Πρόσωπα

Γιάννη Π. Βλασόπουλου:

Πέτρος Δήμας

 

Ο Πέτρος Δήμας γεννήθηκε στις 18-3-1917 στο Αγρίνιο, όπου και πέθανε το 2005. Σπούδασε Νομικά στην Αθήνα, αλλά δεν άσκησε επάγγελμα νομικού. Για ένα μακρύ χρονικό διάστημα ήταν διευθυντής στο Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αγρινίου. Ασχολήθηκε από τα νεανικά του χρόνια με την ποίηση και την πεζογραφία. Ποιήματά του δημοσιεύτηκαν σε πολλά περιοδικά. Το 1940 κυκλοφόρησε το έργο του «Στη βορινή πλαγιά της Κυρά Βγένας». Το 1944 τα «Δέκα μικρά ποιήματα», αργότερα (1957) οι μεταφράσεις ποιημάτων του Φράνσις Ζαμ, τα «παλιά χαρτιά» το 1959, ενώ ακολούθησαν μεταφράσεις ποιημάτων της Ντίκινσον, του Ομάρ Καγιάμ, του Χιμένεθ και άλλων. Μερικές από τις καλλίτερες μεταφράσεις του δημοσιεύτηκαν και στο Αγρινιώτικο περιοδικό «Διαλεκτική». Πρόσφατα σε καλαίσθητο τόμο των εκδόσεων Γαβριηλίδη κυκλοφόρησαν μεταφράσεις κινέζικης ποίησης με τον τίτλο "Ολίγο φώς και μακρινό" (βλέπετε σημείωμα σε άλλη σελίδα). Το έργο του ανθολογείται στη γνωστή ανθολογία του Μιχ. Περάνθη, εμώ μελέτες γι αυτό έχουν γράψει ο Δημ. Γιάκος («Νέα Εποχή» Αγρινίου 13-3-1940 και αλλού), ο Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος («Πρωία» 13-5-1940), ο Ναπολέων Λαπαθιώτης («Νέα Εστία» τεύχος 328, 15-8-1940) και από τους νεώτερους ο Δημοσθένης Γεωργοβασίλης, ο Φ. Στεργίου, ο Κ. Στεργιόπουλος, ο Κ. Τριανταφυλλίδης κ.α.  

Όπως γράφει ο Φ. Στεργίου στο βιβλίο του «Πρόσωπα της Λογοτεχνίας μας» έκδοση 1979: « ....Η ποίηση του Π.Δ. είναι βαθύτατα λυρική στην ουσία της και διαποτίζεται από τη νοσταλγία. Είναι μια αγιάτρευτη νοσταλγία της κατατρύφερης ηλικίας, που διαμόρφωσε μια ιδιοσυγκρασία ρεμβώδη, φιλομοναστική, σαρκαστική και πεσσιμιστική. Εκείνο που χαρακτηρίζει την ποίησή του είναι η καθαρή και πυκνή ποιητική έκφραση, η οποία πετυχαίνεται με την άγρυπνη φροντίδα της λέξης και την υψηλή συνείδηση της ποιότητας του λόγου, πράγματα που του εξασφαλίζουν μια άρτια τεχνική. Ποιητής που περιορίζεται στη βίωση μια ατομικής εμπειρίας ο Δήμας, διακρίνεται για την γνησιότητα της φωνής του, την ευγένεια των αισθημάτων και τη λυρική συντομία. Αποφεύγει του άνοστους λυρικούς γλυκασμούς και με την μουσική, αλλά και την πλαστική αίσθηση της γλώσσας, με καθαρές και υποβλητικές εικόνες, αισθητοποιεί τα σαλέματα της ψυχής του δημιουργώντας ό,τι απλά ονομάζουμε ποίηση....»

Πέραν όμως από την κριτική για το έργο του, όσοι γνωρίζουν τον Δήμα από κοντά δεν θα παρέλειπαν να προσθέσουν και να βεβαιώσουν ότι ο ποιητής έχει μια προσωπικότητα όχι τυχαία. Αυστηρός στις επιλογές του. Επιλογές, προσώπων και τρόπων ζωής, που γίνονται με σταθερά και απαρασάλευτα κριτήρια, κριτήρια σχεδόν αισθητικά. Έχουν επίσης αυτοί που τον γνωρίζουν να ομολογήσουν ότι ο επιφανειακός συντηρητισμός της προσωπικότητάς του κρύβει μια τολμηρή, σχεδόν ανατρεπτική, θεώρηση των κοινωνικών δεδομένων, που εδράζεται σε βαθιά βιωμένη και για τούτο πλήρως αφομοιωμένη  φιλοσοφική ενατένιση του σύγχρονου κόσμου. Από το κόσμο αυτό φροντίζει να τηρεί με επιμέλεια τις αποστάσεις του, όχι από αριστοκρατική ξιπασιά, αλλά «θεωρίης είνεκεν».. Για το λόγο αυτό η φιλομοναστικότητα που του αποδίδουν οφείλεται στο προσωπικό του ήθος και ύφος, ή στην «προς εαυτόν» συμπεριφορά του και στα κριτήρια των επιλογών του.. Κατανοώντας, αλλά μη αποδεχόμενος ο ίδιος, την διάχυτη συμβατική, υποκριτική και σχεδόν αγοραία συμπεριφορά των συγχρόνων του, δεν κρύβει από κανέναν τον σαρκασμό του. Έστω και ως τρόπου άμυνας  απέναντι στη συνείδηση του ανέφικτου, της αδυναμίας και του πεπερασμένου. Απέναντι στη βεβαιότητα του θανάτου. Μιας βεβαιότητας, που εν τούτοις ή ένεκα τούτου, συνομολογεί  με το Σολωμό τη ζωή ως «μέγα καλό και πρώτο».

Ι.Π. Βλασσόπουλος  

ΕΝΑ ΓΡΑΜΜΑ..   

Παρακάτω καταχωρούμε, μια   επιστολή του ποιητή Ντίνου Χριστανόπουλου από την Θεσσαλονίκη στο Πέτρο Δήμα, που μας είχε παραχωρήσει ο ίδιος:

 «Θεσσαλονίκη, 4.12.2003

Αγαπητέ μου κ. Δήμα,

Με πολλή χαρά έλαβα το βιβλίο σας και σας ευχαριστώ. Είχα να σας ακούσω σαράντα χρόνια. Κρατώ πάντα με αγάπη τα δύο βιβλία που μου χαρίσατε, τον Φράνσι Ζαμ και τα «Παλιά χαρτιά» και θυμούμαι το μεράκι σας για μια μεταφραστική τελειότητα. Τώρα, με το βιβλίο που μου στείλατε, ανακαλύπτω το ίδιο μεράκι και στα πρωτότυπα γραψίματά σας, τόσο τα ποιήματα όσο και τα διηγήματα. Τώρα μάλιστα  που έχουμε και την προοπτική του χρόνου, μπορώ να χαρώ όχι μόνο την τελειότητα αλλά και την αντοχή τους. Χαίρομαι λοιπόν που σας ξαναβρήκα, μετά τόσον καιρό, και χαίρομαι που εξακολουθείτε να είστε δημιουργικός. Όσο για μένα, πάλεψα αρκετά και στη ζωή μου και στην τέχνη και, παρόλο που ξεκίνησα μοντέρνος, αισθάνομαι πως οι σημερινοί μοντέρνοι με έχουν κάνει κα φαίνομαι ντεμοντέ και παραδοσιακός. Δεν πειράζει:  έτσι θα τελειώσουμε.

Με την ευκαιρία σας στέλνω ένα παλιό μου βιβλιαράκι με πεζά (είναι η πέμπτη έκδοση) και σας εύχομαι καλά Χριστούγεννα. Στον αγαπητό Γιάννη Υφαντή τους πολλούς χαιρετισμούς μου.

Με πολλή αγάπη,

Ντίνος Χριστιανόπουλος»


Πέτρου Δήμα (δύο ποιήματα)


Η ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ 

Yπάρχει μεσ΄ την κάμαρη, που τη ζωή μου κλείνει,

Κάποιας γυναίκας σεβαστής η προσωπογραφία

Γυναίκας που όλη γνώρισε του κόσμου τη σοφία

Και αγάπησε τη μοναξιά και τη χλωμή Σελήνη

 

Το βλέμμα της αγγελικό χαμόγελο απαλύνει.

Το ευγενικό της μέτωπο ρυτίδωσε η Ανία.

Τόσο την κούρασε η κρυφή των σκέψεων αγωνία,

Που του θανάτου απόθησε την άχραντη γαλήνη.

 

Απόψε πάλι ως με θωρεί βαθειά συλλογισμένο,

Μια ψυχική ανύψωση του κάκου να προσμένω,

Βγαίνει απ΄ το κάδρο ιδανική, θαρρώ, και με σιμώνει.

 

- Απ΄ των ψυχών τους Ουρανούς, μου λέει κατεβαίνω.

Σαν αδελφό μου σ΄ αγαπώ, και σε καταλαβαίνω:

Κι΄ εγώ στον κόσμο επέρασα σκεπτόμενη και μόνη…

 

(Δημοσιευμένο στην «Νέα Εποχή» της 20-2-1938)

 

 

***

 

 

ΕΠΙΚΛΗΣΗ

 

De la musique avant tout shoes

Paul Verlaine

 

Ω! τα θλιμμένα σούρουπα

τα φθινοπωρινά!

Γιομάτα πλάνους ρεμβασμούς

κι άρρωστη νοσταλγία

γιομάτα απ ΄να ρώτημα

κρυφό, που τυραννά:

«Ώστε ήταν όνειρο, και πάει,

του θέρους η μαγεία; …»

 

- Πάρτε με και λικνίστε με,

καράβια σιωπηλά.

Με κούρασαν οι λογισμοί

και τα σοφά βιβλία.

(το υγρό φθινοπωριάτικο

σουρούπωμα κυλά

και στάζει εντός μου αβάστακτη

τεφρή μελαγχολία.)

- Πάρτε με και λικνίστε με,

καράβια σιωπηλά.

 

(Δημοσιευμένο στην «Νέα Εποχή» της 19-12-1937)


Διαβάστε εδώ: