Μορφές:

Βασιλική Γεωργαντζέλη

 Σε μια από τις εισόδους του Πάρκου μια πλάκα που έστησε το Εργατικό Κέντρο Αγρινίου στην επέτειο των 100 χρόνων της εργατικής πρωτομαγιάς (φωτογραφία), μνημονεύεται η  Βασιλική Γεωργαντζέλη. Τι σημαίνει άραγε για το σημερινό Αγρινιώτη το όνομα αυτό; Η Βασιλική Γεωργατζέλη γεννήθηκε στη Μικρά Ασία. Εγκαταστάθηκε από το 1923 στο Αγρίνιο όπου και κατοικούσε. Ήταν καπνεργάτρια  και έλαβε δραστήριο μέρος στους αγώνες των καπνεργατών. Νέα, 28 με 30 χρόνων είχε ήδη δύο παιδιά, τον Γεράσιμο, 9 ετών και την Παρασκευή ή Βούλα  5 ετών, και είναι έγκυος  για το τρίτο.  Αγωνίζεται μαζί με τους άνδρες για ένα καλύτερο αύριο για τα παιδιά της... Για αύξηση του μεροκάματου και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Στην απεργία των εργατών του εργοστασίου Παπαστράτου, όπου δούλευε, τον Αύγουστο του 1926, η Βασιλική συμμετείχε στην ομάδα των εργατών που φρουρούσαν την απεργία και τις συγκεντρώσεις των απεργών. Σε πορεία τους οι απεργούντες συναντούν την αντίσταση των αστυνομικών, κοντά στις βενζίνες του Πολυχρόνη πριν φτάσουν στο πάρκο. Οι αστυνομικοί χρησιμοποιούν πυρά κατά των απεργών. Στην τύχη, ίσως, σημαδεύουν τη μητέρα με το έμβρυο στην κοιλιά της, για να γίνει αυτή σύμβολο του ανθρώπινου, του γυναικείου αγώνα για κοινωνική δικαιοσύνη. Ήταν τότε Βασιλική Γεωργαντζέλη έγκυος έξι μηνών. Κατ άλλους τη σκότωσε ο τότε διοικητής της Ασφάλειας Αγρινίου, αδειάζοντας το πιστόλι του στο στήθος της.  Ένα άλλο θύμα των αγώνων, των καπνοπαραγωγών, αργότερα, ήταν ο Βλάχος. Ο φιλίστωρ Σπύρος Γερολυμάτος έγραψε στην εφημερίδα "Ελεύθερος" του Αγρινίου, για το θάνατο της Γεωργαντζέλη: "Η κηδεία των θυμάτων που σκοτώθηκαν στις 8 Αυγούστου του 1926 (μαζί με τη Γεωργαντζέλη κι ένας άντρας, ο Θεμιστοκλής Νικ. Καραμιχάλης) πήρε τη μορφή συλλαλητηρίου, που πήραν μέρος όλοι οι κάτοικοι της πόλης και τελικά πολλά από τα αιτήματα των καπνεργατών βρήκαν τη λύση τους, όπως 600 δραχμές ενίσχυση στους άνεργους, αύξηση του μεροκάματου κατά 25 δρχ. και καθιέρωση του ΤΑΚ (Ταμείου Ασφάλισης Καπνεργατών)".

Η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κωνταντίνα Μπάδα, σε μελέτη της (βλέπετε εδώ) αναφέρεται στη ζωντανή μαρτυρία κάποιας καπνεργάτριας, που λέει …Και το '26, τότε που σκότωσαν την Γεωργατζέλη, καπνεργάτρια μπροστά μπροστά με την κοιλιά στο στόμα. Τους στρίμωξε τους χωροφυλάκους στην πορεία και μπάμ τη σώριασαν... Δε ντράπηκαν, με τη κοιλιά στο στόμα, κι άλλους δυο. Τι έχουν δει τα μάτια μας! Ούτε την κηδεία δεν άφηναν να γίνει στην εκκλησία του Αη-Λημήτρη. Και συνεχίζει η Μπάδα: Η αναφορά στο γεγονός του θανάτου της καπνεργάτριας Βασιλικής Γεωργατζέλη φανερώνει τον τρόπο με τον οποίο η μνήμη ενός στιγμιαίου γεγονότος ασκεί μια σημαντική επίδραση πάνω στην ταυτότητα και την κουλτούρα των εργατικών στρωμάτων της πόλης και ιδιαίτερα των γυναικών. Η Ευγενία στην απεργιακή κινητοποίηση του 1926 -που είχε ως αίτημα την αναλογική αξιοποίηση του ανδρικού και γυναικείου καπνεργατικού δυναμικού, την αύξηση του ημερομισθίου των γυναικών και την κατάργηση του συστήματος της τόγκα- ήταν μόλις εννέα χρονών. Δεν ζούσε καν στο Αγρίνιο εκείνη την περίοδο. Οι γονείς της, πρόσφυγες, εγκαταστάθηκαν αρχικά στο Θέρμο και στο Αγρίνιο μόλις το 1937, οπότε και η ίδια άρχισε να εργάζεται ως καπνεργάτρια. Ωστόσο, η Ευγενία, όπως και πολλές από τις νεότερες καπνεργάτριες που ρωτήθηκαν για το γεγονός του θανάτου της Βασιλικής Γεωργατζέλη, αναφέρονταν σε αυτό ως βιωμένη τους εμπειρία που έπαιρνε μάλιστα και διαφορετικές εκδοχές ως προς το χρόνο και τον τρόπο που συνέβη το γεγονός. Οι διαφοροποιημένες ιστορίες του θανάτου της Γεωργατζέλη, όπως καταγράφτηκαν στις προφορικές μαρτυρίες και στις αλληλοτροφοδοτούμενες γραπτές πηγές, δείχνουν ακριβώς πώς το γεγονός μπορεί να μεταβάλλεται, να ερμηνεύεται και να επανερμηνεύεται στη μακρά διάρκεια της συλλογικής και κοινωνικής μνήμης και της κουλτούρας ανάλογα με τις ανάγκες του εκάστοτε παρόντος. Η κυρία Ευγενία πρόσφυγας, καπνεργάτρια συνδικαλίστρια, μητέρα, σύζυγος είναι από αυτές που αισθάνονταν από πάντα επαναστάτριες. Δεν είναι τυχαίο ότι μόνο δύο γυναίκες βρέθηκαν να έχουν αναμειχθεί σε φεμινιστικό κίνημα, αλλά πολύ περισσότερες ήταν ενεργά μέλη του εργατικού κινήματος και του κομμουνιστικού κόμματος. Εγώ ήμουν συνδικαλίστρια από το 1964. Έφαγα ξύλο με το τσουβάλι, δε με χώνευαν μου άλλαξαν τη δουλειά που έκανα, με έβαλαν καθιστή, από συλλέκτρια που ήμουν, έβγαλα κι εγώ ένα λόγο και τους είπα φεύγω. Εγώ στη δουλειάμ ήμνα πάντα συλλέκτρια... Ήμνα καλή στη δουλειά μ... Δε βγήκα ποτέ να πάω επάνω, να πιω νερό, να πιω ένα καφέ. Να κάνω τα γλυκό μάτια στον επιστάτη για να με κρατήσουν στη δουλειά. Γίνονταν και τέτοια, μη νομίζεις. Έτρεμε το φυλλοκάρδιμου κάθε Παρασκευή, όταν μας έβαζαν στη σειρά, κι έλεγαν ένα ένα τα ονόματα των καπνεργατριών που απολύονταν αλλά εγώ δεν ανέβαινα επάνω να πιω ένα καφέ... Λεν έδωσα αυτό το δικαίωμα ποτέ. Μούτζες ναι έδινα. Γι' αυτό μ' έβαλαν να δλεύω καθιστή. Η κυρία Δέσποινα διηγείται την ιστορία της Γεωργατζέλη με την επίσημη εκδοχή του καπνεργατικού σωματείου και των αριστερών στελεχών του, ωστόσο η μνήμη και ο λόγος ξεγλιστρούν σε αναφορές για την οικογένεια της, για τη μητρότητα της, για την επικήδεια φωτογραφία της, για το μικρό μνημείο που έχει στηθεί διακριτικά στο σημείο θανάτου της, για όλα αυτά που ερμηνεύουν και δικαιολογούν σωτήρια τη δική της ζωή ως πρόσφυγα, γυναίκα, ως καπνεργάτρια, ως μητέρα…..

Εκτός όμως από την τιμητική πλάκα που στην μνήμη της υπάρχει σε είσοδο του πάρκου, όπως αναφέρουμε στην αρχή αυτού του άρθρου, για τη Γεωργαντζέλη και άλλες πρωτοπόρες της Αιτωλοακαρνανίας η Μαίρη Χρυσικοπούλου, αγωνίστρια και η ίδια του γυναικείου κινήματος, έχει εκδώσει το βιβλίο της Γυναικείες μορφές της Αιτωλοακαρνανίας. Εξ άλλου στο γιο της Βασιλικής, Γεράσιμο Γεωργαντζέλη, ύστερα από εξήντα περίπου χρόνια, απονεμήθηκε μεταθανάτιο τιμητικό δίπλωμα της μητέρας του, σε μια συγκινητική τελετή που οργάνωσε ο Παναιτωλοακαρνανικός Σύλλογος Γυναικών, ιδρύτρια και πρόεδρος του οποίου υπήρξε η Μαίρη Χρυσικοπούλου.

ΠΡΟΣΩΠΑ...

ΗΡΩΕΣ ΚΑΙ ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ

 
Δήμος Τσέλιος ...
Δημήτριος Μακρής...
Κώστας Σιαδήμας...
Αλεξάκης Βλαχόπουλος....
Κωνσταντίνος Βλαχόπουλος...
Νικόλαος Παναγιώτου...
Μαρία Δημάδη ...
Βασίλης Κρίντας......
Αντώνιος Παπαπαντολέων..
Ευανθία Γκινοπούλου....
Βασιλική Γεωργαντζέλη
Ελένη Καμένου....

 

Νέα Εποχή 2006  

Πρώτη σελίδα | Μνήμες | Εικόνες | Αξιοθέατα | Γειτονιές