Τα γεγονότα είναι σεβαστά. Τα σχόλια ελεύθερα.

Image description goes here Image description goes here Image description goes here

Βυζαντινά μνημεία:

ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ "ΚΑΤΑΦΥΓΙ" ΣΤΟ ΑΠΟΚΟΥΡΟ

Ένα κείμενο του Δημ. Λουκόπουλου,

δημοσιευμένο στην εφημερίδα "Το Φώς" του Αγρινίου την  1-1-1932

 

Ιερά Μονή Καταφυγίου Δρυμώνα – Δήμος Θέρμου 

Απόμερο από τον κόσμο, σε παρθένα φύση, διάλεξε να μονάσει, όποιος κι αν ήταν, ο πρώτος που σκέφτηκε να χτίσει το μοναστήρι «Καταφύγι».

Ανθρώπινο μάτι από πουθενά δεν μπορεί να διαπεράσει για να πέσει πάνω στον αμόλευτον εκείνο τόπο, όπου και σήμερα σώζονται τα ερείπιά του.  Βουνά από δώ, βουνά από κεί, ράχες, ραχούλες, βράχοι ορθοκορφτά στοργικά το προφυλάνε.  Μόνο από νοτιά ξανοίγει, και πηγαίνοντας κανείς απ το Κεφαλόβρυσο στο Μπερίκο μόλις ξαγναντήσει,  στην "Προσκύνηση" παραπάνω από το Μέγα δέντρο, νάτο το Μοναστήρι, προβάλλει. Τα δύο θεόρατα κυπαρίσσια του και πίσω τους μια εκκλησίτσα μόλις ορατή φαίνονται σαν σε πανόραμα βαθιά μέσα στη ρεματιά. Είναι ο «Καταφύγι», ακούς.

Για να πας, από δω που το βλέπεις, εκεί δεν μπορείς. Με το πέρασμα των αιώνων έσφαξε πολύ βαθιά το παραποτάμι  τα φιδάκια, σκάβοντας πέρα και δώθε. Ορθόκοφτα λοιπόν τώρα χάσκουν οι θεόρατοι βράχοι δώθε και κείθε και δεν σ αφήνουν να περάσεις. Λες και θέλησε η φύση να διώχνει μακριά τα βέβηλα πόδια. Να μην πατούν το απόκοσμο Μοναστήρι.

Απ ανάγκη στρίβεις δεξιά και τραβάς πέρα, παίρνεις  το πλάι – πλάι και κατεβαίνεις στο γεφύρι, το «Βασιλικό πέραμα». Ανηφορίζεις την πέρα πλαγιά κατά την «Χαρδαρού» και πας ίσα στο Μπερίκο.

Από ψηλά, όπου ισιάζει ο δρόμος, κάπου ανάμεσα στα πολλά πιάνεται ένα μονοπάτι, που μονάχα κάποιοι τσοπαναραίοι το ξέρουν. Ακολουθώντας το κανείς, καθώς ξετυλίγεται σε σάρες, λαγγαδιές και τσουγγριά μπορεί να φτάσει στο «Καταφύγι». Απ αυτού πάνε οι Μπερικιώτες στο πανηγύρι της 28 Αυγούστου. Μα ο άλλος κόσμος, από το Κεφαλόβρυσο και εκείθε άλλο δρόμο παίρνουν για να έρθουν στη μνήμη του. Φτάνουν στον Ταξιάρχη, τοδροσόλουστο χωριουδάκι, όπου γεννήθηκε ο Πάτερ Κοσμάς. Ανηφορίζουν μονοπάτι που πάει κατά το Βοριά. Φτάνουν στην διασέλλα αριστερά απ το Αϊλιά όπου βρέθηκε ο αρχαίος εξοχικός ναϊσκος της Αθηνάς. Παίρνουν το κατήφορο – κατήφορο και φθάνουν στην ποταμιά με τα πολλά πλατάνια. Διαβαίνουν. Παίρνουν την πέρα πλαγιά  κι ακολουθούν ανηφορικό μονοπάτι. Κατάκοποι και ιδρωμένοι φτάνουν.

Ξάφνου μια ψιλή μάντρα ασβεστόχτιστη προβάλλει. Γαζώνει αυτή, απ άκρη σ άκρη μια τραχηλιά γης που συνδέει με την πλαγιά που κατεβαίνει απ τον Μπερίκο. Και τριγυρίζει απ όλες τις μεριές αυτή την τραχηλιά η μάντρα. Είναι ο περίβολος του Μοναστηριού.

Μεγάλη καμαρωτή αυλόπορτα σε φέρνει μέσα. Δεξιά σου, κατά το  βράχο μεριά, ορθώνονται τα παλιά κελλιά. Τους ξεθωριασμένους τοίχους τους, τις παραθύρες, τα παραθύρια τις πόρτες τους τ αγγαλιάζουν οι θεριεμμένοι κισσοί, σαν να θέλησαν να τους κρύψουν από τα περίεργα μάτια σου. Τ άλλα ολόγυρα κελλιά όλα ερείπια. Στην αυλή τους είναι φυτρωμένα τα θεόρατα κυπαρίσια, που φαίνονται από την "Προσκύνηση". Το ένα αστραποβαρεμένο. Δίχως άλλο θα κρατούν στο κορμό τους τα πεντακόσια χρόνια. Τόσην υπολογίζω την ηλικία τους.

Ταπεινό, όσο και να ειπείς, εκκλησάκι με πολύ παλιά κεραμύδια υψώνεται καταμεσίς στο περίβολο. Η μόνη πόρτα του ανοιγμένη κατά τον νοτιά σε φέρνει μέσα. Σκύβεις για να μπείς. Λίγο φωτάκι ρίχνει το μικρό παραθύρι και φωτίζει τις αγιογραφίες. Απ αυτές είναι γεμάτοι οι τέσσερες τοίχοι του ζωγραφισμένες με ασβέστωμα, γινόμένο πάνω σ ΄ άλλο που και κείνο είχε παλαιότερες αγιογραφίες.

Σαν Αντίλαλος περασμένης δόξας .σκεπάζει την εκκλησία χι' όλα τα γύρω ένα μυστήριο. Προσπαθείς να το διαπεράσης με τη φαντασία σου για να βγάλης ιστορικά συμπεράσματα. Άδικα. Το σκοτάδι είναι βαθύ. Αδιαπέραστο, Ρωτάς: Πότε έγιναν οι πρώτες οι Αγιογραφίες, πότε οι δεύτερες; Κανείς δεν μπορεί ν' απαντήση μιας καί χάλασε ή τοιχογραφία πού ήταν γραμμένη πάνω Απ' την εξώπορτα. Αυτή ίσως να.....

Μια αχτιδούλα φως μόνο ξεπερνά το σκοτάδι καί μάς δείχνει κάτι. Το ξύλινο παλιό τέμπλεο έγινε στο τέλος τού 18ου αιώνα. Το λέει ή χρονολογία ή γραμμένη πάνω στο σταυρό του. Αλλά τι μ' αύτό. Μήπως τό μοναστήρι χτίστηκε σύγκαιρα με τό τέμπλεο; Πρώτα απ' όλα έχεις μπροστά σου θεόρατα κυπαρίσσια. Κι' αυτά σέ ρίχνουν περισσότερα από πεντακόσια χρόνια πίσω. Καί τά ερείπια γύρω σου μαρτυρούν ηλικία πολλών αιώνων. Ολοφάνερο πράμα!

Ό θρύλος απ' άλλη μεριά μάς λέει πώς είναι απάνω από χίλιων χρόνων το μοναστήρι. Γερόντοι από το Μεγαδέντρο με βεβαίωσαν πώς θυμούνται πολύ καλά ότι οι Μεγαλοδεντρίτες έφτειαχναν καπνοσακούλες από μεμβράνες τού μοναστηριού. Τέτοια βιβλία όμως αντιπροσωπεύουν πολύ προγενέστερη εποχή του 18ου αιώνα.

Πολλές φορές σκέφτηκα να δώσω μια απάντηση που πρόβαλλα κάθε φορά στον εαυτό μου που επισκεπτόμουν τό μοναστήρι. Δέν μπορούσα. «Ο ζητών όμως ευρίσκει», καθώς και τό Ευαγγέλιο το λέγει.

Άνοιξε την «Παλαιάν Διήγησιν» της Παναγίας της Προυσιώτισσας και διάβασε τη σημείωση πού είναι στη σελίδα 75 (Εκδ, 1927). .«...Η Μυρτιά κείται προς το νότιον μέρος του Πυρσού..... εις αυτό το μέρος είναι και άλλα πολλά μονύδρια, ήτοι τό Καταφύγιο, εν ώ έλαμψεν ως φωστήρ ό θεοφόρος εκείνος πατήρ Κάλλιστος, περί ου όρα εις τον χειρόγραφον Συναξαριστήν....»

Βέβαια στου μοναστηριού τον Συναξαριστή παραπέμπει ό συγγραφεύς καλόγερος, όποιος κι’ άν είναι. Πού όμως να βρεθή τώρα (Κι' όμως ανάγκη να μάθομε ποιός είναι ό Κάλλιστος. Ευτυχώς πού τον βρήκα κι αυτόν. Στο «Συναξαριστή Νικοδήμου τού Αγιορείτου», μηνός Νοεμβρίου σελ. 291 (έκδ. Βενετίας 1817) βρήκα πώς ο όσιος Κάλλιστος είναι το γένος Ξανθόπουλος. Πατριάρχευε στην Κωνσταντινούπολη το 1892, όταν βασιλιάς ήταν Μανουήλ ό Παλαιολόγος. Μετά ασκήτεψε στο Άγιον Όρος» καί ήταν γνωστός με το όνομα  καταφυγιώτης: Καταφυγιάτης δε ωνομάσθη από την Μονήν τής Θεοτόκου, της ονομαζόμενης Καταφυγήν, ήτις ευρίσκεται εις την επαρχία τού Ναύπακτου καί Άρτας (1) όπου καί άδεται λόγος εκ παραδόσεως ότι ησκήτευσεν ο Άγιος Κάλλιστος  .. »

Μιάς λοιπόν κι' ασκήτευσε ό όσιος Κάλλιστος στο «Καταφύγι» μας, ασκήτευσε καθώς μάς πληροφορεί ό Νικόδημος ό Αγιορείτης» τον 14ο αιώνα. Κοντά στο νού ύστερα απ αυτά πως το μοναστήρι έπρεπε να υπάρχει. Καί γι’ αυτό δεν πέφτουμε έξω, αν παραδεχτούμε πώς εκεί κάποτε στην αρχή τού 14ου αιώνα χτίστηκε αυτό το μοναστήρι. Να λοιπόν πώς ξεπερνά τούς πέντε αιώνες. Μας πληροφορεί ακόμα ο Νικόδημος πώς το όνομά του δεν ήταν «Καταφύγι» αλλά «Καταφυγή», τάχα μέρος πού κατάφυγε  η Θεοτόκος· Αλλά τι μ αυτό, είτε ουδέτερο το πάρεις είτε θηλυκό, το ίδιο κάνει. Πάντα για καταφύγι της Παναγίας το θέλει ή λέξη.

Αυτό συμφωνεί καί με την προφορική παράδοση. Ή εικόνα τής Παναγίας της Προυσιώτισσας ήρθε πρώτα στο μοναστήρι αυτό κι έπειτα πήγε στον Προυσσό, θέλουν να πούνε. Πάνω κάτω λοιπόν το «Καταφύγι" έζησε 500 χρόνια, όσο καί τα κυπαρίσσια του. Κατά την παράδοση διαλύθηκε πριν από το 21 από φτώχεια. Μ' όλη τη κτηματική περιουσία πού είχε κατάντησε ελεεινό καί άθλιο κι’ όσοι καλόγεροι απόμειναν το άφησαν κι' έφυγαν.

Το χαρτί πού δημοσιεύω παρακάτω βεβαιώνει τα όσα λέγει ή παράδοση. Από αυτό μαθαίνομε, ακόμα καί ποιοί ήταν οι τελευταίοι ηγούμενοι του μοναστηριού. Το χαρτί είναι «ομολογία» δηλαδή χρεωστικό Έγγραφο στο Γεώργη τής Βασίλαινας, στον κατόπι βουλευτή τού Απόκουρου Γεώργιο Βασιλόπουλο ή Βασιλογιώργο, τον αδερφό, το μεγαλύτερο, του μακαρίτη Βάσου Βασιλόπουλου, Νάτο:

 

«1520 Μαρτίου 20.

«Διά τού παρόντος φανερώνω καί ομολογώ εγώ ό Δανιήλ, ηγούμενος του Καταφυγίου, ότι νά εύρέθηκα μέ μπόρεσι από τον Ιγνάτιο όπου χρεωστούσα τού Γιώργου τής Βασίλαινας' καί με το να απόθανε αυτός και ήλθα ο π ί σ ω εις τό μοναστήρι και μην έχοντας να τον αποκριθώ γρόσια διακόσια εξήντα δύο, νούμερον 262, να τρέχουν με το διάφορόν τους τα δέκα ένδεκα καί μισό, όσος καιρός περάσει άκόμη του χρεωστώ καί κάδους σιτάρι 24 και καλαμπόκι κάδους 24. Καί διά τούτο έδωσα την ομολογία μου εις τας χείρας τού Γεωργού τής Βασίλαινας εις ένδειξιν καί ασφάλειαν των ευρεθέντων μαρτύρων, μάρτυρες καλοί άνθρωποι.

Δ α ν ι ή λ,  ηγούμενος τού Καταφυγίου. "Ελαβον καί βεβαιώνω.

Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος παρών μάρτυρας

Μήτρος Μαμαλουδιώτης,  παρών μάρτυρας»,

 

     Η ζωή τού μοναστηριού τέλειωσε, φαίνεται με το θάνατο τού Δανιήλ τού ηγούμενου, αλλά την παράδοσή του τη συνεχίζουν τα γύρω χωριά. Πανηγυρίζει ό Ταξιάρχης κι' ό Μπερίκος, πανηγυρίζουν κι’ άλλοι άπ' τούς πλησιόχωρους στη μνήμη του την 23 τού Αυγούστου. Γίνεται λειτουργία μια φορά - αυτή καί μόνη- το χρόνο. Καί στο τέλος οι πανηγυριώτες κατεβαίνουν στην ποταμιά, μεράζονται ........ και ψένουν ή κάθε μια το σφαχτό της. Γίνεται γλέντι τρικούβερτο αυτή τη μέρα. Διαιωνίζεται στο άπειρο ο Αντίλαλος τού μυστηρίου που σκεπάζει τα Ερείπια τού μοναστηριού.

Αθήναι 1932

ΔΗΜ. ΛΟΥΚΟΠΟΥΛΟΣ

 

(Για την μεταφορά Γιάννης Βλασόπουλος)

Άλλες συνδέσεις

Διευθύνσεις

Γιάννης Π. Βλασόπουλος Δημοτσέλιου 15
30100 Αγρίνιο

Αξιολογήσεις

Αν υπάρχει κάποια συνταγματική αρχή που επιβάλλει μεγαλύτερη προσήλωση από τις άλλες, αυτή είναι η αρχή της ελευθερίας της σκέψης - και συνακόλουθα της έκφρασής της. Όχι της ελευθερίας της σκέψης γι' αυτούς που συμφωνούν μαζί μας, αλλά της ελευθερίας για τη σκέψη την οποία μισούμε.

Ημερολόγιο


Η Νέα Εποχή © 2006| All Rights Reserved

Design by RTBWizards.com