου 35 του περί εξέτασιν κλπ. Β.Δ. από της 14 τρ. μηνός. 2) ΄Όπως αι εξετάσεις διεξαχθώσιν εις το Β΄ δημοτικόν σχολείον, όπερ χρησιμοποιείται και ως καταφύγιον. Εφ’ ώ συνετάχθη η παρούσα και αναγνωσθείσα υπογράφεται ως έπεται:   Ο  γυμνασιαρχών  (Τ.Υ.).  οι καθηγηταί  (Τ.Υ.).                                               

[14] Πράξις 22.  Εν Αγρινίω σήμερον τη 20η  Φεβρουαρίου του 1941 και εν τω γραφείω του Γυμνασίου συνήλθεν ο σύλλογος των καθηγητών, τη προσκλήσει του γυμνασιαρχούντος υποδιευθυντού, και λαβών υπ’ όψιν την υπ’  αριθ. 402/εγκ. 6/13-2-41 Δ/γήν του κ. Γεν. Επιθεωρητού της ΙΔ΄ Εκπαιδευτικής περιφερείας απεφάσισεν, όπως μετάσχη του εράνου υπέρ κοινωνικής προνοίας εις μνήμην του εκλιπόντος αειμνήστου Εθνικού Κυβερνήτου, προσεφέρθησαν δε παρ’  εκάστου των καθηγητών τα εξής ποσά: 1) Πιπερίγκος Κ. δρ. 50. 2) Βρέττας Δ. 150, 3) Ντεντόπουλος Θ. 150, 4) Παπαδόπουλος Αλέξ. 200, 5) Παπαχρήστος Π. 150, 6) Κουζέλης Κ. 100, 7) Νικολακόπουλος Κ. 200, 8) Τσαντήλας Σ. 50, &΄ 9) Σωτηρόπουλος Κ. 150, ήτοι το όλον δρχ. 1200.- Εν τέλει ανεκοινώθησαν αι υπ’  αριθ. 402 / 13-2-41 &΄ 424 / 15-2-41 Δ/γαί του κ. Γεν. Επιθεωρητού ως &΄ αι υπ’  αριθ. 102504, 110226, 111717, 120107, 110227 &΄ 98034 Δ/γαί του Σου υπουργείου Θρησκ. &΄ Εθνικής Παιδείας. Ειδικώς επί της παραγράφου Β΄ της υπ’  αριθ, 402/6 Εγκυκλίου του κ. Γεν. Επιθεωρητού, ο σύλλογος απεφάσισεν, όπως εν καιρώ καταβάλη πάσαν προσπάθειαν διά την υποβοήθησιν του έργου της αναδασώσεως. Εφ’ ώ συνετάχθη η παρούσα και αναγνωσθείσα υπογράφεται ως έπεται: Ο γυμνασιαρχών (Τ.Υ.). οι καθηγηταί (Τ.Υ.).

 

[15] Ολόκληρο το σκηνικό του δράματος τούτου καταυγάζει μέσα από τη συνεδρίαση του Συλλόγου Καθηγητών στις 9 Απριλίου 1940: Πράξις 21 / 9-4-1940: Εν Αγρινίω τη 9η Απριλίου [1940] συνήλθε ο σύλλογος των καθηγητών προσκλήσει του κ. Γυμνασιάρχου, ίνα κρίνη επί του καταγγελομένου μαθητού της Δβ τάξεως Ραφτοπούλου Κων. Ο κ. Μπαλτάς, διευθυντής του Γυμνασίου θηλέων διδάσκων και εις το των αρρένων, αναφέρει εις τον σύλλογον, ότι εισήλθε κατά την ώραν της διδ/λίας εις την Δβ τάξιν και, ενώ συνεβούλευε τους μαθητάς περί του σεβασμού, όν ούτοι οφείλουσι εις τον γηραιόν συνάδελφον κ. Παπαδόπουλον -κατά το μάθημα του οποίου είχον γίνει τα επεισόδια (περί ών η πράξις 20)- ο μαθητής Ραφτόπουλος είπε: ‘‘εγώ θα κάνω τόπι στο ξύλο τον καθηγητήν που θα με τιμωρήση αδίκως’’. Κατόπιν τούτου ο σύλλογος ακούσας και του κ. Βρέττα, όστις ανέφερε, ότι ο ως άνω μαθητής και ακολούθως μετεχειρίσθη παρομοίας φράσεις ομιλών διά καθηγητήν του και του κ. Στάμου τονίσαντος, ότι και άλλοτε ο ίδιος μαθητής ωμίλησεν υπό το ίδιον πνεύμα και με αναλόγους φράσεις, αποφασίζει κατά πλειοψηφίαν υπέρ της 8μέρου αποβολής του, μειοψηφισάντων των κ.κ. Μαρκοπούλου, Καλογιώργου, Δάγλα, Παπαλάμπρου, Σπηλιωτάκου Κων. Και Χειμάρρα Κων., οίτινες εζήτησαν την διά παντός εκ του Γυμνασίου Αγρινίου αποβολήν του εν λόγω μαθητού. Οι κ.κ. Μαρκόπουλος Σ. και Δάγλας Χρ. υπέγραψαν επιπροσθέτως την κατωτέρω δήλωσιν: ‘‘Εμμένομεν εις την διά παντός αποβολήν εκ του Γυμνασίου Αγρινίου του μαθητού της Δβ τάξεως Ραφτοπούλου Κων., διότι επείσθημεν ακραδάντως, ότι πάσα παρέμβασις του σχολείου προς σωφρονισμόν του είναι καθαρά ματαιοπονία, η δε οικογένειά του ού μόνον δεν συνέβαλλεν εις την προσπάθειαν αυτήν του σχολείου προς σωφρονισμόν του, αλλ’ απεναντίας ετόνωσε τον ανταρτικόν και απείθαρχον χαρακτήρα αυτού. Είναι αρκετά ηλικιωμένος ο μαθητής, ώστε να αντιλαμβάνεται τας φράσεις του ‘‘θα κάνω τόπι τον καθηγητή που θα με τιμωρήση’’, τας οποίας κατά διαφόρους τόπους και χρόνους και ενώπιον πολλών καθηγητών επανέλαβεν. Ο μαθητής πολλάκις ετιμωρήθη, διότι πολλάκις έδειξε ασέβειαν εις τους καθηγητάς του κατά την διάρκειαν του σχολ. έτους εισελθών εις την αίθουσαν διδ/λίας και θορυβών, ενώ η τάξις, ασθενήσαντος του κ. καθηγητού παρέμενεν εκτός της αιθούσης. Συνεπλάκη με συμμαθητήν του κατά την αναδάσωσιν και διαταχθείς υπό των καθηγητών του, βαθμοφόρων της Ε.Ο.Ν.  –η αναδάσωσις εγένετο υπό της Ε.Ο.Ν. -  να φύγη εκ του χώρου εκείνου ηρνείτο να υπακούση κ.λ.π. Ούτος απέβη κακόν παράδειγμα της τάξεως και του Γυμνασίου και μόνον η απομάκρυνσίς του εκ της οικογενείας και η ανατροφή του εις όλως ξένον περιβάλλον ελπίζομεν να τον διορθώση’’. Ο Γυμνασιάρχης (Τ.Υ.), ο Υποδιευθυντής (Τ.Υ., οι Καθηγηταί (Τ.Υ.)..

Μάλιστα με την υπ’ αριθμ. Πράξι 30/8-7-1940, μειώνει τη διαγωγή του μαθητή αυτού σε ‘‘καλήν’’, δι’ εξαιρετικήν ανευλάβειαν και αναίδειαν, μεθ’ ών εξεφράσθη διά τους Κους καθηγητάς (όρα πράξιν 21 [/ 19-4-1940])..

[16] Πράξις 24 / 23-5-1940. Συνελθών σήμερον ο σύλλογος τη προσκλήσει του κ. Γυμνασιάρχου εις συνεδρίαν κατόπιν συζητήσεως απεφάσισε κατά πλειοψηφίαν να τιμωρήση τον μαθητήν της έκτης τάξεως, [το όνομα του μαθητού δεν καταγράφεται στο Πρακτικό], δι’ αποβολής 8 ημερών, διότι κατά καταγγελίαν του καθηγ. των φυσικών κ. Κ. Νικολακοπούλου, ούτος είπεν εις αυτόν εις παρατήρησίν του, ότι ήλλαξε την θέσιν του, ότι ‘‘όπως μας κάνεις βαθμολογών δι’ 8 δεν θα σε αφήσωμεν να κάμης μάθημα και ότι πρέπει να είσαι και άνθρωπος και όχι μόνον καθηγητής’’.  …. Ακολουθεί άλλη απόφαση περί βελτιώσεως της διαγωγής του εφέδρου ανθυπολοχαγού Δημ. Σταυροπούλου του Κων., και του στρατιώτου Δημ. Παπανικολάου, αποφοίτων του Γυμνασίου Αγρινίου: Αποφασίζει ο Σύλλογος, …, να βελτιώση την διαγωγήν των από ‘‘καλήν’’ εις ‘‘κοσμιωτάτην’’ λαβών υπόψει ότι ούτοι αρκετά ετιμωρήθησαν εφ’ ικανά έτη στερηθέντες πολλών προνομίων εις κατάλειψιν θέσεων. Ο Γυμνασιάρχης (Τ.Υ.), οι Καθηγηταί.(Τ.Υ.).. 

[17] Με την Πράξι 15 / 1-12-1939, αποβάλλει επί οκταήμερον τον μαθητήν της πέμπτης τάξεως Νικόλαον Παπανικολάου του Θεοδοσίου δι’ αναιδεστάτην, αναξιοπρεπεστάτην και αντιπειθαρχικοτάτην συμπεριφοράν και στάσιν έναντι του φαλαγγάρχου [καθηγητού] κατά τας ασκήσεις. Επίσης επαυξάνει εις οκταήμερον την υπό του κ. Γυμνασιάρχου επιβληθείσαν τετραήμερον αποβολήν εις τον μαθητήν της Τρίτης εξαταξίου νέου τύπου Μιτσελήν Βασίλειον του Κων/νου δι’ αναίδειαν, ανυπακοήν και απειλήν κατά καθηγητού (κ. Παπαλάμπρου). Και όμως ούτε μία παραβατική πράξη ή φράση του μαθητή αυτού δεν καταγράφεται ρητά στο Πρακτικό αυτό. 

[18] Πράξις 20 / 28-3-1940. [η ημερομηνία θα πρέπει να είναι λανθασμένη, ενώ η σωστή θα πρέπει να είναι 4-4-1940, ως προκύπτει εκ του κειμένου]: Την 30ην Μαρτίου και ώραν 9-10 π.μ., ενώ η τάξις Δβ δεν είχε μάθημα, μαθηταί τινες, παρά τας συστάσεις του εφημερεύοντος καθηγητού και τους νόμους του σχολείου, εισήλθον δια των παραθύρων εις την αίθουσαν και ετιμωρήθησαν δια τούτο διά διημέρου αποβολής.  …  Την τετάρτην ώραν 11-12 και μετά την είσοδον των μαθητών ο καθηγητής των Γαλλικών κ. Παπαδόπουλος εισελθών διά το μάθημά του εις την αίθουσαν εύρε τα παραπετάσματα των παραθύρων ανεπτυγμένα  -προφανώς δια να δημιουργηθή σκότος-  και το φώς ανημμένον. Ο επιμελητής μαθητής Βελέντζας εις ερώτησιν του κ. καθηγητού, ποίος έσυρε τα παραπετάσματα και τίς ήναψεν το φώς, ανέφερε τον Πετρούλαν προσθέσας ότι εκτυπήθη υπ’ αυτού διά σπόγγου εις τον οφθαλμόν. Εν τω μεταξύ ο έτερος των επιμελητών Παπαφώτης, προφανώς δια να  δημιουργήση θόρυβον, εζήτει από τον κ. καθηγητήν να τω ορίση θέσιν να καθήση, δίδων ούτω το σύνθημα του θορύβου και των φωνασκιών. Κατά τον χρόνον τούτον τα παραπετάσματα είχον συμπτυχθή πάλιν, το δε φως είχε σβεσθή, αλλ’ οι μαθηταί εξηκολούθουν τον θόρυβον, παρά τας επανειλημμένας επικλήσεις του κ. καθηγητού, όπως ησυχάσωσι, διά ν’ αρχίση το μάθημα. Προ της καταστάσεως ταύτης ο κ. καθηγητής απεχώρησε της αιθούσης. Κατά την εν λόγω συνεδρίαν εκλήθησαν πολλοί μαθηταί της Δ! τάξεως, ίνα εκθέσωσι τα γεγονότα και καταγγείλωσι τους πρωταιτίους. Εκ των γενομένων ανακρίσεων προέκυψαν ότι: α.) οι μαθηταί Παπαφώτης και Σπανόπουλος ήναπτον το ηλεκτρικόν φως κατά το διάλειμμα και ούτω ευρέθη ανημμένον  κατά την είσοδον του κ. καθηγητού. β.) ο μαθητής Μουστακόπουλος έλαβε μέρος εις την σχετικήν προς το φως αταξίαν χαρακτηρισθείς ‘‘άτακτος’’ υπό του κ. καθηγητού και δι’ άλλας προηγουμένας αφορμάς. γ.) οι μαθηταί Αθανασούλης και Χρηστίδης είχον σύρει τα παραπετάσματα της αιθούσης προς δημιουργίαν σκότους. δ.) ο μαθητής Πετρούλας εκτύπησε κατά το διάλειμμα διά σπόγγου τον μαθητήν Βελέντζαν και άλλους συμμαθητάς του, δημιουργήσας ούτω μεγάλην ταραχήν παρά τοις μαθηταίς και συμβαλών μεγάλως εις την  -μετά την είσοδον του κ. καθηγητού- άρνησιν των μαθητών ν’ αρχίσωσι το μάθημα. Επειδή η ώρα είχε παρέλθει, εις ουδεμίαν απόφασιν κατέληξεν ο σύλλογος, όστις συνήλθε διά το αυτό ζήτημα την Πέμπτην 4ην τρέχοντος [μηνός]. Την Πέμπτην και ώραν 11-12 ο καθηγητής των Γαλλικών δεν εδίδαξεν εις την, ως άνω, τάξιν  -κατόπιν του προκληθέντος επεισοδίου-,  μη θέλων να εισέλθη εις αυτήν, παρά τας συστάσεις του κ. Γυμνασιάρχου. Ο καθηγητής κ. Σπηλιωτάκος εισελθών εις την αίθουσαν της Δ΄ τάξεως συνέστησεν εις τους μαθητάς να ζητήσωσι συγγνώμην διά το προηγηθέν επεισόδιον, αλλ’ ο μαθητής Τζουμάκας λαβών τον λόγον είπεν, ότι, εάν αποβληθούν μαθηταί, θα υποκινήση εις απεργίαν όλην την τάξιν, προσθέσας χαρακτηριστικώς ‘‘ούτε θρανίο δεν θα μείνη στη τάξη’’. Κατά την δευτέραν συνεδρίαν της 4ης Απριλίου ο κ. Σπηλιωτάκος εγνωστοποίησε τα ανωτέρω εις τον σύλλογον, όστις ομοφώνως [απεφάσισε την τιμωρίαν όλων των ως άνω μαθητών καθώς και του Τζουμάκα, όν εθεώρησε εξ’ ίσου υπεύθυνον των γενομένων σκηνών και λαβών υπ’ όψιν και την προτέραν διαγωγήν των: επιβάλλει την ποινήν της 8ημέρου αποβολής εις άπαντας τους προαναφερθέντας, εκτός του μαθητού Βελέντζα, όστις δεν είχε δώσει αφορμήν εις το παρελθόν, τιμωρηθέντος διά 3μέρου αποβολής, διότι επιμελητής ών δεν ηθέλησε να κατονομάση τους ατάκτους μαθητάς. (…)..

[19] Πράξις 30 / 8-7-1940: Συνελθών ο σύλλογος των καθηγητών τη προσκλήσει του κ. Γυμνασιάρχου, ίνα αποφασίση περί του χαρακτηρισμού της διαγωγής των μαθητών κατά το λήξαν σχολ. έτος και λαβών υπόψη το άρθρον 8 της υπ’ αριθμ. 50860 Υπουργικής αποφάσεως, αποφαίνεται ως έπεται: Χαρακτηρίζει ‘‘κακήν’’ την διαγωγήν της μαθητρίας της Δ΄ τάξεως Παπαγιάννη Παρασκευής, διότι αλληλοαπήχθη μετά τινος νέου περί το τέλος του σχολ. έτους, μη λαβούσα υπ’ όψιν την σεμνήν ιδιότητα της μαθητρίας και ασεβήσασα προς τας ηθικάς αρχάς, τας οποίας το σχολείον διδάσκει και αγωνίζεται να εμπεδώση εις τους τροφίμους του. Επίσης με την ίδια Πράξι (= 30 / 8-7-1940): … 2)  Χαρακτηρίζει [τη διαγωγή τους] ‘‘καλήν’’ διά τους κάτωθι μαθητάς: α.) … β.) … γ.) Ραφτόπουλον Κων/νον Δ΄ τάξεως ‘‘καλήν’’, δι’ εξαιρετικήν ανευλάβειαν και αναίδειαν, μεθ’ ών εξεφράσθη διά τους Κους καθηγητάς (όρα πράξιν 21). δ.) Χρηστίδην Παναγ. Δ΄ τάξεως δι’ επανειλημμένας παραβάσεις των κανονισμών του σχολείου, συναναστροφάς του μετά μή μαθητών (ως το ποινολόγιον αναγράφει) και διά την διαγωγήν του, περί ής η 20η πράξις. ε΄) Καγκαράν Νικόλαον Ε΄ τάξεως, διότι επανειλημμένως συνελήφθη καπνίζων, κατηγγέλθη διανυκτερεύων μετά μη μαθητών και εν γένει καθ’ όλον το διάστημα του σχολ. έτους εδείκνυε διαγωγήν ελάχιστα σύμφωνον προς την μαθητικήν ιδιότητα  …. Ο Γυμνασιάρχης (Τ.Υ.), ο Υποδιευθυντής (Τ.Υ.), οι Καθηγηταί (Τ.Υ.)..

[20] Πράξις 22α  [11-9-1942].  Εν Αγρινίω και εν τω γραφείω του γυμνασίου σήμερον την 11ην  Σεπτεμβρίου [1942] και ώραν 5ην μεταμεσημβρινήν συνελθών ο Σύλλογος των διδασκόντων, …, προέβη είτα εις συζήτησιν επί του εξής θέματος:  ‘‘η εντός και εκτός του σχολείου ευκοσμία των μαθητών’’. (…). ΄Οσον αφορά εις την εκτός του σχολείου διαγωγήν των μαθητών, ήτις δεν χαρακτηρίζεται ως αρκούντως εμπρέπουσα, λόγω ιδία της κατά την περίοδον των θερινών διακοπών χαλαρώσεως των δεσμών του μαθητού μετά του Σχολείου αφ’  ενός, και της γενικής αφ’ ετέρου ηθικής κρίσεως της εποχής ταύτης, ο κ. Πιπερίγκος παρατηρεί συγκεκριμένως ότι μαθηταί φοιτώσιν εις καφενεία, όπου ‘‘καπνίζουσι και χαρτοπαίζουσι, η δε συμπεριφορά αυτών εις τας οδούς ή τα κέντρα δεν είναι πάντοτε κοσμία. Επί τούτου μετ’  αρκετήν συζήτησιν αποφασίζεται, όπως απαγορευθή  εις τους μαθητάς η φοίτησις εις το κέντρον ‘‘Μπάρ’’, εις τα καφενεία και λέσχας εκτός του υπαιθρίου κέντρου του Πάρκου και εις τούτο μέχρι της δύσεως του ηλίου, άμα δε και η κυκλοφορία των μαθητών εις τας οδούς πέραν της 8ης μεταμεσημβρινής. Τινές των κ.κ. συναδέλφων παρατηρούσιν, ότι αρκετά έργα των προβαλλομένων εις τον κινηματογράφον  δεν είναι εποικοδομητικά του ήθους των μαθητών, μερικά δε εξ αυτών είναι αυτόχρημα σκανδαλώδη διά την παιδικήν και εφηβικήν ψυχήν, διά τούτο αποφασίζεται, όπως οι μαθηταί πηγαίνωσιν εις τον κινηματογράφον άπαξ της εβδομάδος και εις ημέραν ανακοινουμένην υπό του γυμνασίου, εφ’  όσον το προβαλλόμενον έργον ήθελε κριθή κατάλληλον διά μαθητάς. Περαιτέρω κρίνεται καλόν, όπως οι καθηγηταί των τάξεων συστήσωσιν εις τους μαθητάς τον περιορισμόν της κόμης των αναλόγως της ηλικίας των, ώστε να εμφανίζωνται εις το σχολείον ευπρεπέστεροι και αρρενωπότεροι, έτι δε να προσέρχονται εις το σχολείον ενδεδυμένοι και ουχί με το υποκάμισον μόνον και μάλιστα άνευ περιχειρίδων εμφανίζοντες ούτω θέαμα μαθητών τελείως ανομοιόμορφων την εμφάνισιν επιδειξιομανών, ματαιοδόξων με εξεζητημένην ενδυμασίαν και κόμμωσιν, ήτις ήκιστα συμβάλλει εις την ενότητα της μαθητικής ψυχής και εις την επιβαλλομένην παράστασιν και αξιοπρέπειαν του μαθητού. Εφ’  ώ συνετάγη η παρούσα και υπογράφεται ως έπεται.. Ο  Διευθυντής (Τ.Υ.), Ο Υποδιευθυντής (Τ.Υ.), Οι καθηγηταί (Τ.Υ.).

 

[21] -Εκτός σχολείου μαθητική παραβατικότητα: Πράξις 24η  [19-10-1942]. Εν Αγρινίω σήμερον 19ην  Οκτωβρίου [1942] συνήλθεν ο σύλλογος των καθηγητών του Γυμνασίου αρρένων, ίνα κρίνη επί της διαγωγής μερικών μαθητών περιπεσόντων εις παραπτώματα. … Α΄. Καταγγέλεται ο μαθητής της Δ΄ π.τ. τάξεως Καμπάς, ότι εφωράθη υπό καθηγητού χαρτοπαίζων εν καφενείω. Ο κ. Γυμν/ρχης ανακοινοί σχετικώς, ότι  ο μαθητής κληθείς εις το γραφείον εδήλωσε μεταμέλειαν και κλαίων υπεσχέθη, ότι εις το μέλλον θα επιδείξη ανεπίληπτον διαγωγήν. Ο κ. Γυμν/ρχης εν συνεχεία προέτεινε, όπως  -λαμβανομένων υπ’  όψει της ενδείας του μαθητού αφ’  ενός, αφ’  ετέρου δε των ειδικών δυσμενών οικογενειακών συνθηκών, υφ’  άς ούτος διατελεί-  μη επιβληθή εις αυτόν ποινή τις επί του παρόντος επί τη ελπίδι, ότι ούτος θα συνετισθή διά των νουθεσιών μάλλον ή διά της τιμωρίας. Γενομένης ψηφοφορίας ο σύλλογος συνεφώνησε διά την απαλλαγήν του μαθητού κατά πλειοψηφίαν. Β΄.  Κατηγγέλθη ομοίως ο μαθητής Ε΄ π. τ. Χαβίνης Αναστάσιος, ότι συνελήφθη παρ’  οργάνων του τμήματος ασφαλείας εν τη Λέσχη Φαρμάκη παρακολουθών χαρτοπαίγνιον. Ο μαθητής ούτος λαμβανομένης υπ’  όψει και της εν γένει διαγωγής του τιμωρείται δι’  αποβολής οκτώ (8) ημερών. Γ΄. Καταγγέλλεται ομοίως η μαθήτρια της ΣΤ΄ τάξεως Ευθυμίου Θεοδώρα, διότι, ενώ ο καθηγητής κ. Ι. Παπαχρίστος ήτο επιτηρητής εις την ΣΤ΄ τάξιν κατά τας απολυτηρίους εξετάσεις, ο δε συνεπιτηρητής καθηγητής κ. Δ. Βρέττας αποτεινόμενος εις την εν λόγω μαθήτριαν είπε:  ‘‘ποιά τορπίλλα σε πέταξε αυτού –πάνω Ευθυμίου;’’  -εννοών την αλλαγήν της θέσεώς της,-  αύτη απήντησεν:  ‘ ‘ο κ. Παπαχρίστος, ο σπιούνος’’. ΄Ετι δε, όταν μετ’  ολίγον ο κ. Π. Παπαχρήστος, υποδιευθυντής του Γυμνασίου, την παρετήρει διά την διαγωγήν της τούτην, αύτη του είπε: ‘‘Μα δεν τα είπα για Σας! ’’. Ο σύλλογος αποφασίζει κατά πλειοψηφίαν την μείωσιν της διαγωγής της μαθητρίας εις ‘‘κοσμίαν’’ μειοψηφίσαντος του κ. Κ. Κουζέλη. Μετά ταύτα ο κ. Γυμνασιάρχης καταγγέλλει τον μαθητήν  της ΣΤ’  Μπαλτάν Νικόλ. του Αθαν., διότι κατά τας απολυτηρίους εξετάσεις, όταν ο επιτηρητής καθηγητής κ. Κ. Πιπερίγκος του αφήρεσε το γραπτόν, διότι συνεννοείτο μετά τινος συμμαθητρίας του, ούτος ερεθισθείς εκ της βιαίας αποσπάσεως του γραπτού του είπε:  ‘‘Τί κατάστασις είναι αυτή!  Να κλέπτουν οι καθηγηταί τα γραπτά! ’’. Ο σύλλογος κατά πλειοψηφίαν χαρακτηρίζει την διαγωγήν του μαθητού ‘‘κοσμίαν’’ μειοψηφήσαντος του καθηγητού κ. Παπαδοπούλου. Εφ’ ώ συνετάγη η παρούσα και υπογράφεται. ο  Γυμνασιάρχης (Τ.Υ.), ο υποδιευθυντής (Τ.Υ.), Οι καθηγηταί (Τ.Υ.) -Εντός σχολείου μαθητική παραβατικότητα: Πράξις 31 [30-12-1942].  Εν Αγρινίω και εν τω γραφείω του γυμνασίου σήμερον τη 30 Δεκεμβρίου 1942 συνελθών ο σύλλογος των καθηγητών, (…). Είτα ο σύλλογος συνεζήτησεν επί της συμπεριφοράς των κάτωθι μαθητών οίτινες μετά την ανακοίνωσιν των αποτελεσμάτων προέβησαν εις τας εξής εκτρόπους πράξεις και των οποίων χαρακτηρίζει την διαγωγήν ως ακολούθως: 1)  Του μαθητού της Ε΄ ν.[έου] τ.[ύπου] τάξεως Βρέττα Ευθυμίου του Δημητρίου εις κακήν, διότι, …, χθές με τρόπον αυθάδη και ιταμόν παρουσιασθείς διεμαρτυρήθη διά το απορριπτικόν αποτέλεσμα και ειρωνικώς ηθέλησε να ευχαριστήση τον κ. Γυμνασιάρχην και τους καθηγητάς διά το ενδιαφέρον των δήθεν προς τον συνάδελφον πατέρα του, απερχόμενος δε προσέθεσεν ότι δεν είναι γυμνάσιον αυτό όπως κατάντησεν αποκαλέσας τον σύλλογον γαϊδούρια, σήμερον δε εκσφενδονίσας λίθον κατά του παραθύρου του προθαλάμου του γυμνασίου ολίγον δείν εκ των θραυσμάτων της υάλου να τραυματίση τον καθηγητήν  κ. Σ. Τσαντήλαν και τον Επιστάτην του γυμνασίου. 2) Του Σακελλαριάδη Ιωάννου του Γεωργίου της Δ΄ π.τ. τάξεως εις κακήν, διότι, …, ούτος σήμερον άμα τη δημοσιεύσει των αποτελεσμάτων πληροφορηθείς ότι υστέρησε και εις το μάθημα των Φυσικών ηξίου αυθαδώς να τω δοθή το γραπτόν δοκίμιον του άνω μαθήματος, εις παρατήρησιν δε ότι τούτο δεν επιτρέπεται  κτυπών τον γρόνθον του επί της τραπέζης του γραφείου του συλλόγου εξηκολούθει να επιμένη, αποπεμφθείς δε και εξερχόμενος του σχολείου ύβρισε διά των λέξεων ΄‘την Παναγία σας, θα σας δείξω εγώ’’, και 3) του μαθητού της Δ΄ ν. τ. τάξεως Μαρινέζου Αχιλλέως του Κωνσταντίνου εις κακήν, διότι, …, ούτος προσελθών εις το γραφείον του γυμνασίου και λαβών γνώσιν του τε απορριπτικού αποτελέσματος και των μαθημάτων εις ά υστέρησεν ήρχισε να διαμαρτύρεται μετά περισσής αυθαδείας, ηκούσθη δε υβρίζων διά των λέξεων ‘‘Την Παναγία σας, θα σας κόψω τα πόδια’’ . τας ύβρεις δε αυτάς εξεστόμισεν ενώπιον ολοκλήρου του συλλόγου.. Εφ’ ώ συνετάγη το παρόν και υπογράφεται ως έπεται: ο  Γυμνασιάρχης (Τ.Υ.), ο υποδιευθυντής (Τ.Υ.), Οι καθηγηταί (Τ.Υ.).. 

[22] Δες και: Πράξις 23η  [30-9-1942].  Εν Αγρινίω σήμερον 30ήν  Σεπτεμβρίου [1942] συνήλθεν ο σύλλογος των καθηγητών του Γυμνασίου Αγρινίου εις συνεδρίασιν, ίνα συσκεφθή επί της διαγωγής καταγγελθέντων μαθητών καθώς και επί των απολυτηρίων εξετάσεων της ΣΤ΄ τάξεως. Αναφέρονται οι μαθηταί Μπακολίτσας Αναστ., Πολίτης Ευάγγ. Και Σκαλίγκος Αλέξ., διότι ήδον και εφωνάσκουν εν τη κεντρική πλατεία της πόλεως και μετά συζήτησιν αποβάλλονται επί 4μερον κατά πλειοψηφίαν, ενώ επιπροσθέτως η διαγωγή του εξ αυτών Μπακολίτσα Ανας. Μειούται εις ‘‘κοσμίαν’’, διότι απεκαλύφθη ψευδόμενος. Ο κ. Κουζέλης καταγγέλλει εν συνεχεία τους μαθητάς Φαφούτην Βασίλ. Και Μουστακόπουλον ιω. Της Ε΄ τάξεως, οίτινες εκάθηντο εις το ‘‘Πάρκο’’ καπνίζοντες πέραν της 8 μ.μ. Ο ίδιος κ. καθηγητής καταγγέλλει τον αυτόν μαθητήν Φαφούτην Βασίλ. και Παπαλάμπρον Νικόλ., διότι κατερχόμενοι του ‘‘Πάρκου’’ εκάπνιζον. Ο σύλλογος αποβάλλει τον αον επί 8μερον, διότι καθ’ υποτροπήν περιέπεσεν εις παράπτωμα, τον Μουστακόπουλον Ιω. επί 6 ημ. –λαμβανομένης υπ’  όψει και της απρεπούς συμπεριφοράς του απέναντι καθηγητού εν τω μαθήματι, τον δε Παπαλάμπρον Νικ. επί 2 ημέρας. Ομοίως αποβάλλεται επί 6 ημέρας ο μαθητής Σακελλαριάδης Ιω. Γ. της Δ΄ π.[αλαιού] τ.[ύπου] τάξεως, διότι εφωράθη καπνίζων εν τη πλατεία και διότι καθ’  υποτροπήν παρέβη τας διατάξεις του σχολείου. Περαιτέρω ο κ. Γυμν/ρχης αναφέρει τον μαθητήν της ΣΤ΄ τάξεως ΄Εξαρχον Νικ. καταγγελθέντα υπό του κ. Παντολέοντος διά το εξής παράπτωμα: Ενώ ο κ. Γυμν/ρχης εδίδασκεν εις τους μαθητάςτης ΣΤ΄ τάξεως περί ώραν 4ην μ.μ., είχε δε απαγορεύσει την είσοδον μαθητών μετά την έναρξιν του μαθήματός του, ο ΄Εξαρχος Νικ. ηθέλησε αυθαιρέτως να εισέλθη . εις παρατήρησιν του ως άνω κ. καθηγητού, ενώ οι μετ’  αυτού μαθηταί υπακούσαντες έφυγον, ούτος επέμεινε λέγων:  ‘‘εγώ θα μπώ και θα ζητήσω άδειαν’’, ο καθηγητής τον παρεκάλεσε ν’  απομακρυνθή, άλλ’  εκείνος θρασύτατα του είπε: ‘‘άσε με στην πείνα μου . δεν έχω να πάω πουθενά’’ εις ερώτησιν δε τότε του κ. καθηγητού :  ‘‘πώς λέγεσαι;’’ Ηρνήθη να δώση τ’ όνομά του. Ομοίως καταγγέλλεται υπό του κ. Κουζέλη ο μαθητής της ΣΤ΄ τάξεως Ανδρικόπουλος Αρχιμήδης, διότι εις υπόδειξιν του κ. καθηγητού να φορέση τον σάκκον του κατά την διάρκειαν του μαθήματος, ούτος εδυστρόπησε και τον εφόρεσεν μεν, αλλ’  είπεν αυθαδώς:  ‘‘κι’  αύριο έτσι θα ’ρθω . τί θα μου κάμετε;’’. Αμφοτέρων των μαθητών τούτων η διαγωγή μειούται εις ‘‘κοσμία’’ προς παραδειγματισμόν. Κατόπιν αποφασίζεται, όπως  -προς περιστολήν των εξωσχολικών αταξιών των μαθητών, ήτοι της φοιτήσεως εις καφενεία και χαρτοπαικτικάς λέσχας,-  ο κ. Γυμν/ρχης αποστείλη έγγραφον εις τον σύλλογον καφφεπωλών, τον οποίον να παρακαλή, όπως λάβη τα μέτρα του και μη επιτρέπη του λοιπού την φοίτησιν  μαθητών εις τα ως άνω κέντρα, υπομιμνήσκων σχετικήν απαγορευτικήν διάταξιν του Νόμου ‘‘περί φοιτήσεως ανηλίκων εις κέντρα’’, άμα δε αποστείλη έτερον έγγραφον  εις την αστυνομίαν, την οποίαν να παρακαλή, όπως διά των οργάνων της καταγγέλλη εις το Γυμνάσιον μαθητάς φοιτώντας εις χαρτοπαικτικά κέντρα. (…). Εφ’  ώ συνετάγη η παρούσα και υπογράφεται. Ο  Διευθυντής (Τ.Υ.), Ο Υποδιευθυντής (Τ.Υ.), Οι καθηγηταί (Τ.Υ.)..

[23] -Τον Οκτώβριον της επόμενης χρονιάς με την Πράξι 6, εν Αγρινίω και εν τω Γραφείω του Γυμνασίου σήμερον τη 4 Οκτωβρίου 1948, συνήλθεν ο Σύλλογος των κκ. Καθηγητών εις συνεδρίαν, τη προσκλήσει του κ. Γυμνασιάρχου. Θέματα: 1) Κανονισμός του Γυμνασίου αφορών εις την εξωσχολικήν και εσωσχολικήν συμπεριφοράν των μαθητών. 2) Η εορτή της 28 Οκτωβρίου. Εν αρχή ο κ. Γυμνασιάρχης προοιμιαζόμενος λέγει ότι πρέπει από τούδε να ληφθούν ωρισμένα μέτρα συντελεστικά εις την ομαλήν και εύρυθμον λειτουργίαν του Σχολείου και των οποίων την πιστήν εφαρμογήν  δέον οι κκ. Συνάδελφοι να επιβλέπωσι καθ’ όλην την διάρκειαν του έτους, ίνα μη επανερχώμεθα επ΄ αυτών και δυσχαιρένηται ούτω η διεξαγωγή της λοιπής σχολικής εργασίας. Εν συνεχεία ο κ. Γυμνασιάρχης ποιείται μνείαν προηγουμένων πράξεων του Συλλόγου, [δες σχετ. Πράξις 132 / 7-4-1947], αναγιγνώσκει τους υπ’ αυτού του ιδίου συνταχθέντας κανονισμούς εξωτερικής και εσωτερικής συμπεριφοράς των μαθητών, καθήκοντα επιμελητών κ.λ.π., και καταλήγων εισηγείται τα ακόλουθα μέτρα, όσον αφορά εις την εμπέδωσιν της πειθαρχίας εν τω Σχολείω: 1) Εθισμός των μαθητών εις την ακρίβειαν και τάξιν. 2) Παρακολούθησις του εξωσχολικού βίου των μαθητών. 3) Πλήρης διαφώτισις των γονέων και κηδεμόνων. 4) Παρακολούθησις των παραπτωμάτων των μαθητών εν τη γενέσει των και σύντομος και  προσεκτική επέμβασις των διδασκόντων. 5) Προσωπική σχέσις των διδασκόντων μετά των μαθητών . όχι υπερβάλλουσα οικειότης, αλλά προσέγγισις κατάλληλος της μαθητικής ψυχής, ώστε να νοιώση καλά και βαθειά ο μαθητής την προσωπικότητα του διδάσκοντος και να σχηματίση την πεποίθησιν ότι ο διδάσκων είναι ένας καλός και μεγάλος φίλος 6) Συχνή εναλλαγή σκέψεων μεταξύ ορντιναρίων και των άλλων καθηγητών. Συστηματική παρακολούθησις των μαθητών κατά τα διαλείμματα. (…). Τα προταθέντα υπό του κ. Γυμνασιάρχου μέτρα γίνονται ομοφώνως δεκτά υπό του Συλλόγου. Μετά διαλογικήν συζήτησιν όσον αφορά εις την ώραν κυκλοφορίας των μαθητών, μετά την δύσιν του ηλίου, εν τη πόλει, ο Σύλλογος ορίζει ως τελευταίαν ώραν κυκλοφορίας των μαθητών εν τη πόλει την 7 μ.μ. συμφώνως και προς την Δ/γήν του κ. Γεν. Επιθεωρητού. ΄Οσον αφορά εις την χρήσιν υποδηλάτου υπό των μαθητών, αποφασίζεται να μη απαγορευθή μέν, να συστηθή όμως εις τους μαθητάς να αποφεύγωσι να κάμνωσιν χρήσιν ποδηλάτων αγοραίων, να καταθέσουν δε βεβαίωσιν του κηδεμόνος των οι κατέχοντες ιδιόκτητα τοιαύτα. (…). Τα ίδια καταγράφονται και προτείνονται και το επόμενο σχ. έτος, 1949-50, σύμφωνα με την Πράξι 6 / 11-10-1949.

[24] Η φράση απηχεί τον τίτλο του βιβλίου του Liddell Hart, Η άλλη πλευρά του λόφου: Ομιλούν οι Γερμανοί στρατηγοί του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

[25] Ο νόμος όριζε την επί πληρωμή κατ’ ιδίαν, δηλαδή κατ’ οίκον, διδασκαλίαν των μαθητών, λόγω ασθενείας, αναπηρίας, ή άλλης αιτίας. (βλ. Πράξις 32/11-6-1948: ως κατ’ ιδίαν διδαχθείς). Τη διδασκαλία αυτή ανελάμβαναν νόμιμα οι διορισμένοι στα Γυμνάσια καθηγητές, λαμβάνοντας καθορισμένη από το Κράτος αμοιβή που πλήρωνε η οικογένεια του κατ’ οίκον διδασκομένου μαθητού. Στο τέλος του σχολ. έτους, ο κατ’ οίκον διδαχθείς μαθητής είχε το δικαίωμα να προσέλθει στις προαγωγικές ή απολυτήριες εξετάσεις του Γυμνασίου στο οποίο ήταν εγγεγραμμένος. Τούτο το μέτρο του Κράτους το εκμεταλλεύονταν όμως ορισμένοι καθηγητές και έπειθαν τους μαθητές τους, προκειμένου να πάρουν από αυτούς τους καθηγητές προβιβάσιμους βαθμούς, να δεχθούν να συγκαταλεχθούν και αυτοί μεταξύ των κατ’ ιδίαν διδασκομένων συμμαθητών τους, έστω και αν δεν συνέτρεχε λόγος προς τούτο, πληρώνοντας βέβαια το ανάλογο αντίτιμον. Ετσι, η κατ’ ιδίαν διδασκαλία μετατρεπόταν σε κανονικό απογευματινό ιδιαίτερο μάθημα –φροντηστήριο- με ανάλογη συμφωνημένη αμοιβή που πλήρωνε ο γονιός. 


ΘΕΜΑΤΑ & ΡΕΠΟΡΤΑΖ:


Χρόνια προβλήματα, επίκαιρα θέματα, αλλά και διαχρονικά χαρακτηριστικά της ζωής του Αγρινίου και της περιοχής ... 


Διαβάστε επίσης:


 

 

Νέα Εποχή 2006 

Πρώτη σελίδα | Μνήμες | Εικόνες | Αξιοθέατα | Γειτονιές