Τα γεγονότα είναι σεβαστά. Τα σχόλια ελεύθερα.

Image description goes here Image description goes here Image description goes here

Ιστορικά:

«Ζευγοράκιον» Μαρίνου

Γράφει ο Θαν. Γιαννακόπουλος, καθηγητής Α.Π.Θ

 


 

Φωτογραφία παλαιάς οικίας  στον οικισμό Μαρίν Δομνίστας από το site http://193.182.16.110/~evryt/old_site/HomePage.htm

 

Στον Τουριστικό Οδηγό του αειμνήστου Ευρυτάνα  συγγραφέα  Πάνου Ι. Βασιλείου που εκδόθηκε το 1972, διαβάζουμε Μαρίνος ή στη “Μαρίν” οικισμός σήμερα της τότε κοινότητας  Δομνίστας ,άλλοτε  τσιφλίκι των Γιολδασαίων, που απόγονοι τους υπάρχουν και σήμερα. Η αναφορά αυτή καθώς και οι οικογενειακή παράδοση (παπούδες, γονείς) με οδήγησαν να ερευνήσω, όσο ο χρόνος που πέρασε μου επέτρεψε, το παραπάνω θέμα. Πράγματι προκύπτει από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους ότι υπήρχε Ζευγοστάσιον και όχι Τσιφλίκι. Το Ζευγοστάσιον  είναι Τουρκικό έγγραφο επικυρωμένο από τον Βοεβόδα το καλούμενο ταπί. Το ταπί ανεγνωρίσθη από τα πρώτα χρόνια της ύπαρξης του Ελληνικού Κράτους ως τίτλος ιδιοκτησίας με όλη τη νομική ισχύ για τα δικαιώματα του ιδιοκτήτη. Ως αναφέρει ο Γιαννάκης Γιολδάσης  σε εγγραφό του  (Βλέπε «Στα Αχνάρια των Γιολδασαίων σελ.85, έκδοση 2012 ,Αθ. Γιαννακόπουλου) το ταπί ανήκε στον πατέρα του Γεώργιο που κατοικούσε στο «χωρίον Μαρίνο». Ο ίδιος ο Γιαννάκης Γιολδάσης σε συμβολαιογραφικό έγγραφο αλλά και άλλα αρχεία των Φαλαγγιτών το 1845, δηλώνει κάτοικος Σέλιτσα γεγονός που σημαίνει ότι ο ίδιος δεν κατοικούσε στη Μαρίνο ή Δομνίστα.  Ως ιδιόκτητο κτήμα το μεταχειριζόταν οι επόμενες γενεές του Δημητρίου Γιολδάση (αδελφού του Γιαννάκη Γιολδάση) καθώς και στις αρχές του 1900 ο Ιωάννης  Κ. Γιολδάσης που προς διάκριση καλούνταν στη περιοχή με το προσωνύμιο Μαρίνας Γιάννης Γιολδάσης. Ο γιός του τελευταίου Κωνσταντάκης, ενθυμούμαι ότι  πωλούσε τα πουρνάρια του Ζευγοστάσιου σε Καρβουνάρηδες Επαχτίτες που έβγαζαν κάρβουνο  εκεί που ο δρόμος, σήμερα αφήνει το δρόμο προς Ψιανά και στρίβει για την Αγία Παρασκευή (εκκλησία με παραδοσιακό σχέδιο ,του οικισμού που χτίστηκε από τους Γιολδασαίους).Στο σημείο αυτό να αναφέρω ότι η εκκλησία  που χρησιμοποιούνταν και ως Σχολείο μέχρι τον εμφύλιο πόλεμο (1946-47) και μερικά από τα μεγάλα θρανία του φυλάσσονται σήμερα στο Μουσείο της Δομνίστας. Στο ίδιο Μουσείο φυλάσσεται  και το Ιερό Ευαγγέλιο έκδοσης Βενετίας; (κειμήλιο οικογένεια)  που δώρησε ο μακαρίτης Σπύρος Κ.Γιολδάσης (ξαδελφός μου από τη μητέρα μου Παρασκευή Ι. Γιολδάση). Επίσης, στον Ιερό Ναό του Αγίου Αθανασίου ,υπάρχει κανδήλι αφιέρωμα του Γιαννάκη Γιολδάση το 1805. Αυτά είναι από τα λίγα αχνάρια των Γιολδασαίων στη Μαρίνο ,ενώ τα ερείπια από το ορμητήριο  των Γιολδασαίων υπάρχουν  στα Σέλιτσα, στον Κρικελοπόταμο κτλ, ένώ απόγονοι τους υπάρχουν απέναντι στα Ψιανά, στο Κλαψί, στην Παραβόλα Αγρινίου, στην Φιλιππιάδα  Ηπείρου κτλ. Και  τώρα ας γυρίσουμε στα Γενικά Αρχεία του Κράτους  και στο «ταπί».

Εξομολόγησις περί του κατά το Ζευγοστάσιον Μαρίνου θερινού λειβαδίου

Ερ. Πως ονομάζεσαι ,και πόσοι  χρόνοι σας

Απ. Γεώργιος Ιωάννου, είμαι χρόνων σαράντα

Ερ. Ορκίζεσαι ,ότι θέλης μας ειπής την αλήθειαν σε ότι σε ρωτήσομε

Απ. Μάλιστα ορκίζομαι  εις το Αγιον Ευαγγέλιον

Ερ. Το κατά το Ζευγοστάσιον των Γιολδασαίων Μαρίνου θερινό λειβάδι από τους ίδιους Γιολδασαίους επωλείτο ή από τον Σπαήν

Απ. Αυτό το λειβάδι  δεν μπορείς ,με το ονομάσθη ποτέ λειβάδι, αλλά είναι ένας τόπος κρημνώδες με πολλά λίγα ομάλια ,και μετά βίας ημπορούν να εξοικονομηθούν  δια αυτού τα ολίγα γίδια  ή βόδια των κολλίγων του,(έτσι αποκαλούνταν οι χωρικοί –γεωργοί της περιοχής ,κατάλοιπο και αυτό της Τουρκοκρατίας ) και ποτέ δεν ενθυμούμε να εμβήκε ξένος βλάχος με το Σπαή να  έκανε πωλησία , διότι αυτό δεν έχει δηλωθεί υποτακτικό των Γιολδασαίων και καθώς προκύπτει δεν έχει πολύ λειβάδι.

Ερ. Ηξεύρης αν έδιδον καμία δόση  με το Σπαή δια το λειβάδι.

Απ. Δεν  ξεύρω αν έδιδον

Ερ. Ηξεύρης αν έχουν ταπί δι αυτό το λειβάδι

Απ. Αν έχουν δεν ηξεύρω , μου φαίνεται όμως ότι έχουν, πλην δια υποστακτικόν επειδή καθώς είπα λειβάδι δεν είναι

Ερ. Πόσα γιδοπρόβατα χωρεί αυτός ο τόπος

Απ. Μετά βίας διακόσια και τα βόδια των κολλίγων

Ερ. Πόσην έκτασην έχει αυτός ο τόπος δια βοσκή.

Απ. Δεν ηξεύρω παρά να σας, είπω συμπεραίνων όμως ότι εως τριατσιγάνια της ώρας θέλει κανένας δια να  το τριγυρίσει και από τέτοιαν περιέργειαν δεν έλαβα να σας βεβαιώσω με το στόμα μου.

Ερ. Τι δέντρα έχει  αυτός ο τόπος

Απ. Πουρνάρια , κέδρα, και λίγα έλατα

Ερ. Ηξεύρης γράμματα δια να υπογράψης, όσα ομολογησή σας

Απ. Ηξεύρω και υπογράφομαι

Την 7 Σεπτεμβρίου 1834 εν Καλλιδρόμη

Γεώργιος Ιωάννου από Σέλο (σημερινό Βύθισμα Ψιανών)

Το Ειρηνοδικείον Καλλιδρόμης επικουρεί το γνήσιον της παραπάνω υπογραφής 

Εν Καλλιδρόμη την 7 Σεπτεμβρίου 1834

Ο Ειρηνοδίκης (Τ.Ζ.) Ξ. Μπλατσής

Δια το ακριβές της εκ του πρωτύπου αντιγραφής τη αυτή ημερομηνία

Ο Β. Εφορος Καλλιδρόμης

(Τ.Σ) Α. Χατσόπουλος

Αντίγραφον εξ αντιγράφου

Εν Ναυπάκτου τη 3 Οκτωβρίου 1834

Ο Γεν. Εφορος Αιτωλίας και Ακαρνανίας

Νικ. Θέου

 

Την 9 Σεπτεμβρίου 1834 εν Καλλιδρόμη

Προσκληθέντες οι κ ΝΙκ. και Ζαχ. Γιολδάσης ερωτοαποκρίθηκαν περί του κατά ζευγοστάσιον του Μαρίνου  λειβαδίου ως ακολούθως.

Ερ, Πόσων ετών ηλικίαν έχετε κ. Νικ. και Ζαχαράκη Γιολδάση

Απ. Εγώ ο Νικόλαος είμαι 40 χρόνων ,ο δε Ζαχαράκης 37

Ερ. Το καλούμενον Μαρίνου Ζευγοστάσιον κατά κληρονομικόν …το εξουσιάσατε  ή το αγοράσατε οι ίδιοι

Απ. Κληρονομίαν από τον πατέρα μας το έχομεν

Ερ. Το εμπεριεχόμενον και τα σύνορα αυτού του Ζευγοστασίου λειβάδιον πόσην έκτασην, μήκος ή πλάτος έχει

Απ.Παραξενευόμεθα κ. Εφορε, δια το ποιόν του ερωτηματός σας, διότι λειβάδι δεν υπάρχει, δεν εξέτασες να πληροφορηθείς,από ξένους  ποτέ ήκουσες να ενοικιασθή ως λειβάδι και εντός του ζώου  του ζευγοστασίου μας περίπου εκατό πενήντα γιδοπρόβατα, λίγα γεωργικά, και αχθοφόρα, εβόσκησαν ποτέ άλλα ζώα ξένα, η εκτασής του εξω από το καλλιεργούμενον τόπου δεν μετρούνται, ότι ένας πετρώδης βράχος, από γίδια μόνο

Ερ. Τι δύναμη έχει αυτός ο τόπος

Απ. Πουρνάρια, κέδρα και άλλα δέντρα

Ερ. Εθνική είναι ‘ότι ο βοσκήσιμος τόπος ή τον αντιποιείται ως ιδιόκτητον

Απ. Ιδιόκτητο ήταν ως σήμερον καθώς όλοι οι κάτοικοι των τμημάτων βλαχοχωρίων το ηξεύρον

Ερ Είχατε ταπί του Σπαχή περί του βοσκησίματος

Απ. Ταπί ,νομίζουμε ότι δεν μας ήταν αναγκαίον , έχουμε ένα με τουρκικό γράψιμο όμως.

Ερ. Αυτό το ταπί ηξεύρετε αν περιλαμβάνει περί του βοσκήσιμου τόπου

Απ. Βοσκήσιμος τόπος από τους γεωργούς δεν ημπορεί να λήψει πουθενά λειβάδι όμως τα ξένα ζώα δεν έχη ως πραγόμενον ή δε τα ελάβομεν ποτέ ξανά να μάθομεν αν διαλαμβάνοντα ή όχι το ταπί μας.

Ερ. Ηξεύρετε γράμματα να υπογράψεται

Απ. Ηξεύρομεν  και υπογραφόμεθα

Νικόλαος  Γιολδάσης

Ζαχαράκης  Γιολδάσης

 

Το Ειρηνοδικείον Καλλιδρόμης επικουρεί ως γνήσιες οι υπογραφές και το εμπεριεχόμενον αληθές ,κατά την ίδιαν των υπογραφόντων εξομολόγηση

Εν Καλλιδρόμη τη 9 7βρίου 1834

Ο  Ειρηνοδίκης

(Τ.Σ) Ξ. Μπλατσής

 

Δια το ακριβές της εκ του πρωτύπου αντιγραφής τη αυτή ημερομηνία

Ο Β.Εφορος Καλλιδρόμης

(Τ.Σ) Α.Χατσόπουλος

Αντίγραφον εξ αντιγράφου

Εν Ναυπάκτου τη 3 Οκτωβρίου 1834

Ο Γεν.Εφορος Αιτωλίας και Ακαρνανίας

Νικ. Θέου

 

Το παραπάνω έγγραφο έγινε σε διαταγή από τη Ναυπακτία τον Οκτώβριο του 1834 του Γενικού Εφόρου Αιτωλίας και Ακαρνανίας (βλέπε ομοιότυπο) που διέταξε την εξέτασιν μαρτύρων με την «υπόνοια» ότι οι Γιολδασαίοι  το «οικειοποιούνταν» καθόσον οι τελευταίοι  δεν παρουσίασαν το «ταπί». Αυτό, όμως έρχεται σε αντίθεση με το έγγραφο του Γιαννάκη Γιολδάση  ο οποίος  ζητούσε χρόνια αργότερα το ταπί που παρέδωσε ο ίδιος στο Υπουργείο. Εξάλλου  από τα έγγραφα προκύπτει ότι πράγματι ήταν «τσιφλίκι» των Γιολδασαίων. Σημειώνεται ότι ο Γεώργιος Γιολδάσης έζησε προεπαναστατικά και το ταπί πρέπει να το πήρε από τους Συκάδες (Βλαχοπουλαίους ) όταν οι τελευταίοι συγγένεψαν  με τους Γιολδασαίους, όταν ο ντόπιος Νίκος Γιολδάσης εφόνευσε τον Γεώργιο Βλαχόπουλο (αδελφό του Αλεξάκη) την κόρη του οποίου έδωσαν {στο Γεώργιο Γιολδάση}.Τα αρχεία που δημοσιεύονται φανερώνουν με πόση φροντίδα φρόντιζαν οι τότε κρατούντες για την εθνική γή.