Τα γεγονότα είναι σεβαστά. Τα σχόλια ελεύθερα.

Image description goes here Image description goes here Image description goes here

 

Προβληματισμοί:

Η ακαταληψία των καταλήψεων

Ένα πολύλημμα πολιτικού ιησουϊτισμού


του Δημοσθένη Γ. Γεωργοβασίλη

διδάκτορος Φιλοσοφίας

 

Οι όροι «κατάληψις» και «ακαταληψία», ελληνικότατοι όροι, που μέσω της φιλοσοφίας των Σκεπτικών και των Στωικών απέβησαν παγκόσμιοι, φαίνεται ότι έχουν διαστρεβλωθεί τόσο βάναυσα στη σύγχρονη Ελλάδα, ώστε να μην κατανοείται η σημασία τους ακόμη ούτε από τους μέσης μορφώσεως υπηκόους αυτής της χώρας, τουλάχιστον όπως η σημασία αυτή ισχύει στις περιοχές της Επιστήμης και της Φιλοσοφίας.

 Ήδη οι Σκεπτικοί φιλόσοφοι, αμφιβάλλοντας ότι είναι δυνατόν να υπάρχει κάποια ασφαλής αλήθεια, ανήγαγαν την ίδια την αμφιβολία σε αρχή της σκέψης. Ο φιλόσοφος Αινησίδημος μάλιστα εισηγήθηκε δέκα τρόπους, δηλ. βρήκε δέκα αιτίες, στις οποίες οφείλεται η ακαταληψία της αλήθειας.

 Φαίνεται ότι οι Έλληνες φιλόσοφοι είχαν δίκιο, όταν στην προσπάθεια των Στωικών φιλοσόφων, να βρουν το «κριτήριον τῆς ἀληθείας», εκείνοι κατέληξαν στο συνδυασμό της καθαρής επιστημονικής γνώσης με την πίστη. Στο συνδυασμόν αυτόν αποφασιστικός είναι ο ρόλος της «καταληπτικῆς φαντασίας», τον οποίο εισήγαγαν οι Στωικοί ως κριτήριο της αλήθειας.

 Τι σημαίνει ο όρος «καταληπτική φαντασία»; Σημαίνει τη δυνατότητα του ανθρώπου, με τη βοήθεια των εννοιών, να καταλαβαίνει την πραγματικότητα των αντικειμένων, τα οποία αρχικά προσφέρουν παραστάσεις τους στον άνθρωπο, που θέλει να τα γνωρίσει. Η «κατάληψις», δηλ. η κατανόηση της πραγματικότητας αυτής, είναι προφανής, γιατί στηρίζεται στην πίστη του γιγνώσκοντος υποκειμένου.

 Για να καταλάβουμε καλύτερα τη γνωσιολογική αυτή θεωρία, ας λάβουμε ένα ενδιαφέρον παράδειγμα: Έστω ότι οι μαθητές των σχολείων της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης σε μια χώρα, όπου κατά τεκμήριο δεν είναι ακόμη ώριμοι οι πολίτες, δηλ. τελούν ακόμη υπό κηδεμονία έναντι του νόμου, προβούν σε ειρηνική κατάληψη των διδακτηρίων.

 Ο όρος «κατάληψη» στην περίπτωση αυτή δεν έχει καμιά σχέση με τη λογική του φιλοσοφικού όρου, όπως τον είδαμε παραπάνω και, όπως διεθνώς αντιστοιχεί στο λατινικό όρο comprehensio, που σημαίνει: αντίληψη, κατανόηση.

 Ο όρος «κατάληψις», όπως χρησιμοποιείται στο Διεθνές Δίκαιο και στην Κοινωνιολογία, είναι μετάφραση του λατινικού όρου occupatio, που σημαίνει: κατοχή, προσωρινή κατάληψη.

 Ποιο ρόλο παίζουν οι γονείς και οι κηδεμόνες των μαθητών, όταν αδιαφορούν, αδρανούν ή και συνεργούν στο να μεταβάλλονται τα παιδιά τους σε επαναστάτες χωρίς αιτία;

 Το μέτρο της κατάληψης με τη δεύτερη σημασία του όρου σημαίνει μια προσωρινή άσκηση έμπρακτης εξουσίας επάνω σε μια ξένη περιοχή ή επάνω σε αντικείμενα ξένης ιδιοκτησίας, αφού με τη βία ο μέχρι τώρα νόμιμος κύριος της περιοχής ή του αντικειμένου ετέθη εκτός δικαιοδοσίας. Ο κάτοχος του καταληφθέντος αντικειμένου, δηλ. το κράτος, δεν αποξενώνεται βεβαίως από τα κυριαρχικά του δικαιώματα, τα οποία απλώς αναστέλλονται προσωρινά.

Έτσι στο Διεθνές Δίκαιο γίνεται διαχωρισμός μεταξύ «πολεμικής καταλήψεως» και «ειρηνικής καταλήψεως». Ο «καταληψίας» είναι φυσικό και λογικό επακόλουθο να μην έχει το ηθικό δικαίωμα, για να αξιώνει πίστη και ειλικρίνεια από τους ανθρώπους, των οποίων την περιουσία δια της βίας κατέλαβε. Το μόνο που μπορεί, είναι να επιβάλλει συμμόρφωση και υπακοή.

 Οι μαθητές, λοιπόν, καταλαμβάνουν με τη βία τα διδακτήρια των σχολείων τους. Το μέτρο αυτό λογίζεται από τους εργαζόμενους ως αποτελεσματικός τρόπος πάλης και εκβιασμού, ώστε η εξουσία να αναγκασθεί να ενδώσει στα αιτήματά τους. Στο σημείο τούτο προβάλλονται τα εξής ερωτήματα:

  •  Πρώτον: ποιο ρόλο παίζουν οι γονείς και οι κηδεμόνες των μαθητών, όταν αδιαφορούν, αδρανούν ή - αλίμονο! - συνεργούν στο να μεταβάλλονται τα παιδιά τους σε επαναστάτες χωρίς αιτία; Γιατί δεν προστατεύουν οι ίδιοι τα συμφέροντα των ανήλικων παιδιών τους, όπως έχουν υποχρέωση και δικαίωμα;

  •  Δεύτερον: ποιος παρασύρει τους ανένοχους μαθητές στην οξύτατη, άκριτη και εντελώς άκαιρη αντιπαράθεσή τους με το κράτος και μάλιστα σε μια εποχή, που κρίνεται το μέλλον της Οικονομίας και της Κοινωνίας του λαού; Αυτή είναι η κοινωνική συνείδηση, με την οποία προετοιμάζονται σήμερα οι μαθητές, για να υπηρετήσουν αύριο το Έθνος και την Κοινωνία; Δεν θα ήταν εντιμότερο και διδακτικότερο για τα αγωνιστικά ήθη των νέων, αυτή την αντιπαράθεση, αν υποθέταμε πως ήταν δίκαιη, και εκ των πραγμάτων αναπόφευκτη, να την είχαν αναλάβει οι γονείς, οι πολιτικοί, οι πολίτες;

  •  Τρίτον: ποια αποστολή εκπληρώνουν σήμερα οι δάσκαλοι μέσα στα σχολεία, όταν διαπιστώνεται ότι οι μεν μαθητές είναι εξολοκλήρου απληροφόρητοι ή αποτρόπαια παραπληροφορημένοι σχετικά με τις αιτίες των καταλήψεων, η δε πολιτεία να έχει νομοθετήσει για την ανακούφιση των μαθητών διευκολύνσεις επί καταστάσεων, που είχαν επιβληθεί στους μαθητές, προφανώς για το συμφέρον τους και που δυστυχώς είχαν αποβεί γι' αυτούς τυραννικοί εφιάλτες; Και είναι άραγε διδακτικώς συγγνωστή η σύμπραξη μερικών δασκάλων στους αξιοκατάκριτους εκβιασμούς, που ανενόχλητοι ή και ενθαρρυνόμενοι ασκούν οι μαθητές απέναντι της πολιτείας;

  •  Τέταρτον: αυτοί οι μαθητές που σήμερα ασκούνται με ενθουσιασμό στις μεθόδους του κρατικού εκβιασμού, ως νευρόσπαστα των ενηλίκων, αλλά δειλών ή ανίκανων για ανάληψη ευθαρσών αγώνων, μπορούν να αποτελέσουν εγγύηση για μιαν αυριανή κοινωνία υπεύθυνων, έντιμων, αγωνιστικών, νομοταγών, δημιουργικών, ελεύθερων πολτών; (Οι νέοι, στην ηλικία αυτή, άλλοτε προσαγορεύονταν με τον ωραίο και επίζηλο χαρακτηρισμό «παλικάρια». Και παλικάρια είναι μόνον όσοι αγωνίζονται στα πεδία της τιμής και της αρετής).

  • Πέμπτον: ποια Δημόσια Διοίκηση, ποια Οικονομία, ποια Κοινωνία, ποια Πατρίδα θα μπορούν να στυλώνουν πολίτες, που ξεσκόλισαν από εργαστήρια συντεχνιακής Ηθικής και ιταμής συμφεροντολογίας; (Οι εκβιαστές εθίζονται να πατούν επί πτωμάτων και να είναι πρόθυμοι για κάθε θηριωδία, όταν βρίσκουν προστάτες δυνατούς).

  •  Έκτον: οι ιδρυματωμένοι θεσμοί της Κοινωνίας και του Κράτους (Εκκλησία, Στρατός, Δικαστήρια, Συνεταιρισμοί, Ενώσεις, Ινστιτούτα) πώς αδρανούν, όταν οι νέοι της χώρας διαφθείρονται στο όνομα της αξιοπρέπειας, της αγωνιστικότητας, των Δικαιωμάτων, της Ελευθερίας;

  •  Έβδομον: όταν για πολλές δεκαετίες παραμένει σχεδόν αμετάβλητη η πανθομολογούμενη διάγνωση, ότι το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας είναι ο μεγάλος ασθενής της χώρας, πως οι νέοι δεν είχαν ξεσηκωθεί σε άλλους πιο βολικούς καιρούς, που ο λαός «ήταν στην εξουσία», όταν οι κρατικές παροχές καταπλημμύριζαν τις γειτονιές με τις μελωδίες των μπουζουκιών και τις ιαχές των αρλεκίνων, τάχα για την ψυχαγωγία του λαού; Και εάν πραγματικά ο βασικότερος λόγος των καταλήψεων είναι η αναβάθμιση της Εκπαίδευσης, είναι τάχα το κλείσιμο των σχολείων γι' αυτό η καταλληλότερη μέθοδος; (Έτσι θα αναχαιτισθεί το μεγάλο κεφάλαιο να μην ιδιωτικοποιήσει την Εκπαίδευση; Αλήθεια υπάρχουν τάχα γονείς, που να μην ξοδεύουν τα μεροκάματά τους στα φροντιστήρια και στα ιδιαίτερα των παιδιών τους; Πόσες χιλιάδες Ελληνόπουλα σπουδάζουν με το αίμα των γονιών τους σε πανεπιστήμια της αλλοδαπής;).

 Από τη χώρα μας η Λογική έχει αποδημήσει από καιρό. Στη θέση της κυριαρχεί το χάος, η σύγχυση και η απάθεια. Οι πολίτες, που αγρυπνούν, πολιορκούνται ασφυκτικά από εξοντωτικά διλήμματα, τριλήμματα και πολυλήμματα. Η παιδεία, που από τη φύση της θα μπορούσε να απαλλάξει τη χώρα από αυτή την ακρισία και τη σύγχυση, δυστυχώς είναι καταδικασμένη από την αναλγησία των πολιτικών της, από την αδράνεια των πολιτών της, από την ανευθυνότητα των δασκάλων της, από την απαιδευσία των μαθητών της να είναι κακή, ψυχρή και ανάποδη.

 Το πλήθος των διλημμάτων της δικής μας Εκπαίδευσης συγκεφαλαιώνονται στο ακόλουθο πολύλημμα: (Για τον απληροφόρητο αναγνώστη διευκρινίζεται ότι στη Λογική πολύλημμα λέγεται ο συλλογισμός, του οποίου οι πολλές προκείμενες προτάσεις είναι υποθετικές και διαζευκτικές).

Εάν η Εκπαίδευσή μας δεν ήταν καταδικασμένη να είναι πάντοτε κακή, ψυχρή κι ανάποδη, τότε αν μη τι άλλο:

 Ούτε ο αναλφαβητισμός του ενός τετάρτου του πληθυσμού θα συμπύκνωνε τα σκοτάδια της αμάθειας και θα πύργωνε απόρθητα τα κάστρα του σκοταδισμού ή η κακή παιδεία θα πολλαπλασίαζε το προλεταριάτο των πτυχιούχων.

 Ούτε η Δημόσια Διοίκηση, φορτωμένη με τα απορρίμματα της αγραμματοσύνης, θα μετέβαλλε ολόκληρη την επικράτεια σε άσυλο παραλυτικών.

 Ούτε οι πολιτικοί ηγέτες κάθε ιδεολογικής απόχρωσης θα αποθέωναν τον κυνισμό της πολιτικής δημαγωγίας και της πελατειακής ρουσφετολογίας.

 Ούτε οι πολίτες θα ήταν τόσο πολύ αλλοτριωμένοι και σε βαθύ λήθαργο βουλιαγμένοι, ώστε, ενώ τα παιδιά τους χάνονται, αυτοί ωσάν τα τζιτζίκια του Αισώπου να τραγουδούν τον δικό τους αμανέ, να κυνηγούν με φανατικό κυνισμό μονάχα και αποκλειστικά το εφήμερο ιδιωτικό τους συμφέρον, να καλλιεργούν ως μοναδική θρησκευτική τους μεταφυσική την ηδονοθηρία και ως άφρονες Συβαρίτες να θυσιάζουν πετεινούς στο βωμό του γενικού συμφέροντος και της κοινωνικής ευδαιμονίας.

 Ούτε οι δάσκαλοι, ως φωτοδότες των παιδιών του λαού, θα αφήνονταν να παγιδεύονται υπό τον μόδιον του πολιτικού κυνισμού, που τόσο απελπισμένα και θρασύδειλα ασκούν τα αδρανή στοιχεία μιας ανίκανης αντιπολίτευσης.

 Ούτε οι γονείς των μαθητών θα ανέχονταν ποτέ να σφαγιάζονται τα παιδιά τους για τη σωτηρία ή τη λύτρωση του οποιουδήποτε υπόδικου πολιτικού εκμαυλιστή και λαοπλάνου τυχοδιώκτη.

 Ούτε, τέλος, και οι μαθητές θα χρησιμοποιούνταν με τρόπο αξιοθρήνητο και συνάμα εξοργιστικό, με αξιογέλαστες μεθοδείες αποπροσανατολισμού, σ’ ένα μέτωπο σκιών, αισχύνης και ανανδρίας. Διότι είναι πλέον κοινό μυστικό, ότι εκείνοι, που υποκινούν τους μαθητές για τις καταλήψεις των σχολικών διδακτηρίων, καίτοι είχαν συμφωνήσει κρατώντας τα προσχήματα να κινούνται στο ημίφως, δυστυχώς είναι διαφανέστατοι, όταν παρεμποδίζουν το εκπαιδευτικό έργο, όταν χρησιμοποιούν ως πολιορκητικό κριό την εφηβική ψυχή των αθώων μαθητών, όταν κάποιοι χωρίς αιδώ διαφθείρουν την αγνότητά τους σε σκιαμαχίες πολλαπλών σκοπιμοτήτων, οι οποίες φαλκιδεύουν ή εκφαυλίζουν τα πηγαία οράματά τους.

 Όλα αυτά και άλλα τρισχειρότερα δυστυχώς συμβαίνουν στη χώρα μας. Αλλά από τούτο το τρίλημμα της απαισιοδοξίας και του πολιτικού σαδισμού το συμπέρασμα είναι ένα: Η Εκπαίδευσή μας πάει από το κακό στο χειρότερο.

 Και τώρα, φίλε αναγνώστη, μέσα από τη δική σου σύγχυση, μήπως έχεις «καταλάβει» ποιοι, πως, γιατί - ειδικά γιατί τώρα - ξεσήκωσαν τους μαθητές, ενώ είναι βέβαιο ως μόνο αποτέλεσμα από τον άσκοπο και πολλαπλώς επιζήμιο αυτόν ξεσηκωμό, θα προκύψει η περαιτέρω διάλυση της Εκπαίδευσης;

 Οι περισσότεροι συμπολίτες μας επέλεξαν ως στάση απέναντι στο κωμικοτραγικό τούτο γεγονός τη στωική απάθεια, αν μάλιστα τυχαίνει να μην έχουν παιδιά στο σχολείο. Εσύ όμως αναπνέοντας τη δυσωδία του πολιτικού ιησουϊτισμού, απαισιοδοξείς με αφασία και παραδίνεσαι στην ακαταληψία των καταλήψεων.

Δημοσθένης Γ. Γεωργοβασίλης

-------------------

*Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Πολιτικά Θέματα” 18-24 Ιανουαρίου 1991