Η μάχη του Μακρυνόρους και ο Στ. Χούτας


Μετά τη νίκη τους στο μέτωπο της Βορείου Αφρικής οι συμμαχικές δυνάμεις είχαν αποφασίσει να αποβιβασθούν στη Σικελία, όπως πράγματι συνέβη στις 10 Ιουλίου 1943. Με σκοπό όμως να παραπλανηθούν οι Γερμανοί και να πιστέψουν ότι οι Σύμμαχοι σκόπευαν να αποβιβαστούν όχι στη Σικελία, αλλά στην Ελλάδα, τέθηκαν σε εφαρμογή επιχειρήσεις  αντιπερισπασμού.   Μία από αυτές τις επιχειρήσεις ήταν και η επιχείρηση Ανιμαλς (Ζώα), η εκτέλεση της οποίας ανατέθηκε στις ανταρτικές δυνάμειες της Ελληνικής Εθνικής Αντίστασης. Είχε βέβαια προηγηθεί η επιχείρηση Χάρλινγκ, για την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου τον Νοέμβριο του '41, και ακολούθησε η Κιβωτός του Νώε, με στόχο την παρενόχληση της γερμανικής οπισθοχώρησης, τον Σεπτέμβριο του '44. Η Μάχη του Μακρυνόρους ήταν μία από τις βασικές μάχες επιτυχούς διεκπεραίωσης της επιχείρησης Ανιμαλς.   Όπως  είχε επισημάνει ο εκ των επικεφαλής της βρετανικής στρατιωτικής αποστολής στην Ελλάδα Κρις Γουντχάουζ μιλώντας σε εκδήλωση της ΕΜΠΡΟΣ στην Αθήνα, στις 31 Οκτωβρίου 1984, με αφορμή την 40ή επέτειο της απελευθέρωσης: (...) Η επιχείρηση "Ζώα" ήλθε σε πέρας. Υπήρξε απολύτως επιτυχής - πιο επιτυχής από τον Γοργοπόταμο, γιατί η χρονική εφαρμογή της ήταν πιο ακριβής. Εκ των υστέρων ξέρουμε ότι ήταν επιτυχής γιατί οι επιχειρησιακές οδηγίες του Χίτλερ που διασώθηκαν δείχνουν αποφασιστικά ότι ήταν πεπεισμένος πως η Ελλάδα ήταν ο συμμαχικός στόχος. Διέταξε να μεταφερθούν έξι μεραρχίες από το ρωσικό μέτωπο στα Βαλκάνια και έστειλε τον στρατηγό Ρόμελ να αναλάβει την ανώτατη διοίκηση στη Θεσσαλονίκη. Πρόσθεσε επίσης: Σε μια μάχη (...) που κράτησε περισσότερο από μία εβδομάδα στη διάβαση του Μακρυνόρους γερμανικές και ιταλικές δυνάμεις που προσπαθούσαν να φθάσουν στην Αρτα από την Αμφιλοχία στην ουσία ακινητοποιήθηκαν από μια δύναμη 450 ανθρώπων υπό τον Στυλιανό Χούτα και υπέστησαν απώλειες σχεδόν χιλίων ανδρών. Στην περιοχή του ΕΔΕΣ πέντε συνολικά μεγάλες οδικές γέφυρες καταστράφηκαν και δύο εχθρικές μεραρχίες, μία γερμανική και μία ιταλική, από περίπου 7.000 άνδρες.

Πράγματι, τη νύχτα της 7ης Ιουλίου 1943 αντάρτες υπό τις διαταγές του αρχηγού των ΕΟΕΑ-ΕΔΕΣ Βάλτου, γιατρό Στυλιανό Χούτα (φωτογραφία), έφθασαν στην περιοχή και αναπτύχθηκαν στα υψώματα του Μακρυνόρους. Αφού κατέστρεψαν τις τηλεφωνικές και τηλεγραφικές γραμμές, τη νύχτα της 9ης Ιουλίου  ανατίναξαν όλες τις γέφυρες από το Μακρυνόρος ως την Άρτα. Το βράδυ της 13ης Ιουλίου το στρατηγείο Βάλτου ενημερώθηκε ότι από τις 10 τη νύχτα μηχανοκίνητες ιταλικές φάλαγγες είχαν φθάσει στην Αμφιλοχία προερχόμενες από το Αγρίνιο. Επρόκειτο για την επίλεκτη ιταλική μεραρχία Brenero, η οποία δύο χρόνια νωρίτερα είχε εισέλθει στην Αθήνα, μετά την κατάρρευση του ελληνικού μετώπου. Προορισμός της ήταν πλέον η ενίσχυση του ιταλικού μετώπου, όπου από τις 10 Ιουλίου είχε πραγματοποιηθεί η συμμαχική απόβαση. Οι λοιπές αντάρτικες ομάδες ουδόλως ενόχλησαν την πορεία της Brenero από την Αττική προς τη Δυτική Ελλάδα, ενώ, όπως έγινε εκ των υστέρων γνωστό, η Brenero επρόκειτο κατά μήκος της πορείας της να παραλάβει και τη γερμανική μεραρχία Edelweiss. Τα ξημερώματα της 14ης Ιουλίου 1943 περίπου στις 7.00 το πρωί η κεφαλή της φάλαγγας, αποτελούμενη από ομάδα μοτοσικλετιστών, είχε φθάσει λίγες εκατοντάδες μέτρα προτού αρχίσουν οι στενές στροφές του Μακρυνόρους. Το τέλος της φάλαγγας βρισκόταν οκτώ χιλιόμετρα πιο πίσω. Στη θέση εκείνη είχε τοποθετηθεί η πρώτη νάρκη. Οι μοτοσικλετιστές ανηφόριζαν προς την είσοδο της στενωπού. Λίγο ακόμη και θα πατούσαν την πρώτη νάρκη μας που είχε παραχωθεί εκεί θυμάται στο βιβλίο του Η Μάχη του Μακρυνόρους ο Στυλιανός Χούτας - μετέπειτα βουλευτής και υπουργός της Ενώσεως Κέντρου - και προσθέτει: Για να μη "χαραμισθεί" η νάρκη για τόσο λίγους Ιταλούς διέταξα να χτυπηθούν αμέσως. Με λίγες ριπές οπλοπολυβόλου οι μοτοσικλετιστές αυτοί θερίστηκαν. Αυτό αποτέλεσε το έναυσμα της μάχης. Την άλλη μέρα οι Ιταλικές δυνάμεις επιτίθενται κατά των θέσεων  των ελλήνων ανταρτών, οι οποίοι όμως κατωρθώνουν να τις αποκρούσουν και τελικά να τις καθηλώσουν. Το απόγευμα της 21ης Ιουλίου στα χέρια του Στυλιανού Χούτα φθάνει σήμα υπογεγραμμένο από τον ταγματάρχη Σκουίμπ της βρετανικής αποστολής, το οποίο αναφέρει μεταξύ των άλλων: Επειδή ο αντικειμενικός σκοπός των επιχειρήσεων επετεύχθη από τη στιγμή της εισβολής εις Σικελίαν, παρακαλώ να παύσετε τας επιχειρήσεις και να αποχωρήσετε διά τας βάσεις σας. Η παρούσα ελήφθη από το Γενικόν Στρατηγείον της Μέσης Ανατολής διά μέσου του κ. Θέμη. Στη συνέχεια κοινοποιείται η διαταγή του αρχιστρατήγου των Συμμαχικών Δυνάμεων Μέσης Ανατολής, στρατηγού Γουίλσον, με την οποία ορίζεται το πέρας των επιχειρήσεων, ενώ ο ταξίαρχος Εντι Μάγερς γράφει στον Στυλιανό Χούτα στις 22 Ιουλίου 1943: 1. Μετά μεγάλης χαράς και θαυμασμού παρηκολούθησα τας επιχειρήσεις αίτινες τόσον ηρωικώς διεξήχθησαν παρά των ημετέρων ενόπλων τμημάτων κατά το διάστημα της περιόδου των "Ζώων" και μέχρι σήμερον. 2. Δεχθήτε, σας παρακαλώ, την πλήρη ικανοποίησίν μου, καθώς και την έκφρασιν των συγχαρητηρίων μου, τόσον προς υμάς όσο και προς τους Αξιωματικούς και Στρατιώτας σας.

 ΠΗΓΕΣ:

  • Στυλιανού Χούτα: Η Μάχη του Μακρυνόρους,

  • Νίκου Σκιαδά "Ο Καπετάν Επαμεινώνδας",

  • Αγγ. Κωβαίου:  "Μάχη του Μακρυνόρους" στο Βήμα της 22/7/07

 

Μνήμες αγώνων

 
 Εδώ: Άρθρο του Στ. Χούτα στην εφημερίδα Αθηνών "Ελευθερία"  
 

 
  Εδώ: Γιάννη Χούτα: Ο Στυλιανός Χούτας και το παλλαϊκό σύστημα αντίστασης 
 
Νέα Εποχή 2006 

Πρώτη σελίδα | Μνήμες | Εικόνες | Αξιοθέατα | Γειτονιές